ΝΥΤ: Ο πόλεμος με το Ιράν παραλύει ένα από τα πλουσιότερα κράτη του κόσμου

Το φυσικό αέριο μετέτρεψε το Κατάρ σε ένα από τα πλουσιότερα κράτη του κόσμου. Το κράτος, που αντλεί περισσότερο από το 60% των εσόδων του από το φυσικό αέριο και τις συναφείς εξαγωγές, χρησιμοποίησε αυτά τα χρήματα για να μεταμορφώσει τη χερσόνησο σε μια λαμπερή μητρόπολη.

Τον Φεβρουάριο όμως, η πύλη του Κατάρ προς τον κόσμο έκλεισε απότομα. Οι ιρανικές επιθέσεις και η διακοπή των θαλάσσιων διελεύσεων έχουν παραλύσει τις ζωτικής σημασίας εξαγωγές φυσικού αερίου του Κατάρ, ανατρέποντας τη στρατηγική οικονομικής ανάπτυξης πάνω στην οποία είχε στηριχθεί η χώρα.

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ σημαίνει ότι ουσιαστικά κανένα φορτίο φυσικού αερίου δεν έχει φύγει από τις ακτές του Κατάρ εδώ και περισσότερο από δύο μήνες. Η χώρα έχει επίσης αποκοπεί από τις θαλάσσιες οδούς μέσω των οποίων εισάγει τα πάντα, από οχήματα μέχρι αγροτικά προϊόντα. Οι φόβοι για περιφερειακή αστάθεια έπληξαν τον τουρισμό και επιδείνωσαν το επιχειρηματικό κλίμα.

Σύμφωνα με τους New York Times , το Ρας Λαφάν, το βιομηχανικό κέντρο παραγωγής φυσικού αερίου του Κατάρ, έχει κλείσει και οι δρόμοι είναι αποκλεισμένοι. Σε αυτό το τεράστιο λιμάνι βόρεια της Ντόχα, οι γερανογέφυρες φόρτωσης παραμένουν ακινητοποιημένες. Σε όλη την πρωτεύουσα επικρατεί σιωπή. Οι προβλέψεις ανάπτυξης του Κατάρ έχουν μειωθεί δραστικά λόγω της παύσης του εμπορίου LNG.

Η γέννηση μιας ενεργειακής υπερδύναμης

Η οικονομική μεταμόρφωση του Κατάρ ξεκίνησε τη δεκαετία του 1990. Η χώρα επένδυσε μαζικά στην υπερψύξη φυσικού αερίου από το North Field — το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, στα βορειοανατολικά του Κατάρ — στους μείον 162 βαθμούς Κελσίου. Αυτό μετέτρεπε το καύσιμο σε υγρό, επιτρέποντας στο Κατάρ να παρακάμψει τους περιφερειακούς αγωγούς και να μεταφέρει φυσικό αέριο σε κάθε γωνιά του πλανήτη.

Ήταν η γέννηση μιας ενεργειακής υπερδύναμης. Ξεκινώντας με την πρώτη αποστολή 60.000 τόνων προς την Ιαπωνία το 1996, η παραγωγική ικανότητα του Κατάρ εκτοξεύθηκε στα 77 εκατομμύρια τόνους έως το 2010.

Για το μεγαλύτερο μέρος της επόμενης δεκαετίας, το Κατάρ ήταν η πλουσιότερη χώρα στον κόσμο κατά κεφαλήν.

Βόρεια της Ντόχα, η βιομηχανική πόλη Ρας Λαφάν εκτείνεται σε περισσότερα από 260 τετραγωνικά χιλιόμετρα εγκαταστάσεων επεξεργασίας και υγροποίησης φυσικού αερίου.

Νότια της πρωτεύουσας, χιλιόμετρα βιομηχανικών εγκαταστάσεων απλώνονται κατά μήκος της ακτογραμμής, παράγοντας αμμωνία και λιπάσματα από φυσικό αέριο που διοχετεύεται από το Ρας Λαφάν. Τεράστιες φλόγες καύσης αερίου υψώνονται στον ουρανό. 

Από τη δεκαετία του 1990 έως τη δεκαετία του 2010, η οικονομία γνώρισε έκρηξη ανάπτυξης, με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 13%. Για να στηρίξει αυτή την οικοδομική έκρηξη, το Κατάρ βασίστηκε σε εισροή ξένων εργαζομένων. Σήμερα, περίπου το 90% των 3,2 εκατομμυρίων κατοίκων του δεν είναι πολίτες της χώρας.

Επιδιώκοντας να ενισχύσει περαιτέρω αυτή τη δυναμική, το Κατάρ ανακοίνωσε το 2019 ότι θα αυξήσει την παραγωγική ικανότητα LNG του North Field στα 126 εκατομμύρια τόνους ετησίως έως το 2027. Πριν από τον πόλεμο, η δυναμικότητα ήταν περίπου 77 εκατομμύρια τόνοι. Η επέκταση θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα ενεργειακά έργα που έχουν σχεδιαστεί ποτέ.

Το Κατάρ είναι γεωγραφικά παγιδευμένο

Στα τέλη Φεβρουαρίου, μεγάλο μέρος αυτής της δραστηριότητας σταμάτησε απότομα. Σε αντίθεση με τους γείτονές του, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που διαθέτουν αγωγούς ικανούς να παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, το Κατάρ είναι γεωγραφικά παγιδευμένο πίσω από τη θαλάσσια αυτή δίοδο.

Μέσα σε 24 ώρες από τον ιρανικό αποκλεισμό, η QatarEnergy, ο κρατικός ενεργειακός κολοσσός, ανακοίνωσε ότι δεν μπορούσε να εκπληρώσει τα συμβόλαιά της. Δύο εβδομάδες αργότερα, ιρανικοί πύραυλοι και drones έπληξαν το εργοστάσιο της QatarEnergy στο Ρας Λαφάν, προκαλώντας ζημιές σε κρίσιμο εξοπλισμό και μείωση 17% στην παραγωγική ικανότητα της χώρας.

Οι ζημιές σημαίνουν ότι ακόμη κι αν τα Στενά άνοιγαν αύριο, θα χρειάζονταν χρόνια για να επιστρέψει η παραγωγή στα προπολεμικά επίπεδα. Αναλυτές εκτιμούν ότι η QatarEnergy έχει ήδη χάσει δισεκατομμύρια δολάρια από την έναρξη του πολέμου, ενώ κάθε ημέρα που τα Στενά παραμένουν κλειστά κοστίζει στη χώρα εκατοντάδες εκατομμύρια επιπλέον σε χαμένες πωλήσεις και ναυλωτικά τέλη μεταφοράς.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι η οικονομία του Κατάρ θα συρρικνωθεί κατά 8,6% φέτος, πριν επανέλθει σε ανάπτυξη το 2027.

Ένας παγκόσμιος προορισμός

Στο πλαίσιο μιας μακροχρόνιας προσπάθειας διαφοροποίησης από τα ορυκτά καύσιμα, το Κατάρ επιδίωξε να μετατραπεί σε τουριστικό προορισμό και σε διεθνές κέντρο επιχειρήσεων και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών.

Το 2019, το Κατάρ έκανε πιο εύκολη τη δραστηριοποίηση ξένων εταιρειών στη χώρα και άρχισε να προσφέρει επιδοτούμενες πολυτελείς διαμονές σε ταξιδιώτες που περνούσαν από εκεί. Παράλληλα, φιλοξενούσε συνεχώς μεγάλα διεθνή αθλητικά γεγονότα, όπως αγώνες Formula 1 και τουρνουά ξιφασκίας, ενισχύοντας την εικόνα του ως παγκόσμιου προορισμού.

Ωστόσο, από την έναρξη του πολέμου, ο αριθμός των διεθνών επισκεπτών στο Κατάρ έχει καταρρεύσει, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες κυβερνήσεις εξέδωσαν ταξιδιωτικές οδηγίες. Πολλές πολυεθνικές εταιρείες, φοβούμενες περιφερειακή αστάθεια, έχουν απομακρύνει προσωπικό από τη χώρα. Τον Μάρτιο, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Ταξιδιών και Τουρισμού εκτίμησε ότι η Μέση Ανατολή χάνει 600 εκατομμύρια δολάρια ημερησίως σε τουριστικά έσοδα.