Οι 12 βασικοί όροι της προκαταρκτικής συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν

Σε μια ιστορική καμπή για τη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής, το ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο News 12 έφερε στο φως της δημοσιότητας το απόρρητο προσχέδιο της συμφωνίας μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.

Το έγγραφο, το οποίο παρουσιάστηκε στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του σταθμού, αποκαλύπτει τις αμοιβαίες υποχωρήσεις και τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη προκειμένου να τερματιστεί ο πόλεμος που ξέσπασε στα τέλη του περασμένου Φεβρουαρίου.

Η συμφωνία, η οποία αναμένεται να υπογραφεί επίσημα την προσεχή Παρασκευή στην Ελβετία, μεταθέτει το εξαιρετικά κρίσιμο ζήτημα του ήδη εμπλουτισμένου πυρηνικού υλικού για το επόμενο δίμηνο, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για την τελική συμφωνία.

Ωστόσο, θέτει άμεσα σε ισχύ μια σειρά από ριζικές αλλαγές στο στρατιωτικό και οικονομικό πεδίο, σύμφωνα πάντα με το ισραηλινό μέσο.

Οι 12 βασικοί άξονες της συμφωνίας

Σύμφωνα με το έγγραφο που εξασφάλισε το ισραηλινό δίκτυο, το προσχέδιο διαρθρώνεται γύρω από τους εξής κεντρικούς όρους:

1. Άμεση κατάπαυση του πυρός: Το Ιράν, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους δεσμεύονται να σταματήσουν άμεσα όλες τις εχθροπραξίες, συμπεριλαμβανομένων των ανοιχτών μετώπων στο έδαφος του Λιβάνου.
2. Μπλόκο στα πυρηνικά όπλα: Η Τεχεράνη υπογραμμίζει και δεσμεύεται εκ νέου ότι δεν πρόκειται να αναπτύξει ούτε να αποκτήσει πυρηνικό οπλισμό.
3. Διαχείριση του εμπλουτισμένου ουρανίου: Οι δύο πλευρές αναλαμβάνουν την υποχρέωση να βρουν μια οριστική λύση για την απομάκρυνση του υφιστάμενου αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος.
4. Καθορισμός των πυρηνικών αναγκών: Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη θα καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να ορίσουν τα όρια εμπλουτισμού και τις πραγματικές ανάγκες του Ιράν για ειρηνική, ενεργειακή χρήση.
5. “Πάγωμα” εξοπλισμών: Το Ιράν υποχρεούται να διατηρήσει το τρέχον στάτους κβο στο πυρηνικό του πρόγραμμα, χωρίς καμία περαιτέρω εξέλιξη, για όσο διάστημα διαρκεί ο διάλογος.
6. Άρση του ναυτικού αποκλεισμού: Οι ΗΠΑ προχωρούν στην άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια. Παράλληλα, δεσμεύονται να μην επιβάλουν νέες κυρώσεις και να μην ενισχύσουν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις στην περιοχή κατά τη διάρκεια των συνομιλιών.
7. Ελεύθερα και δωρεάν Στενά: Το Ιράν εγγυάται την ασφαλή, ελεύθερη και χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση (διόδια) διέλευση όλων των εμπορικών πλοίων από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, για διάστημα τουλάχιστον 60 ημερών.
8. Ξεπάγωμα των ιρανικών δισεκατομμυρίων: Οι ΗΠΑ αναλαμβάνουν την υποχρέωση να αποδεσμεύσουν τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία και κεφάλαια σε διεθνείς τράπεζες, αμέσως μόλις τεθεί σε ισχύ το μνημόνιο.
9. Πλήρης αποχώρηση των ΗΠΑ: Σε περίπτωση που επιτευχθεί η τελική, οριστική συμφωνία, ο αμερικανικός στρατός θα αποσύρει το σύνολο των δυνάμεών του από την περιοχή εντός 30 ημερών, ενώ θα ακυρωθούν όλες οι υφιστάμενες κυρώσεις κατά του Ιράν.
10. Ταμείο μαμούθ για την ανοικοδόμηση: Η τελική συμφωνία προβλέπει τη δημιουργία ενός γιγαντιαίου διεθνούς ταμείου, ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο θα διατεθεί αποκλειστικά για την ανοικοδόμηση των υποδομών του Ιράν.
11. Επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου: Οι ΗΠΑ θα εκδώσουν προσωρινές εξαιρέσεις (waivers) από τις κυρώσεις, επιτρέποντας στο Ιράν να ξεκινήσει άμεσα την πώληση πετρελαίου και καυσίμων στις διεθνείς αγορές κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου των συνομιλιών.
12. Περιφερειακή σταθερότητα: Ξεκινούν άμεσες διαπραγματεύσεις ανάμεσα στο Ιράν, το Ομάν και τα υπόλοιπα κράτη του Κόλπου, με σκοπό να καθοριστεί ένα μόνιμο νομικό και λειτουργικό πλαίσιο για τη ναυσιπλοΐα και τις θαλάσσιες υπηρεσίες στην περιοχή.

Ο Τραμπ υποσχέθηκε να “διαβάσει στον Τύπο” το μνημόνιο

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σήμερα ότι θέλει να υποβάλει τη συμφωνία με το Ιράν στο αμερικανικό Κογκρέσο και υποσχέθηκε να τη διαβάσει «μέχρι κεραίας» στον Τύπο.

«Δεν το είχα σκεφτεί να τη στείλω» στο Κογκρέσο, είπε ο Αμερικανός πρόεδρος όταν ρωτήθηκε για το θέμα, στο περιθώριο της συνόδου της G7 στο Εβιάν, καθώς πολλοί Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές και γερουσιαστές έχουν ζητήσει να εξετάσουν το κείμενο. «Αλλά θα τη στείλω στο Κογκρέσο, μου αρέσει αυτή η ιδέα», είπε στους δημοσιογράφους.

Όταν ρωτήθηκε για το κείμενο της συμφωνίας, την οποία έχει ήδη υπογράψει ηλεκτρονικά, πριν από τη δια ζώσης υπογραφή της, την Παρασκευή, ο Τραμπ υποσχέθηκε και πάλι ότι θα το δώσει στη δημοσιότητα.

«Όχι μόνο θα τη δημοσιοποιήσω, σίγουρα θα δώσω συνέντευξη Τύπου και θα σας τη διαβάσω μέχρι κεραίας για να είμαι σίγουρος ότι ο Τύπος θα την καλύψει σωστά», είπε ο Ρεπουμπλικάνος πρόεδρος που χθες δήλωνε ότι θέλει να περιμένει μέχρι την τελετή της υπογραφής για να δώσει στη δημοσιότητα το πλήρες κείμενο.

Σήμερα, επανέλαβε ότι αυτό το «μνημόνιο κατανόησης» με την Τεχεράνη αναφέρει με σαφήνεια ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Για την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων, ο Τραμπ είπε ότι πιστεύει πως «θα γίνουν αρκετά γρήγορα». «Το Ιράν το θέλει. Θέλουν να επιστρέψουν στη δουλειά και η σχέση τώρα έχει ομαλοποιηθεί, επομένως νομίζω ότι τα πράγματα θα κινηθούν γρήγορα», είπε κατά τη συνάντηση που είχε με τον Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ Αλ Ναχιάν, τον πρόεδρο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, στο περιθώριο της συνόδου. «Θα μπορούσαν τα πράγματα να πάνε γρηγορότερα, θα μπορούσαν να κρατήσουν και για μεγαλύτερο διάστημα επίσης, αλλά θα γίνουν γρήγορα», διαβεβαίωσε.

Πού θα γίνει η υπογραφή της συμφωνίας

ΗΠΑ και Ιράν θα υπογράψουν την Παρασκευή 19 Ιουνίου στην Ελβετία το πρωτόκολλο συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, το οποίο αποτελεί την αφετηρία για τις δίμηνες διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν, με πρώτο βήμα το πολυαναμενόμενο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Η τελετή θα φιλοξενηθεί σε ένα πολυτελές ξενοδοχείο του Μπιούργκενστοκ, που βλέπει στη λίμνη της Λουκέρνης, ανέφερε το υπουργείο Εξωτερικών της Ελβετίας. Η περιοχή αυτή, στην κεντρική Ελβετία, είναι δύσκολα προσβάσιμη και επομένως μπορεί να ελεγχθεί ευκολότερα. Το Μπιούργκενστοκ προτάθηκε από τις μεσολαβήτριες χώρες, το Πακιστάν και το Κατάρ, αλλά και από τις ΗΠΑ και το Ιράν.

Οι πρώτες συνομιλίες με στόχο την επίτευξη μιας οριστικής συμφωνίας μέσα σε διάστημα 60 ημερών πιθανότατα θα διεξαχθούν αμέσως μετά την υπογραφή, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, τον Αμπάς Αραγτσί.

Έπειτα από τρεις και πλέον μήνες πολέμου, που στοίχισαν τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο, οι ΗΠΑ και το Ιράν κατάφεραν να καταλήξουν σε μια συνεννόηση σε γενικές γραμμές.

Ο επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας του Ιράν και πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ θα παραστεί στην τελετή της υπογραφής, όπως και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζ. Ντ Βανς. Ο τελευταίος είπε μάλιστα ότι είναι «πιθανόν» να πάει στην Ελβετία και ο πρόεδρος Τραμπ, ο οποίος επί του παρόντος βρίσκεται στην άλλη πλευρά τον συνόρων, στο Εβιάν της Γαλλίας, για τη σύνοδο της G7.

Οι τρεις άνδρες έχουν ήδη υπογράψει ηλεκτρονικά το έγγραφο, το ακριβές περιεχόμενο του οποίου θα δοθεί στη δημοσιότητα τις επόμενες ημέρες. Ο Βανς είπε στο CNN ότι η συμφωνία είναι έκτασης περίπου μιάμισης σελίδας και είναι “πολύ γενική”.

Η επόμενη ημέρα

Η εν λόγω συμφωνία αποτελεί το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την αποκλιμάκωση της έντασης που έφερε την παγκόσμια οικονομία στα όριά της, προκαλώντας τεράστια κρίση στον ενεργειακό εφοδιασμό.

Ήδη, η αγορά αντέδρασε θετικά στις πληροφορίες για την επιστροφή του ιρανικού πετρελαίου, με τις διεθνείς τιμές του αργού να καταγράφουν πτώση που ξεπερνά το 5%.

Αν και το Ισραήλ παρακολουθεί με έκδηλη ανησυχία τις διπλωματικές κινήσεις της κυβέρνησης Τραμπ, η συμπερίληψη της Χεζμπολάχ του Λιβάνου στην κατάπαυση του πυρός και η ρητή άρνηση του Ιράν να αποκτήσει πυρηνική βόμβα αποτελούν τα “κλειδιά” που επέτρεψαν στην Ουάσιγκτον να προχωρήσει στο deal.

Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, παραμένει το επόμενο 60ημερο, όπου οι δύο πλευρές θα πρέπει να μετατρέψουν αυτό το προσχέδιο σε μια μόνιμη και βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία.