Σερβία: Καταγγελίες για μαζική παρακολούθηση με spyware – Στο στόχαστρο φοιτητές και ακτιβιστές
Διαβάζεται σε 4'
Καταγγελίες για μαζική χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού στη Σερβία, με φοιτητές και μέλη της κοινωνίας των πολιτών να βρίσκονται στο στόχαστρο.
- 04 Σεπτεμβρίου 2026 10:48
Τουλάχιστον 14 άνθρωποι από την κοινωνία των πολιτών στη Σερβία έγιναν στόχος προηγμένου κατασκοπευτικού λογισμικού, σε αυτό που η οργάνωση ψηφιακών δικαιωμάτων Share Foundation χαρακτηρίζει ως «το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο κύμα παρακολούθησης» στη χώρα.
Η επίθεση αποκαλύφθηκε τον Αύγουστο, μετά την ενημέρωση της Apple προς χρήστες σε 110 χώρες ότι πιθανόν είχαν πέσει θύματα κατασκοπευτικού λογισμικού που χρησιμοποιείται από ιδιώτες ή κρατικούς φορείς.
Το Citizen Lab, οργανισμός που πραγματοποιεί ψηφιακές έρευνες για επιθέσεις spyware, δημοσίευσε ανάλυση σύμφωνα με την οποία τουλάχιστον ένας Σέρβος είχε στοχοποιηθεί με το Pegasus της NSO Group, ένα λογισμικό που θα μπορούσε να δώσει στον επιτιθέμενο «πλήρη πρόσβαση στη συσκευή».
Η Share Foundation ανέφερε ότι μεταξύ των ατόμων που στοχοποιήθηκαν βρίσκονται μέλη του φοιτητικού κινήματος στη Σερβία, το οποίο βρίσκεται σε ανοιχτή σύγκρουση με την κυβέρνηση του Αλεξάνταρ Βούτσιτς από το 2024.
Το κίνημα δημιουργήθηκε μετά τις μαζικές διαδηλώσεις που ακολούθησαν την κατάρρευση σιδηροδρομικού σταθμού τον χειμώνα εκείνης της χρονιάς και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα φοιτητικά κινήματα στην Ευρώπη.
Ο Βούτσιτς βρίσκεται στην εξουσία για περισσότερο από μία δεκαετία, με τους επικριτές του να υποστηρίζουν ότι έχει αποδυναμώσει τους θεσμούς της χώρας και έχει οδηγήσει τη Σερβία πιο κοντά στη Μόσχα.
Δεν υπάρχουν πάντως στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η κυβέρνηση Βούτσιτς ήταν αυτή που χρησιμοποίησε το Pegasus εναντίον φοιτητών. Ωστόσο, άλλα κατασκοπευτικά προγράμματα που χρησιμοποιήθηκαν κατά φοιτητών, όπως το NoviSpy, έχουν στο παρελθόν συνδεθεί με σερβικές αρχές.
Η πρόεδρος της σερβικής Βουλής και υψηλόβαθμο στέλεχος του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος, Άνα Μπρνάμπιτς, αρνήθηκε ότι οι φοιτητές παρακολουθούνταν.
«Σε καμία περίπτωση», δήλωσε σε συνέντευξή της στο Euronews Serbia. «Δεν πιστεύω ούτε μία λέξη από όσα έχουν πει».
«Η μεγαλύτερη καταγεγραμμένη επιχείρηση παρακολούθησης»
Η Share Foundation υποστηρίζει ότι η χρονική συγκυρία των επιθέσεων, κατά τη διάρκεια των τοπικών εκλογών του Μαρτίου, ενδέχεται να αποτέλεσε μια δοκιμή πριν από τις πρόωρες εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο.
«Αυτό είναι το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο κύμα παρακολούθησης στη Σερβία μέχρι σήμερα», δήλωσε η Αντριάνα Ρίστιτς, σύμβουλος πολιτικής στη Share.
«Θεωρούμε ότι οι τοπικές εκλογές χρησιμοποιήθηκαν ουσιαστικά ως δοκιμή από το κυβερνών κόμμα, ώστε να δει τις δυνατότητες του spyware, αλλά και το επίπεδο πίεσης που μπορεί να ασκήσει στους φοιτητές και την αντιπολίτευση», πρόσθεσε.
Ο Τζον Σκοτ-Ρέιλτον, ανώτερος ερευνητής του Citizen Lab, ανέφερε ότι τα ψηφιακά ευρήματα και οι νέες ειδοποιήσεις ασφαλείας της Apple δείχνουν πως «το ειρηνικό φιλοδημοκρατικό κίνημα της Σερβίας στοχοποιείται επιθετικά με εμπορικό κατασκοπευτικό λογισμικό ενόψει κρίσιμων εκλογικών αναμετρήσεων το 2026».
Η Μίλιτσα Πόποβιτς, μία από τις φοιτήτριες που έγιναν στόχος, χαρακτήρισε τις επιθέσεις «σκληρές».
«Η σκέψη ότι κάποιος μπορεί να μπήκε στον ιδιωτικό μου χώρο χωρίς να το γνωρίζω με έκανε να νιώσω εντελώς εκτεθειμένη», δήλωσε.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η επίθεση δεν πρόκειται να την αποθαρρύνει ούτε να σταματήσει το φοιτητικό κίνημα.
«Αν η πρόθεσή τους ήταν να μας φοβίσουν ή να μας κάνουν να σταματήσουμε, δεν θα τα καταφέρουν», είπε.
Το Pegasus και οι καταγγελίες για πολιτική καταστολή
Η NSO Group, η εταιρεία που δημιούργησε το Pegasus, έχει βρεθεί στο επίκεντρο διεθνών αντιδράσεων, καθώς το λογισμικό της έχει χρησιμοποιηθεί από αυταρχικές κυβερνήσεις για την παρακολούθηση δημοσιογράφων, ακτιβιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολιτικών αντιπάλων.
Η εταιρεία, που ξεκίνησε ως ισραηλινή με στενές σχέσεις με τον στρατό, βρίσκεται πλέον υπό αμερικανική ιδιοκτησία και επιχειρεί να εισέλθει στην αγορά των ΗΠΑ, προσπαθώντας μεταξύ άλλων να αφαιρεθεί από τη «μαύρη λίστα» του αμερικανικού υπουργείου Εμπορίου.
Ωστόσο, οι πρόσφατες υποθέσεις έχουν προκαλέσει ερωτήματα σχετικά με την προσπάθεια της εταιρείας να επαναπροσδιοριστεί ως «ηθική εταιρεία κατασκοπευτικού λογισμικού».
«Σήμερα, το Pegasus εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για την παραβίαση συσκευών ανθρώπων που αγωνίζονται για τη δημοκρατία. Η NSO υποσχόταν μεταρρυθμίσεις για μια δεκαετία, όμως το spyware της παραμένει εργαλείο πολιτικής καταστολής», δήλωσε ο Σκοτ-Ρέιλτον.
