Τουρκία: Ανακαλύφθηκε το αρχαιότερο ναυάγιο στον κόσμο – Χρονολογείται πριν από 4.700 χρόνια

Το αρχαιότερο ναυάγιο στον κόσμο ανακαλύφθηκε στα ανοικτά των ακτών της Τουρκίας, σύμφωνα με αρχαιολόγους που επικαλείται το BBC.

Το ναυάγιο χρονολογείται πριν από 4.400 έως 4.700 χρόνια, στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού, περίπου την ίδια περίοδο κατά την οποία κατασκευαζόταν η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας στην Αίγυπτο.

Αν και η ξύλινη κατασκευή του πλοίου δεν έχει διασωθεί, τα κεραμικά αγγεία αποθήκευσης που μετέφερε βρέθηκαν στον βυθό της θάλασσας. Το εντυπωσιακό είναι ότι ορισμένα από αυτά εξακολουθούν να περιέχουν ίχνη των προϊόντων που μετέφεραν πριν από χιλιάδες χρόνια.

Οι αρχαιολόγοι που ανακάλυψαν το ναυάγιο εκτιμούν ότι το πλοίο είχε μήκος περίπου 10 μέτρα και χρησιμοποιούνταν ως εμπορικό σκάφος για τη μεταφορά φορτίων στη Μεσόγειο.

«Το ναυάγιο είναι μια χρονοκάψουλα στον βυθό της θάλασσας», δήλωσε ο καθηγητής Χακάν Ονίζ, από το Πανεπιστήμιο Akdeniz της Τουρκίας, ο οποίος ηγήθηκε της αποστολής της Ένωσης Μεσογειακής Αρχαιολογίας.

Τα ευρήματα στον βυθό και η χρονολόγηση του ναυαγίου

Το ναυάγιο βρίσκεται κοντά στις ακτές του νησιού Κέκοβα, στην περιοχή της Αττάλειας, στην Τουρκία. Τα αντικείμενα εντοπίστηκαν διάσπαρτα σε μια υποθαλάσσια πλαγιά, σε βάθος μόλις 30 μέτρων.

Οι δύτες ανακάλυψαν τρεις μεγάλες πέτρινες άγκυρες, καθώς και περισσότερα από 30 κεραμικά αγγεία αποθήκευσης, γνωστά ως αμφορείς. Η παρουσία τριών αγκυρών εξηγείται από το γεγονός ότι τα πλοία εκείνης της εποχής μετέφεραν εφεδρικές άγκυρες για τα μεγάλα ταξίδια τους.

Επειδή δεν έχει διασωθεί κανένα τμήμα από το ξύλινο σκαρί, οι επιστήμονες δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν μεθόδους όπως η ραδιοχρονολόγηση με άνθρακα, η οποία βασίζεται στη μέτρηση μιας μορφής άνθρακα που περιέχεται σε οργανικά υλικά.

Αντί γι’ αυτό, οι αρχαιολόγοι ανέλυσαν το σχήμα των αμφορέων. Καθώς τα κεραμικά αγγεία άλλαζαν μορφή και τεχνοτροπία με το πέρασμα του χρόνου, συγκεκριμένοι τύποι αγγείων μπορούν να συσχετιστούν με ορισμένες ιστορικές περιόδους.

Τα κεραμικά της Κέκοβας παρουσιάζουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: διαθέτουν δύο λαβές, μια προεξοχή στο μέσο του σώματός τους και επίπεδη βάση.

Ο Ονίζ εξήγησε ότι ο συγκεκριμένος σχεδιασμός παρουσιάζει ομοιότητες με αμφορείς που έχουν ανασκαφεί στην Αίγυπτο και τη Μέση Ανατολή και έχουν χρονολογηθεί πριν από 4.400 έως 4.700 χρόνια.

«Συγκρίνοντας τις τεχνικές διακόσμησης, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι το ναυάγιο ανήκει στην Πρώιμη Εποχή του Χαλκού. Είμαστε 100% σίγουροι», δήλωσε.

Το μυστήριο με το περιεχόμενο των αμφορέων

Οι δύτες της αποστολής ανέσυραν τα κεραμικά αγγεία, τα οποία υποβάλλονται πλέον σε προσεκτικές εργασίες συντήρησης, έπειτα από χιλιάδες χρόνια παραμονής κάτω από το νερό.

Η δρ Κάριν Σοβάντα, αρχαιολόγος από το Πανεπιστήμιο Macquarie της Αυστραλίας, εξέτασε τους αμφορείς, με ορισμένους από αυτούς να έχουν διατηρηθεί ακέραιοι και στο εσωτερικό τους υπήρχαν ακόμη υπολείμματα μιας παχύρρευστης, γυαλιστερής ουσίας.

«Κοίταξα μέσα και παραλίγο να λιποθυμήσω. Δεν μπορούσα να πιστέψω πόσο μεγάλη ποσότητα υπολειμμάτων ήταν ακόμη ορατή. Δεν επρόκειτο απλώς για μερικές κηλίδες. Είχε διατηρηθεί μεγάλη ποσότητα αυτού του υλικού», ανέφερε.

Η ερευνητική ομάδα προσπαθεί τώρα να εξακριβώσει τι ακριβώς μετέφεραν οι αμφορείς. «Θα μπορούσε να είναι ελαιόλαδο, κρασί ή ρητίνες δέντρων», εξήγησε η Σοβάντα.

Ωστόσο, δεν αποκλείεται τα υπολείμματα να προέρχονται από διαφορετικές χρήσεις των ίδιων αγγείων.

«Είναι πιθανό τα υπολείμματα να οφείλονται στην επαναχρησιμοποίηση των αγγείων. Πρόκειται για τεράστια δοχεία, που δεν τα στέλνεις κάπου για να μην τα ξαναδείς ποτέ. Οι άνθρωποι πιθανότατα τα άδειαζαν όταν έφταναν στον προορισμό τους και στη συνέχεια τα χρησιμοποιούσαν ξανά, ενδεχομένως για πάρα πολλά χρόνια», σημείωσε.

Ένα εμπορικό ταξίδι που μπορεί να είχε προορισμό την Κρήτη

Το ναυάγιο και το φορτίο του προσφέρουν επίσης σημαντικές πληροφορίες για τα εμπορικά δίκτυα του αρχαίου κόσμου. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, το πλοίο ξεκίνησε το ταξίδι του από κάποια περιοχή των ανατολικών ακτών της Μεσογείου.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μετέφερε εμπορεύματα είτε προς την αρχαία πόλη της Τροίας, στη σημερινή βορειοδυτική Τουρκία, είτε προς τη μινωική Κρήτη.

Τα θαλάσσια ταξίδια εκείνης της εποχής έκρυβαν πολλούς κινδύνους, ιδιαίτερα στην περιοχή της Κέκοβας, όπου τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα και οι άνεμοι έχουν προκαλέσει πολλά ναυάγια.

Εκατοντάδες ναυάγια βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή, ενώ η Ένωση Μεσογειακής Αρχαιολογίας ειδικεύεται στον εντοπισμό και τη μελέτη τους. Οι δύτες εργάστηκαν υποβρυχίως, απομακρύνοντας με προσοχή την άμμο που είχε καλύψει το φορτίο του πλοίου.

Το βάθος στο οποίο βρίσκεται το ναυάγιο περιόριζε σημαντικά τον διαθέσιμο χρόνο των ερευνών, καθώς οι δύτες μπορούσαν να παραμείνουν στο σημείο για μόλις 30 λεπτά κάθε φορά.

«Είμαστε οι πρώτοι άνθρωποι που αγγίζουν αυτά τα αντικείμενα έπειτα από 5.000 χρόνια»

Για τον καθηγητή Ονίζ, η ανακάλυψη δεν έχει μόνο αρχαιολογική και επιστημονική σημασία.

«Είμαστε οι πρώτοι άνθρωποι που αγγίζουν αυτά τα αντικείμενα έπειτα από 5.000 χρόνια», ανέφερε.

«Σκεφτόμαστε πάντα τους ναυτικούς, τους ανθρώπους που κατασκεύασαν τους αμφορείς, εκείνους που τους μετέφεραν στους ώμους τους μέχρι το πλοίο, αλλά και τις γυναίκες που περίμεναν τους συζύγους τους, οι οποίοι δυστυχώς δεν κατάφεραν να επιστρέψουν».

Η ανακάλυψη στην Κέκοβα καταλαμβάνει πλέον την πρώτη θέση στον κατάλογο με τα αρχαιότερα γνωστά ναυάγια στον κόσμο.

Μέχρι σήμερα, το ρεκόρ κατείχε το ναυάγιο που είχε εντοπιστεί στα ανοικτά της Δοκού, ενός μικρού νησιού στην Ελλάδα, το οποίο χρονολογείται πριν από περίπου 4.200 χρόνια.

Το αρχαιότερο γνωστό ναυάγιο στο οποίο έχουν διασωθεί τμήματα του ξύλινου σκαριού εντοπίστηκε στη Μαύρη Θάλασσα, στα ανοικτά των ακτών της Βουλγαρίας, και χρονολογείται πριν από περίπου 2.400 χρόνια.