Επείγουσα έκκληση από το ΔΝΤ για τα ελλείμματα που επιστρέφουν σε επίπεδα Covid

Οι κορυφαίες οικονομίες του κόσμου πρέπει να αναλάβουν “επείγουσα” δράση για την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους, προειδοποίησε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), δημοσιεύοντας προβλέψεις, που δείχνουν ότι οι προηγμένες οικονομίες οδεύουν φέτος προς τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα από την κρίση της πανδημίας της Covid-19.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, στην έκθεσή του για τις Παγκόσμιες Οικονομικές Προοπτικές (World Economic Outlook), το ΔΝΤ προέβλεψε την Τρίτη (13/10) ότι ο καθαρός δανεισμός των προηγμένων οικονομιών θα φτάσει φέτος το 5,2% του ΑΕΠ, το υψηλότερο επίπεδο από το 2021, όταν ο κόσμος βρισκόταν αντιμέτωπος με τα περιοριστικά μέτρα της πανδημίας.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ, τα δημοσιονομικά ελλείμματα της Κίνας και των ΗΠΑ θα φτάσουν ή θα ξεπεράσουν το 8% του ΑΕΠ το 2026. Οι εκτιμήσεις του Ταμείου καλύπτουν ένα ευρύτερο φάσμα κρατικού δανεισμού σε σύγκριση με ορισμένους εθνικούς δείκτες.

Οι νέες προβλέψεις αποτυπώνουν επιδείνωση, σε σχέση με την έκθεση του ΔΝΤ τον Απρίλιο, και έρχονται έπειτα από μήνες αναταραχής στις παγκόσμιες αγορές χρέους. Οι αποδόσεις των ομολόγων έχουν αυξηθεί, καθώς οι αγορές βρίσκονται αντιμέτωπες με ανησυχίες για τη διόγκωση του δημόσιου χρέους, τον πληθωρισμό και την επιθετική χρηματοδότηση επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη.

«Η παγκόσμια οικονομία έχει επιδείξει ανθεκτικότητα, αλλά αυτή η ανθεκτικότητα φτάνει στα όριά της», δήλωσε η επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ, Σιλβάνα Τενρέιρο, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

Το παγκόσμιο δημόσιο χρέος οδεύει προς το 100% του ΑΕΠ

Σύμφωνα με την έκθεση, παρότι η παγκόσμια οικονομία έχει καταφέρει να αντεπεξέλθει στο ενεργειακό σοκ, εν μέρει χάρη στην επενδυτική άνθηση που τροφοδοτεί η τεχνητή νοημοσύνη, οι κίνδυνοι που συνδέονται με το δημόσιο χρέος αυξάνονται, καθώς το παγκόσμιο δημόσιο χρέος οδεύει προς το 100% του ΑΕΠ έως τα τέλη της δεκαετίας.

“Είναι επιτακτική ανάγκη να δοθεί εκ νέου έμφαση στην αποκατάσταση των δημοσιονομικών περιθωρίων, δεδομένων του υψηλού χρέους, του αυξημένου κόστους δανεισμού, των πολλαπλασιαζόμενων απαιτήσεων από τους κρατικούς προϋπολογισμούς και της εντεινόμενης αβεβαιότητας”, ανέφερε το ΔΝΤ.

Το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων έχει εκτιναχθεί σε υψηλά πολλών δεκαετιών, καθώς οι υψηλές τιμές της ενέργειας και η οικονομική ανάπτυξη έχουν οδηγήσει τις κεντρικές τράπεζες να εγκαταλείψουν τα σχέδιά τους για μείωση των επιτοκίων. Οι κεντρικές τράπεζες των ΗΠΑ, της Ευρωζώνης και της Ιαπωνίας συγκαταλέγονται σε εκείνες που έχουν αυξήσει τα επιτόκια φέτος.

«Με το μακροπρόθεσμο κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων να αυξάνεται στις μεγαλύτερες προηγμένες οικονομίες, το υψηλό δημόσιο χρέος και οι μεγάλες ανάγκες αναχρηματοδότησης καθιστούν τα κράτη ολοένα πιο ευάλωτα σε τέτοιες απότομες μεταβολές των χρηματοπιστωτικών συνθηκών», προειδοποίησε το ΔΝΤ.

Οι μαζικές πωλήσεις ομολόγων εντάθηκαν τον Σεπτέμβριο, ασκώντας πρόσθετες πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς, καθώς αύξησαν το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

ΗΠΑ: Στο 8,5% του ΑΕΠ εκτινάσσεται ο κρατικός δανεισμός

Στις ΗΠΑ, ο καθαρός δανεισμός της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να φτάσει το 8,5% του ΑΕΠ φέτος, σύμφωνα με τις προβλέψεις του ΔΝΤ, από 7,1% το 2025 και έναντι 5,8% την παραμονή της πανδημίας.

Ο δείκτης του ΔΝΤ, ο οποίος περιλαμβάνει τον δανεισμό των πολιτειακών και τοπικών κυβερνήσεων των ΗΠΑ, πέρα από τις ομοσπονδιακές δαπάνες, είναι σημαντικά υψηλότερος από άλλες εκτιμήσεις.

Το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου (Congressional Budget Office), ο ανεξάρτητος δημοσιονομικός εποπτικός φορέας του αμερικανικού Κογκρέσου, είχε προβλέψει τον Φεβρουάριο ότι το ομοσπονδιακό έλλειμμα θα διαμορφωνόταν φέτος στο 5,8% του ΑΕΠ. Από την πλευρά της, το think tank Committee for a Responsible Federal Budget είχε εκτιμήσει ότι θα έφτανε το 6,2%.

Το ΔΝΤ πρόσθεσε ότι, καθώς το δημοσιονομικό κόστος αυξάνεται και οι εκλογικές πιέσεις εντείνονται σε πολλές χώρες, «οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να βρεθούν εκ νέου αντιμέτωπες με πιέσεις να διευκολύνουν τον αυξημένο δημόσιο δανεισμό ή να ανεχθούν πληθωρισμό υψηλότερο από τον στόχο τους».

Η τεχνητή νοημοσύνη στηρίζει την ανάπτυξη, αλλά όχι για όλους

Η ανάπτυξη θα παραμείνει σχετικά ανθεκτική φέτος, σύμφωνα με το ΔΝΤ, το οποίο αναθεώρησε οριακά προς τα πάνω την πρόβλεψή του για την αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ, κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα, στο 3,1% για το 2026. Για το 2027 προβλέπει ότι η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 3,4%.

Μέρος αυτής της ανθεκτικότητας οφείλεται στην άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης. «Ωστόσο, η δυναμική της τεχνητής νοημοσύνης είναι απίθανο να ωφελήσει όλες τις οικονομίες στον ίδιο βαθμό», προειδοποίησε το ΔΝΤ.

Παρότι η συνολική ανάπτυξη εμφανίζεται σταθερή, συγκεντρώνεται ολοένα περισσότερο σε έναν μικρότερο αριθμό οικονομιών, σύμφωνα με το Ταμείο.

Τον Απρίλιο, 54 οικονομίες αντιπροσώπευαν το 95% της παγκόσμιας ανάπτυξης. Έκτοτε, ο αριθμός αυτός έχει περιοριστεί σε μόλις 32, καθώς έχουν πολλαπλασιαστεί οι προς τα κάτω αναθεωρήσεις των προβλέψεων για την ανάπτυξη.

«Η παγκόσμια οικονομία δεν επιβραδύνεται ή επιταχύνεται απλώς. Αντίθετα, η ανάπτυξη ανακατανέμεται μεταξύ των χωρών, ανάλογα με τον βαθμό έκθεσής τους στο σοκ της προσφοράς που προκάλεσε ο πόλεμος και στην ισχυρή ζήτηση που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη», αναφέρει η έκθεση.

Οι προβλέψεις για ΗΠΑ, Γερμανία, Κίνα και Ινδία

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να αποτελούν κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας οικονομίας, με την ανάπτυξη να προβλέπεται ότι θα παραμείνει σταθερή στο 2,3% τόσο φέτος όσο και το 2027.

Για τη Γερμανία, η πρόβλεψη αναθεωρήθηκε σημαντικά προς τα πάνω, κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες, λόγω της αύξησης των επενδύσεων σε υποδομές και άμυνα. Έτσι, η προβλεπόμενη ανάπτυξη διαμορφώνεται στο 1,3% για φέτος και στο 1,1% για το 2027.

Η ανάπτυξη της Κίνας αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 4,5% φέτος, από 5% που προέβλεπε προηγουμένως το ΔΝΤ, και να υποχωρήσει περαιτέρω στο 4% το 2027.

Αντίθετα, η Ινδία ξεχωρίζει ως μία από τις πιο δυναμικές οικονομίες, με προβλεπόμενο ρυθμό ανάπτυξης 7% τόσο φέτος όσο και το επόμενο έτος.

Η προσφυγή της Βρετανίας στο ΔΝΤ έχει ακόμη πολλά να μας διδάξει, 50 χρόνια μετά.

Ο κίνδυνος νέας αναταραχής στις αγορές ομολόγων

Η Έκθεση για την Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα (Global Financial Stability Report) του ΔΝΤ, που δημοσιεύθηκε αργότερα την Τρίτη, ανέδειξε τον κίνδυνο επιδείνωσης των δημοσιονομικών ισοζυγίων, επισημαίνοντας ότι ο συνδυασμός παρατεταμένων πολέμων, κυβερνοεπιθέσεων και ακραίων καιρικών φαινομένων επιδεινώνει το παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.

Η έκθεση επικεντρώθηκε σε τρεις κινδύνους, μεταξύ των οποίων μια διόρθωση στις τιμές περιουσιακών στοιχείων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη και οι αυξανόμενες συστημικές απειλές από κυβερνοεπιθέσεις. Οι παράγοντες αυτοί θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως καταλύτες για μια απότομη σύσφιγξη των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και την πρόκληση αναταραχής στις αγορές.

«Μια νέα έξαρση του πληθωρισμού ή οι ανησυχίες για τη δημοσιονομική κατάσταση θα μπορούσαν να προκαλέσουν απότομη αύξηση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων και να πυροδοτήσουν ευρύτερη αναταραχή στις αγορές, δεδομένης της θεμελιώδους σημασίας των κρατικών ομολόγων για το χρηματοπιστωτικό σύστημα», ανέφερε η έκθεση.