Οι ΗΠΑ απειλούν να επανεξετάσουν τον ρόλο τους στη Βοσνία – Ερζεγοβίνη εν μέσω ρήξης με την Ευρώπη

Ολοένα και βαθύτερο φαίνεται να είναι το ρήγμα μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης για το μέλλον της Βοσνίας – Ερζεγοβίνης, με αφορμή τη διαμάχη για μια κορυφαία διοικητική θέση, οδηγώντας τις ΗΠΑ να απειλήσουν ότι θα «επανεξετάσουν» τον ρόλο τους στη διεθνή ειρηνευτική παρουσία στη χώρα.

Η αμερικανική πρεσβεία στο Σαράγεβο διατύπωσε την απειλή αυτή αφού τα ευρωπαϊκά κράτη αρνήθηκαν να στηρίξουν τον υποψήφιο που προτιμούσε η Ουάσιγκτον για τη θέση του νέου Ύπατου Εκπροσώπου της διεθνούς κοινότητας.

Όπως γράφει ο Guardian, σε συνάντηση αυτή την εβδομάδα στο Σαράγεβο του Συμβουλίου Εφαρμογής της Ειρήνης (Peace Implementation Council – PIC) – ενός πολυεθνικού οργάνου που επιβλέπει την εφαρμογή της Συμφωνίας του Ντέιτον του 1995 – οι ΗΠΑ υποστήριξαν τον Ιταλό διπλωμάτη Αντόνιο Τζαναρντί Λάντι, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Γερμανία και οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τάχθηκαν υπέρ του Γάλλου απεσταλμένου για τα Δυτικά Βαλκάνια, Ρενέ Τροκάζ.

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστήριξε επίσης την αποδυνάμωση των εξουσιών του Ύπατου Εκπροσώπου να επιβάλλει την τήρηση των αρχών της Συμφωνίας του Ντέιτον, η οποία έβαλε τέλος στον πόλεμο που κόστισε περίπου 100.000 ζωές, χωρίς όμως να καταφέρει να γεφυρώσει ουσιαστικά τις εθνοτικές διαιρέσεις της Βοσνίας.

Σε ανάρτησή της στο X, η αμερικανική πρεσβεία στο Σαράγεβο ανέφερε:

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες λαμβάνουν υπόψη την αποτυχία των Ευρωπαίων να καταλήξουν σε συναίνεση γύρω από έναν Ευρωπαίο υποψήφιο και απογοητεύονται που αυτές οι διαφωνίες εμπόδισαν το PIC να εκπληρώσει το καθήκον του για την εκλογή νέου Ύπατου Εκπροσώπου. Η ευρωπαϊκή αναποφασιστικότητα και η αδυναμία του PIC να ανταποκριθεί στις ευθύνες του απέναντι στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη αναγκάζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες να επανεξετάσουν τον ρόλο τους στη σημερινή διεθνή παρουσία στη χώρα».

Οι ΗΠΑ δεν διατηρούν πλέον σημαντική στρατιωτική παρουσία στη Βοσνία, όπου λειτουργεί μια μικρή ειρηνευτική δύναμη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ωστόσο εξακολουθούν να ασκούν σημαντική επιρροή μέσω του PIC και των διμερών σχέσεων.

Το PIC αναμένεται να επιχειρήσει εκ νέου να επιτύχει συναίνεση για τη θέση του Ύπατου Εκπροσώπου προς το τέλος του μήνα, όταν ενδέχεται να έχουν προκύψει συμβιβαστικές υποψηφιότητες.

Ευρωπαίος αξιωματούχος άφησε να εννοηθεί ότι η περιοχή ίσως ωφεληθεί αν οι ΗΠΑ περιορίσουν τον ρόλο τους, καθώς αυξάνονται οι υποψίες σχετικά με τα κίνητρα της κυβέρνησης Τραμπ. Πέρυσι, η Ουάσιγκτον ήρε τις κυρώσεις κατά του φιλορώσου Σέρβου αυτονομιστή ηγέτη Μίλοραντ Ντόντικ, έπειτα από μια εκστρατεία λόμπινγκ στην Ουάσιγκτον που φέρεται να κόστισε πολλά εκατομμύρια δολάρια.

Οι ΗΠΑ άσκησαν επίσης πιέσεις στον απερχόμενο Ύπατο Εκπρόσωπο Κρίστιαν Σμιτ να παραιτηθεί, αφού επέβαλε κυρώσεις στον Ντόντικ λόγω ενεργειών που υπονόμευαν τη Συμφωνία του Ντέιτον.

Ταυτόχρονα, συγγενείς και συνεργάτες του Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκουν ολοένα και περισσότερο επιχειρηματικά συμφέροντα στη Βοσνία. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η επίσκεψη του γιου του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ, τον Απρίλιο στην Μπάνια Λούκα, τη μεγαλύτερη πόλη των Βόσνιων Σέρβων, ως προσκεκλημένος του γιου του Ντόντικ.

Ο Τζάσμιν Μουγιάνοβιτς, πολιτικός αναλυτής των Βαλκανίων και συγγραφέας δύο βιβλίων για τη Βοσνία, δήλωσε ότι η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να υπολόγισε λανθασμένα την επιρροή της στους Ευρωπαίους εντός του PIC.

«Οι Αμερικανοί φαίνεται πως θεώρησαν ότι η άποψη των Ευρωπαίων ήταν μάλλον αδιάφορη και υπέθεσαν ότι τελικά θα συντάσσονταν μαζί τους. Αυτό αποδείχθηκε λανθασμένη εκτίμηση της συγκυρίας», είπε ο Μουγιάνοβιτς.

«Δεν φαίνεται ότι οι ΗΠΑ είχαν προηγουμένως διαβουλευθεί εκτενώς με τους συμμάχους τους σχετικά με την επιλογή του κ. Λάντι. Αυτό εγείρει το ερώτημα γιατί επιμένουν τόσο πολύ στην υποψηφιότητά του. Δεν γνωρίζουμε ποιες ενδεχόμενες συμφωνίες ή συνεννοήσεις υπάρχουν μεταξύ του Λάντι και των Αμερικανών που εξηγούν αυτόν τον ενθουσιασμό».

Σύμφωνα με πληροφορίες από τη συνεδρίαση του PIC στο Σαράγεβο την Τετάρτη και την Πέμπτη, οι ΗΠΑ προώθησαν την υποψηφιότητα του Λάντι με μεγαλύτερο ζήλο ακόμη και από την ίδια την Ιταλία.

Ο Κουρτ Μπασουένερ, συνιδρυτής του think tank Democratization Policy Council με έδρα το Βερολίνο, σχολίασε:

«Δεν πρόκειται απλώς για μια απόφαση προσώπου. Πρόκειται για μια στρατηγική επιλογή που πρέπει να ενταχθεί σε μια ευρύτερη περιφερειακή στρατηγική. Φαίνεται ότι η αμερικανική στάση καθορίζεται όχι μόνο από ιδεολογικά κίνητρα, αλλά και από επιχειρηματικές επιδιώξεις. Δείχνει σαν ο πρώτος στόχος να είναι η εξασφάλιση παραχωρήσεων, συμβολαίων και η άντληση οφέλους – ξανά και ξανά».