Τι δουλειά έχουν οι Ταλιμπάν στις Βρυξέλλες – Έντονες αντιδράσεις
Διαβάζεται σε 8'
Αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν αναμένεται σήμερα στις Βρυξέλλες. Αντιδρούν οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
- 23 Ιουνίου 2026 11:43
Αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης δέχονται επικρίσεις για τα σχέδιά τους να φιλοξενήσουν αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν στις Βρυξέλλες την Τρίτη, με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ευρωβουλευτές να προειδοποιούν ότι η συνάντηση κινδυνεύει να νομιμοποιήσει ένα καθεστώς που έχει απαγορεύσει στα κορίτσια να φοιτούν στο σχολείο μετά την έκτη τάξη και επιδιώκει να εξαφανίσει τις γυναίκες από τη δημόσια ζωή, ενώ στις τάξεις του περιλαμβάνονται δύο ηγέτες που κατηγορούνται για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Το βελγικό υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι χορήγησε πέντε μονοήμερες βίζες σε αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν για να συμμετάσχει σε συνάντηση στις Βρυξέλλες. Πηγές ανέφεραν στον Guardian ότι η συνάντηση αναμενόταν να πραγματοποιηθεί την Τρίτη.
Η συνάντηση πραγματοποιείται λίγες εβδομάδες αφότου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι βρίσκεται σε συνομιλίες με τους Ταλιμπάν από τον Ιανουάριο, προκειμένου να εξεταστεί ο τρόπος ενίσχυσης των απελάσεων Αφγανών μεταναστών.
Η προθυμία των αξιωματούχων της ΕΕ να συνεργαστούν με τους Ταλιμπάν – οι οποίοι το 2024 απαγόρευσαν στις γυναίκες να μιλούν ή να εμφανίζουν το πρόσωπό τους εκτός του σπιτιού τους – έρχεται σε έντονη αντίθεση με τη στάση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπου οι ευρωβουλευτές έχουν επανειλημμένα εγκρίνει ψηφίσματα που καταδικάζουν το καθεστώς, δήλωσε ο σοσιαλιστής ευρωβουλευτής Χουάν Φερνάντο Λόπες Αγκιλάρ.
«Είμαι εξοργισμένος», είπε. «Πρόκειται για απόλυτη πρόκληση και για πλήρη απώλεια αξιοπιστίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία εφαρμόζει τέτοια διπλά πρότυπα.»
Δύο ανώτεροι ηγέτες των Ταλιμπάν υπόκεινται σε εντάλματα σύλληψης που έχει εκδώσει το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, το οποίο τους κατηγορεί για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας λόγω της δίωξης γυναικών και κοριτσιών. Η ΕΕ έχει επίσης επιβάλει κυρώσεις σε αρκετά πρόσωπα που συνδέονται με το καθεστώς.
Τον Μάιο, εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι η συνάντηση με τους Ταλιμπάν είχε συντονιστεί με τη Σουηδία, μετά από αίτημα 20 κρατών-μελών για τη δημιουργία συγκεκριμένων διαδικασιών επιστροφής Αφγανών που δεν διαθέτουν άδεια παραμονής ή θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν στην επιστροφή όσων «αποτελούν απειλή για την ασφάλεια» της ΕΕ.
Ο Λόπες Αγκιλάρ απέρριψε το επιχείρημα αυτό, κατηγορώντας την ΕΕ ότι επιτρέπει στην ακροδεξιά και στη ρητορική της για τη μετανάστευση να καθορίζουν την πολιτική ατζέντα.
«Είμαστε 450 εκατομμύρια άνθρωποι συνολικά. Δεν υπάρχει λόγος πανικού όταν μιλάμε για έναν ορισμένο αριθμό μεταναστών που εγκαταλείπουν τη χώρα τους λόγω απόγνωσης ή έλλειψης ευκαιριών. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για ανθρώπους που διώκονται και έχουν δικαίωμα να ζητήσουν διεθνή προστασία», δήλωσε. «Η μετανάστευση δεν είναι απειλή ούτε καν κρίση. Είναι μια διαχρονική πραγματικότητα της ανθρώπινης ιστορίας.»
Από την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, εκατοντάδες χιλιάδες Αφγανοί έχουν ζητήσει άσυλο στην Ευρώπη. Σε ολόκληρη την ήπειρο, η ζωή που έχουν καταφέρει να χτίσουν γίνεται ολοένα και πιο επισφαλής, καθώς η στάση απέναντι στη μετανάστευση σκληραίνει και πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ φαίνονται πρόθυμα να παραβλέψουν τους κινδύνους των απελάσεων σε μια χώρα που αντιμετωπίζει σοβαρή ανθρωπιστική και κρίση ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
“Το Αφγανιστάν, ένα από τα πιο επικίνδυνα μέρη στον κόσμο αν είσαι γυναίκα”
Σύμφωνα με τη Διεθνή Επιτροπή Διάσωσης (International Rescue Committee), περίπου το 40% του πληθυσμού του Αφγανιστάν αντιμετωπίζει πρόβλημα πείνας. Η κατάσταση των γυναικών είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς βρίσκονται αντιμέτωπες με συστηματικά εμπόδια στην εκπαίδευση, την εργασία και την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.
Η Λίζα Όουεν, διευθύντρια της οργάνωσης στο Αφγανιστάν, δήλωσε:
«Η απέλαση Αφγανών σε μια χώρα όπου σχεδόν ο μισός πληθυσμός δεν μπορεί να εξασφαλίσει την τροφή του δεν αποτελεί μεταναστευτική πολιτική· είναι μια απόφαση που μπορεί να κοστίσει ανθρώπινες ζωές.»
Το ίδιο μήνυμα διατυπώνεται και σε ανοικτή επιστολή που υπογράφουν 83 αφγανικές και διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες για τις προθέσεις της ΕΕ.
«Το Αφγανιστάν είναι σήμερα ένα από τα πιο επικίνδυνα μέρη στον κόσμο για να είναι κανείς γυναίκα και η αναγκαστική επιστροφή θα εξέθετε πολλές γυναίκες σε διώξεις, βία και σοβαρή στέρηση θεμελιωδών δικαιωμάτων», αναφέρεται στην επιστολή.
Παρότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δηλώσει ότι η συνάντηση δεν συνιστά σε καμία περίπτωση αναγνώριση των Ταλιμπάν, αυτό που εξελίσσεται είναι κάτι πολύ χειρότερο, υποστηρίζει η Σαγκόφα Γκαφόρι από το Κέντρο Ευρωπαϊκών Πολιτικών Μελετών (CEPS), με έδρα τις Βρυξέλλες.
«Αυτό που προσφέρει η Ευρώπη δεν είναι επίσημη αναγνώριση, αλλά κάτι πιο ύπουλο: η κανονικοποίηση», έγραψε η Γκαφόρι αυτόν τον μήνα. «Και η κανονικοποίηση δεν απαιτεί την υπογραφή κάποιας συνθήκης. Συμβαίνει σταδιακά, μέσω της χορήγησης θεωρήσεων εισόδου, της παραχώρησης αιθουσών συναντήσεων και της σιωπηρής αντικατάστασης των αρχών από συναλλαγές και συμφέροντα.»
Έκθεση που δημοσίευσε ο ΟΗΕ πέρυσι διαπίστωσε ότι πολλοί Αφγανοί που επέστρεψαν στη χώρα τους – κυρίως από το Πακιστάν και το Ιράν – υπέστησαν αυθαίρετες συλλήψεις, κράτηση, βασανιστήρια και κακομεταχείριση από τις αρχές.
Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι οι απελάσεις προς το Αφγανιστάν ενδέχεται να παραβιάζουν τη διεθνή νομική υποχρέωση της ΕΕ να μην επιστρέφει ανθρώπους σε χώρες όπου κινδυνεύουν να υποστούν διώξεις ή βασανιστήρια.
Η Γκαφόρι ανέφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μια πτήση επαναπατρισμού που οργανώθηκε με τη συνεργασία του Κατάρ και αναχώρησε από τη Γερμανία τον Αύγουστο του 2024 μεταφέροντας 28 Αφγανούς πολίτες.
«Μόλις το αεροπλάνο προσγειωθεί, δεν υπάρχει καμία αξιόπιστη εποπτεία και υπάρχουν αναφορές ότι οι επαναπατρισθέντες κρατήθηκαν και ανακρίθηκαν, ενώ τουλάχιστον ένας από αυτούς σκοτώθηκε αργότερα», δήλωσε. «Αν η ΕΕ προχωρήσει σε απελάσεις, θα το κάνει γνωρίζοντας πλήρως ότι πολλοί από όσους επιστρέφουν θα καταλήξουν είτε σε κελιά βασανιστηρίων είτε σε ομαδικούς τάφους.»
Η Γερμανία εκτιμάται ότι έχει απελάσει περισσότερους από 100 Αφγανούς από τον Αύγουστο του 2024, ενώ και η Αυστρία έχει ξεκινήσει αντίστοιχες απελάσεις.
Αν και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η συνεργασία με τους Ταλιμπάν είναι αναγκαία για την επιστροφή στο Αφγανιστάν καταδικασμένων εγκληματιών, ο Ρεσάντ Τζαλαλί, ανώτερος αναλυτής πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για Πρόσφυγες και Εξόριστους (ECRE), προειδοποιεί ότι αυτό μπορεί να αποτελέσει μόνο την αρχή.
«Ο πραγματικός κίνδυνος είναι ότι, μόλις οι απελάσεις κανονικοποιηθούν και επανεκκινήσουν μεταξύ της ΕΕ και των de facto αρχών των Ταλιμπάν, θα δημιουργηθεί ο δρόμος για πολύ ευρύτερες απελάσεις Αφγανών, ακόμη και όσων δεν έχουν καμία ποινική καταδίκη», τόνισε.
Νωρίτερα φέτος, ερευνητικό ρεπορτάζ του γερμανικού τηλεοπτικού δικτύου ZDF υποστήριξε ότι οι απελάσεις προς το Αφγανιστάν, παρότι παρουσιάζονταν ως μέτρο που στόχευε κυρίως καταδικασμένους εγκληματίες, αφορούσαν επίσης άγαμους Αφγανούς άνδρες οι οποίοι δεν είχαν παραβιάσει κανέναν νόμο.
Ο Τζαλαλί κάλεσε την Ευρωπαϊκή Ένωση να συνεργαστεί με τη διεθνή κοινότητα για να λογοδοτήσουν οι Ταλιμπάν για τις πράξεις τους.
«Προτεραιότητα της ΕΕ θα πρέπει να είναι η προστασία των Αφγανών και η υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου, αντί της δημιουργίας διαύλων που ενδέχεται να νομιμοποιήσουν ένα από τα πιο καταπιεστικά καθεστώτα στον κόσμο», δήλωσε.
Οι απελάσεις προς το Αφγανιστάν δεν αποτελούν μόνο ανθρωπιστική αποτυχία, αλλά και στρατηγικό λάθος, υποστήριξε η Χάνα Νόιμαν, Γερμανίδα ευρωβουλευτής των Πρασίνων, σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Αν η Ευρώπη επιστρέφει νεαρούς Αφγανούς άνδρες στη φτώχεια και την απόγνωση, πολλοί από αυτούς θα εξαρτηθούν από τις μοναδικές δομές που εξακολουθούν να προσφέρουν στέγη και τροφή: τα δίκτυα των Ταλιμπάν και τις θρησκευτικές σχολές (μαντράσες)», ανέφερε.
Σύμφωνα με την ίδια, κάθε επιστροφή αποτελεί ενδεχομένως όφελος για τους Ταλιμπάν.
«Έτσι διατηρούν την εξουσία τα αυταρχικά καθεστώτα. Όχι μόνο μέσω της βίας, αλλά και μέσω της εξάρτησης, του κοινωνικού ελέγχου και της επιβεβλημένης πίστης», τόνισε.
«Με το να απελαύνουμε ανθρώπους στην απόγνωση, δεν αποδυναμώνουμε τους Ταλιμπάν. Αντιθέτως, κινδυνεύουμε να ενισχύσουμε τις ίδιες τις δομές που τους κρατούν στην εξουσία.»
