ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΓΕΛΑΚΑΣ: Ο ΜΙΚΡΟΣ ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΛΙΘΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΝΗΛΙΚΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΣΟΒΑΡΟΦΑΝΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ

Ότι δεν είναι ένα βιβλίο για μικρά παιδιά, όχι μόνο τουλάχιστον, θυμάται σήμερα ο Γιάννης Αγγελάκας ότι σκέφτηκε όταν διάβασε για πρώτη φορά στην ύστερη εφηβεία του τον Μικρό Πρίγκιπα του Αντουάν Σαιντ-Εξυπερύ.

Ότι είναι είναι ένα σκοτεινό αλλά ταυτόχρονα αισιόδοξο βιβλίο γιατί αυτό που βγαίνει από τις σελίδες του είναι ότι στον κόσμο που ζούμε η μόνη μας ελπίδα είναι να μπορέσουμε να κρατήσουμε ζωντανή την ψυχή μας, λέει στο NEWS 24/7 με αφορμή Το Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα στην Στέγη, μια παράσταση που οραματίστηκε πριν καλά καλά ολοκληρώσει με μεγάλη επιτυχία προ διετίας τη Νέκυια, και υλοποιεί τώρα συνεπικουρούμενος από τον Γιώργο Γούση (των «Μαγνητικών πεδίων») στη σκηνοθεσία, τον Coti K στην ενορχήστρωση και ένα ανσάμπλ μουσικών και ηθοποιών επί σκηνής.

Ο ίδιος ο εμπνευστής του όλου εγχειρήματος, εκτός από την μουσική σύνθεση και την καλλιτεχνική επιμέλεια, με την Θεοδώρα Καπράλου συνυπογράφει την ελεύθερη διασκευή της μετάφρασης του Στρατή Τσίρκα, μπολιάζοντάς τη μάλιστα με στίχους, τόσο οργανικά όμως ώστε ως θεατής να μην ξέρεις -ακόμη και στα σημεία που η ένταση μεγαλώνει και η παράσταση φέρνει πολύ σε πειραματική συναυλία- πού τελειώνει ο Εξυπερύ και ξεκινάει ο Αγγελάκας.

«Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά. Την ουσία δεν τη βλέπουν τα μάτια» έγραψε κάποτε ο μεν.

«Πάντα ήμουν ανήσυχος για το πώς θα καταφέρω να κρατήσω ζωντανή τη νεανική ψυχή μου σε ένα κόσμο ηλιθιωδώς ενήλικο» λέει σήμερα ο δε. Και κάνει άλλη μια άσκηση ισορροπίας σε πολύ λεπτό σχοινί. Γιατί κάτι άλλο ούτε μπορεί ούτε θέλει να κάνει.

Η νέα παράσταση φαντάζει πιο εξωστρεφής σε σχέση με τη σκοτεινή Νέκυια. Αυτή ήταν και η πρόθεσή σου εξαρχής ή προέκυψε από τις ζυμώσεις στην πορεία;
Δουλεύουμε ένα χρόνο την παράσταση. Ακόμη κι αν δεν ήταν όλα ξεκάθαρα εξαρχής, μετά από μερικούς μήνες μας είχε βγει κάπως το τι θα κάνουμε μουσικά. Όπως έγινε και με τον Γιώργο (Γούση), συζητήσαμε τα σκηνοθετικά και βγάλαμε ένα σχέδιο. Το σίγουρο είναι ότι δεν ψάχναμε άλλη μία «Νέκυια». Θέλαμε να πειραματιστούμε αλλιώς αυτή τη φορά.

Φτάνοντας μάλιστα κάποια στιγμή στο σημείο το Μπλουζ του Μικρού Πρίγκιπα να θυμίζει συναυλία, και μάλιστα δυνατή και πειραματική.
Αυτή ακριβώς ήταν η ιδέα μας για το ταξίδι στους πλανήτες. Να νιώθεις σαν να είσαι σε live. Γενικά αυτή η παράσταση είναι πιο περίπλοκη, έχει περισσότερα τεχνικά ζητήματα, περισσότερες συνεργασίες, περισσότερα φώτα, περισσότερα σκηνικά, περισσότερες φωνές. Όσο να ‘ναι λοιπόν απαιτεί απ’ όλους μας περισσότερη δουλειά.

Πόσο καιρό μετά τη Νέκυια είχες την ιδέα;
Πριν καλά καλά τελειώσει. Αν πάει καλά η παράσταση, έλεγα από μέσα μου, και μετά ανοίξει μια νέα συζήτηση με τη Στέγη, θα τους πω για τον Μικρό Πρίγκιπα. Όντως πήγε καλά. Και όντως ήρθε η Στέγη να συζητήσουμε. Ωραία πέρασες, σκεφτόμουν, ωραία εμπειρία ήταν η Νέκυια, τι άλλο θα ήθελες να κάνεις από δω και πέρα; Τέτοιες συζητήσεις δεν κάνει ο καθένας με τον εαυτό του; Τους είπα λοιπόν αμέσως για τον Μικρό Πρίγκιπα. Στην αρχή τους φάνηκε λίγο…«κάπως» η ιδέα. Δέχτηκαν όμως τελικά και προχωρήσαμε και ευτυχώς δηλαδή γιατί μόνο εδώ θα μπορούσε να γίνει όλο αυτό.

Κάθε ανάμνηση είναι σε κάποιο βαθμό μια κατασκευή, μπορείς όμως έστω με αυτή την αφετηρία να θυμηθείς τι σκέφτηκες όταν διάβασες για πρώτη φορά τον Μικρό Πρίγκιπα;
Δεν το διάβασα πολύ μικρός. Ήμουν στην εφηβεία, μπορεί και 19 χρονών. Οπότε μου μίλησε τελείως αλλιώς. Ξέρω ότι πολλοί το διαβάζουν στα 10 ή στα 12. Αλλά δεν νομίζω ότι είναι ένα βιβλίο για δεκάχρονα. Αυτό τουλάχιστον σκέφτηκα διαβάζοντάς το πρώτη φορά τότε. Λέει σοβαρά πράγματα, δεν είναι ένα απλό παιδικό βιβλίο.

Είναι δηλαδή κατά κάποιο τρόπο παρεξηγημένο από πολλούς ως τέτοιο;
Μπα, δε νομίζω ότι υπάρχει κάποια παρεξήγηση. Νομίζω ότι όλοι κατά βάθος ξέρουν ότι ο Μικρός Πρίγκιπας μιλάει για την ηλιθιότητα της ενηλικίωσης. Αυτό δηλαδή που οι άνθρωποι εννοούν ως ενηλικίωση, όχι την ουσιαστική. Μιλάει για την ηλιθιότητα της ενηλικίωσης των σοβαροφανών ανθρώπων.

«Ήθελα να μετατρέψω σε ψυχεδελικό λούνα παρκ την κατάβαση στον Άδη που περιγράφεται στη ραψωδία λ της Οδύσσειας» μου είχες πει για τη Νέκυια. Τώρα, με τον Μικρό Πρίγκιπα, ο στόχος ποιος είναι;
Ο κεντρικός στόχος νομίζω ότι είναι η ψυχή στην καθαρότητά της ή αλλιώς στην παιδικότητά της. Αυτό που κάποιοι το χάνουν νωρίς. Αυτό που άλλοι παλεύουν χρόνια για να το ξαναβρούν σε ένα άλλο επίπεδο και να ζήσουν σαν ανθρώπινα όντα, όπως τους αξίζει. Νομίζω όμως ότι όπως και την προηγούμενη φορά έτσι και τώρα έχουμε να κάνουμε με ένα σκοτεινό βιβλίο. Δηλαδή στο τέλος του πεθαίνει ο Μικρός Πρίγκιπας. Ενώ και ο δημιουργός του, που ήταν πιλότος στον Β’ Παγκόσμιο, πέθανε πριν προλάβει να δει το βιβλίο του να εκδίδεται. Είναι σκοτεινό αλλά ακριβώς επειδή είναι ένα βιβλίο για την ψυχή, είναι και κάπως αισιόδοξο. Ή τέλος πάντων αυτό που βγαίνει από το βιβλίο είναι ότι στον κόσμο που ζούμε η μόνη μας ελπίδα είναι να μπορέσουμε να κρατήσουμε ζωντανή την ψυχή μας – και την ψυχή του κόσμου όλου. Ίσως αυτός να πρέπει να είναι τελικά ο μόνος μας σκοπός στο πέρασμά μας από τη ζωή.

Επιστρέφοντας στον Μικρό Πρίγκιπα έπιασες τον εαυτό σου να προσπαθεί να επιστρέψει και στην εκδοχή του της εποχής που το πρωτοδιάβασες;
Αυτό το κάνω καθημερινά. Έχω καλή επαφή και με την εφηβεία μου και με άλλες, περασμένες περιόδους μου.

Είναι μια συνειδητή άσκηση για σένα η διατήρηση αυτής της επαφής;
Δεν ξέρω, δεν μπορώ να πω ότι είναι ένα οργανωμένο νοητικό σχέδιο. Για κάποιους λόγους πάντα ήμουν ανήσυχος για το πώς θα καταφέρω να κρατήσω ζωντανή τη νεανική ψυχή μου σε ένα κόσμο ηλιθιωδώς ενήλικο.

Τα έχεις καταφέρει στον βαθμό που θα ήθελες;
Ας πούμε ότι νομίζω ότι είμαι σε καλό δρόμο.

Λέγαμε νωρίτερα ότι σε κάποια σημεία το Μπλουζ του Πρίγκιπα θυμίζει συναυλία, αναρωτιέμαι λοιπόν αν αυτό προέκυψε εξαιτίας της μακράς πια -τουλάχιστον με τα δεδομένα των τελευταίων αρκετών χρόνων- αποχής σου από αυτή την επί σκηνής συνθήκη.
Μη νομίζεις, δεν σταμάτησα για πάντα τις συναυλίες, δηλαδή μετά τον Πρίγκιπα θα ξαναπαίξω με μουσικούς. Απλά αυτή την εποχή που ήμουν έτσι κι αλλιώς εκτός συναυλιών για να προσέξω τα αυτιά μου, ήταν μια καλή συγκυρία για να συγκεντρωθώ και να κάνω κάτι άλλο. Το σίγουρο είναι ότι δεν βγάζω κανένα απωθημένο κάνοντας το ταξίδι του Πρίγκιπα σε κάποιες στιγμές κάπως συναυλιακό. Αυτό που με νοιάζει τώρα είναι να βγει όπως πρέπει όλο αυτό που κάνουμε. Γιατί κι εγώ μερικές φορές νομίζω ότι δεν ξέρω ακόμη τι ακριβώς είναι αυτό που κάνουμε.

Επιστρέφοντας για δεύτερη φορά στη συγκεκριμένη σκηνή το άγχος σου τελικά είναι λιγότερο λόγω εμπειρίας ή περισσότερο λόγω επιπλέον απαιτήσεων;
Μπορώ να σου πω λιγότερο. Στη Νέκυια ήμουν πολύ πιο αγχωμένος. Έτσι κι αλλιώς όλο αυτό για μένα είναι μια άσκηση ισορροπίας σε πολύ λεπτό σχοινί. Δεν είναι το θέατρο η δουλειά μου. Αλλά ήθελα να το κάνω. Μου αρέσει να δοκιμάζομαι. Κι ας ξέρω ότι μπορεί να γκρεμιστώ. Δεν πειράζει, θα σηκωθώ ξανά. Μου αρέσουν τα ρίσκα. Σου είπα, νιώθω ότι είμαι σε καλό δρόμο.

Το ηθικό δίδαγμα του Μικρού Πρίγκιπα ποιο είναι;
Αυτό που λέει η αλεπού: «Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά. Την ουσία δεν τη βλέπουν τα μάτια».

Σε αυτό έγκειται η διαχρονικότητά του;
Τελείως συμπτωματικά, το κομμάτι του πολέμου που επί τούτου στην παράστασή μας είναι τόσο έντονο, το συλλάβαμε πριν από ένα χρόνο. Ξαφνικά τις τελευταίες εβδομάδες ζούμε ένα προπυρηνικό τρόμο. Κοίτα, ρε παιδί μου, πώς έτυχε και ανεβάζετε μια τέτοια παράσταση σε μια τέτοια εποχή, μου λένε μερικοί. Εγώ απαντάω ότι σε όποια εποχή και να ανέβαινε, επίκαιρη θα ήταν. Γιατί μιλάει για τα αρχέτυπα, τους ανθρώπους, την ενηλικίωση και τη βλακεία, βέβαια, που η απόλυτη έκφρασή της είναι ο πόλεμος.

Τελικά πάντα αυτή κερδίζει;
Ε, καλά, αυτά τα έχει πει ο Πετρόπουλος: Οι ηλίθιοι είναι αήττητοι.

Είσαι κι εσύ αισιόδοξος με πείρα, δηλαδή απαισιόδοξος, όπως μου είχε πει κάποτε ο Πουλικάκος;
Από πάντα!

Άρα δεν έχεις μεγάλες προσδοκίες;
Όχι, πρέπει να έχεις προσδοκίες. Η βλακεία κυριαρχεί και οδηγεί τα πράγματα. Εσύ οφείλεις, για να έχει δηλαδή νόημα η ζωή σου, να παλεύεις για την ομορφιά και την ψυχή σε ένα κόσμο άσχημο και άψυχο. Είναι ένα νόημα αυτό. Δεν είναι;

Συμφωνείς ότι η τέχνη, όταν είναι επιτυχημένη, πρέπει να είναι καλύτερη από τον δημιουργό της; Είναι με κάποιο τρόπο ένα διαρκές ζητούμενο αυτό για σένα; Να σε ξεπερνάει κάθε έργο σου;
Αυτός ήταν ο ευγενής πόθος από την εποχή που παίζαμε με τις Τρύπες μέχρι και σήμερα. Από την άλλη στην τέχνη για την τέχνη ποτέ δεν πίστεψα. Η τέχνη είναι για να δίνουμε κουράγιο και πίστη πρώτα απ’ όλα στους εαυτούς μας και, εφόσον το νιώθουμε, να το μεταφέρουμε στους γύρω μας. Δηλαδή πιστεύω ότι η τέχνη είναι τέχνη μόνο όταν είναι χρήσιμη. Όταν κάνει κάτι και σε σένα που τη δημιουργείς και σε αυτούς που τη λαμβάνουν.

Χρήσιμη με ποιο τρόπο;
Όταν φεύγεις από μια ωραία συναυλία ή από μια ωραία ταινία ή από μια ωραία παράσταση, ήδη έχει μπει ένα λιθαράκι ώστε να χτίσεις κι εσύ κάτι όμορφο μέσα σου. Έχεις πάρει κάτι που μπορεί να σου δώσει μια ορμή, να σε εμψυχώσει. Αλλιώς δεν έχει κανένα νόημα. Απλά η αισθητική δεν με ενδιαφέρει. Κι ούτε μ’ αρέσουν οι «καλλιτέχνες». Ποτέ δεν ήταν ο στόχος μου να κάνω «καλή τέχνη». Ο στόχος μου είναι να κάνω κάτι καλό για μένα και για τους γύρω μου, να μεταφέρω μια συγκίνηση, μια δύναμη, ένα συναίσθημα, ένα μήνυμα, να εμψυχώσω, να κρατηθώ κι εγώ ο ίδιος ζωντανός και ανήσυχος και να καταφέρω να το μεταφέρω αυτό στους γύρω μου.

Κατά κανόνα το όποιο μήνυμα θες να μεταφέρεις, όσο κι αν αλλάζει από έργο σε έργο, μουσικό ή άλλο, θεωρείς ότι φτάνει στον παραλήπτη ατόφιο;
Κοίταξε, όταν παίζεις μπροστά σε 10-15 χιλ. ανθρώπους, ακόμη και δυο-τρεις να πάρουν το μήνυμα, η δουλειά σου έγινε. Ακόμη και σε έναν να καταφέρεις να το περάσεις, είναι OK.

Τι σχέδια έχεις για τη ζωή μετά τον Μικρό Πρίγκιπα;
Ίσως κάνουμε κάνα δυο συναυλίες το καλοκαίρι με τον Νίκο Βελιώτη. Από εκεί και πέρα έχω βρει και μερικούς ακόμη μουσικούς για να ξεκινήσουμε πρόβες. Δεν ξέρω πότε ακριβώς θα βγούμε για συναυλίες, ίσως τον χειμώνα. Μου έχει λείψει η αίσθηση της καινούριας παρέας, να παίξουμε ροκ, ηλεκτρονικά, θα δούμε τι ακριβώς. Όσο στέκομαι στα πόδια μου, όλο και κάτι θα σκαλίζω. Βαριέμαι να κάθομαι σπίτι μου.

Ακόμη κι αν είσαι στην Κρήτη;
Ναι, ακόμη κι αν είμαι στην Κρήτη. Τι νόημα έχει; Δεν με ενδιέφερε ποτέ η καλοπέραση ως χαλαρότητα, τάβλι και τέτοια. Ποτέ. Από πιτσιρικάς ήθελα να έχω παρέες δημιουργικές, κάτι να γίνεται πάντα. Με τρώει αυτό το σαράκι, τι να κάνουμε; Καλό σαράκι είναι. Δεν μετανιώνω.

Δεν έχεις αναρωτηθεί ποτέ αν θα ήταν πιο απλή, ήρεμη και ωραία η ζωή σου χωρίς αυτό;
Ανάλογα πως εννοούμε το «ωραία». Ένας άνθρωπος που κάνει πχ μια χειρωνακτική δουλειά και το χαίρεται και λειτουργεί στην κοινωνία και το κάνει όλο αυτό με αγάπη είναι το ίδιο σημαντικός με ένα καλλιτέχνη. Μπορεί να μην επηρεάζει πολύ κόσμο, αλλά σιγά τι έγινε. Ο καθένας τραβάει το μονοπάτι που είναι να τραβήξει. Σημασία έχει να προχωρήσεις με χαρά και πίστη είτε είσαι μάγειρας είτε είσαι παπουτσής. Εμένα αυτή η ζωή μου έτυχε. Προσπαθώ να την κάνω όσο πιο γεμάτη γίνεται.