Οι κρίσιμες προκλήσεις που αντιμετωπίζει το ΝΑΤΟ

Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ που θα συγκεντρωθούν για τη Σύνοδο Κορυφής στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου θα συζητήσουν μια σειρά από προκλήσεις που αντιμετωπίζει η συμμαχία, από την ανάληψη μεγαλύτερης ευθύνης για την ασφάλεια της ηπείρου από την Ευρώπη έως την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής.

Ορισμένοι αξιωματούχοι ανησυχούν ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα μπορούσε να επισκιάσει τη συνάντηση σύμφωνα με το Reuters, αλλά ελπίζουν ότι οι ηγέτες θα παραμείνουν επικεντρωμένοι στην βασική δραστηριότητα της συμμαχίας: την άμυνα και την αποτροπή.

Ακολουθεί μια ματιά στις κύριες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει το ΝΑΤΟ τους επόμενους μήνες και χρόνια:

Η διατήρηση των ΗΠΑ και του Τραμπ εντός της συμμαχίας

Αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ λένε ότι ένας από τους πρωταρχικούς στόχους τους είναι να διατηρήσουν την ενότητα και να διατηρήσουν τις ΗΠΑ δεσμευμένες στη ρήτρα του Άρθρου 5 της συμμαχίας, η οποία ορίζει ότι μια επίθεση εναντίον ενός από τα μέλη της αποτελεί επίθεση εναντίον όλων.

Η συμμαχία αντιμετώπισε δύο κρίσεις φέτος, οι οποίες έχουν πυροδοτήσει εντάσεις στη διατλαντική σχέση: τις απαιτήσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για την ιδιοκτησία της Γροιλανδίας, μιας αυτόνομης περιοχής της Δανίας, μέλους του ΝΑΤΟ, και την οργή του προς τους συμμάχους του ΝΑΤΟ για την αντίδρασή τους στον πόλεμο του Ιράν.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ χαρακτήρισε τη συμμαχία «χάρτινη τίγρη» και δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο αποχώρησης από το ΝΑΤΟ. Ο Γενικός Γραμματέας της συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, προσπάθησε να εξομαλύνει τις εντάσεις, χρησιμοποιώντας ένα μείγμα κολακείας και δεδομένων για να πείσει τον Τραμπ ότι τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ τηρούν τις υποσχέσεις τους.

Η μεταβίβαση του βάρους της άμυνας της Ευρώπης στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει πιέσει τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αναλάβουν την κύρια ευθύνη για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης, καθώς η Ουάσινγκτον επιδιώκει να αφιερώσει περισσότερους πόρους στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.

Ορισμένες αλλαγές βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη: Η Ουάσινγκτον αποφάσισε να συρρικνώσει το απόθεμα στρατιωτικών δυνατοτήτων των ΗΠΑ που είναι διαθέσιμο στο ΝΑΤΟ σε περίπτωση κρίσης, και τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ έχουν καλύψει σχεδόν όλα τα κενά. Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, ανακοίνωσε επίσης μια νέα αναθεώρηση των στρατευμάτων που αναπτύσσουν οι ΗΠΑ στην Ευρώπη και απείλησε να παρακρατήσει ορισμένες από τις αμερικανικές οφειλές στο ΝΑΤΟ εάν οι «ελεύθεροι» σύμμαχοι δεν τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους για τις αμυντικές δαπάνες.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι λένε ότι εργάζονται για να ενισχύσουν την άμυνα. Ωστόσο, ορισμένοι έχουν επίσης αμφισβητήσει την προσέγγιση των ΗΠΑ, υποστηρίζοντας ότι μια μετάβαση απαιτεί χρόνο και εκφράζοντας ανησυχία για την απρόβλεπτη πολιτική που προέρχεται από την Ουάσινγκτον.

Περισσότερες δαπάνες για την άμυνα

Τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς δέχονται σημαντικές πιέσεις να ενισχύσουν τις δαπάνες στην άμυνα, τόσο για να βελτιώσουν την αποτροπή και την άμυνα έναντι της Ρωσίας όσο και για να δείξουν στον Τραμπ ότι λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις απαιτήσεις του για μετατόπιση του βάρους.

Σε σύνοδο κορυφής στη Χάγη πέρυσι, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ υποστήριξαν τη μεγάλη αύξηση των αμυντικών δαπανών που απαίτησε ο Τραμπ, δεσμευόμενοι να δαπανήσουν το 5% του ΑΕΠ για την άμυνα και τα μέτρα που σχετίζονται με την άμυνα εντός μιας δεκαετίας. Οι χώρες δεσμεύτηκαν να δαπανήσουν το 3,5% του ΑΕΠ για την βασική άμυνα – όπως στρατεύματα και όπλα – και το 1,5% για ευρύτερα μέτρα που σχετίζονται με την άμυνα.

Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς αύξησαν τις αμυντικές δαπάνες κατά 20% το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος σε πραγματικούς όρους, σύμφωνα με στοιχεία της συμμαχίας. Ωστόσο, δεν βρίσκονται όλοι σε τροχιά για την επίτευξη των νέων στόχων και ορισμένες κυβερνήσεις αρχίζουν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες σε πολιτικό επίπεδο με τις αμυντικές δαπάνες.

Οι προκλήσεις στη βιομηχανία

Καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ ενισχύουν τις δαπάνες στην άμυνα, μια σημαντική πρόκληση για τη συμμαχία είναι το πώς μπορεί να μετατρέψει τα χρήματα αυτά σε νέες στρατιωτικές δυνατότητες σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Στην Άγκυρα, τα μέλη του ΝΑΤΟ αναμένεται να ανακοινώσουν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε νέες συμβάσεις. Ωστόσο, ορισμένοι αξιωματούχοι έχουν εκφράσει την απογοήτευσή τους για το γεγονός ότι η παραγωγή δεν έχει αυξηθεί με τον ρυθμό που ήλπιζαν και ότι χρειάζονται ακόμη χρόνια για να ληφθούν κάποιες παραγγελίες.

Η ηγεσία του ΝΑΤΟ κάλεσε τη βιομηχανία να συνεργαστεί, να ανοίξει νέες γραμμές παραγωγής και να προχωρήσει σε ταχύτερες παραδώσεις.

Η αποτροπή της Ρωσίας

Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ που συναντώνται στην Άγκυρα αναμένεται να επαναλάβουν ότι η Ρωσία αποτελεί μακροπρόθεσμη απειλή για την ευρωατλαντική ασφάλεια.

Ενώ αξιωματούχοι της συμμαχίας λένε ότι η Ρωσία αντιμετωπίζει σημαντικά οικονομικά προβλήματα και η Ουκρανία έχει ενισχύσει τη θέση της, ο Ρούτε προειδοποίησε ότι σχεδόν το ήμισυ του κρατικού προϋπολογισμού της Ρωσίας είναι πλέον αφιερωμένο στην άμυνα και ότι η συμμαχία δεν μπορεί να είναι αφελής απέναντι στη Μόσχα.

Η βοήθεια στην Ουκρανία

Τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ συνεχίζουν να χρηματοδοτούν την παροχή βοήθειας στο Κίεβο, περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας.

Τα χρήματα διοχετεύονται με διάφορους τρόπους, όπως ως διμερής βοήθεια, δάνειο από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την πρωτοβουλία του Καταλόγου Προτεραιοτήτων για την Ουκρανία, όπου οι ευρωπαϊκές χώρες πληρώνουν για να προμηθεύουν την Ουκρανία με αμερικανικά όπλα.

Ενώ οι περισσότεροι Ευρωπαίοι ηγέτες δηλώνουν ότι έχουν δεσμευτεί να συνεχίσουν να υποστηρίζουν το Κίεβο, η διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου χρηματοδότησης παραμένει μια πρόκληση εν μέσω άλλων απαιτήσεων για τους εθνικούς προϋπολογισμούς και ανησυχίας σε ορισμένες πρωτεύουσες ότι ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συνεισφέρουν δυσανάλογα περισσότερο από άλλες.