PeopleCert: Ακαδημαϊκοί τίτλοι ή τεχνικές δεξιότητες; Το δίλημμα που καίει τη νέα γενιά

Η συζήτηση για το ποια επαγγελματική διαδρομή εξασφαλίζει σταθερότητα και προοπτική επανέρχεται δυναμικά, καθώς τα δεδομένα της οικονομίας μεταβάλλονται και οι ανάγκες των επιχειρήσεων διαφοροποιούνται.

Στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, η PeopleCert έφερε στο προσκήνιο ένα από τα πιο επίκαιρα και ουσιαστικά ζητήματα της εποχής: ποια διαδρομή εξασφαλίζει τελικά επιτυχία και επαγγελματική ασφάλεια; Το πτυχίο ή οι τεχνικές δεξιότητες; Ένα ερώτημα που ξεπερνά τα όρια της οικονομίας και αγγίζει τον πυρήνα της κοινωνίας, και των επιλογών που καλείται να κάνει η νέα γενιά μέσα στο πλαίσιο που εμείς διαμορφώνουμε.

O Βύρων Νικολαΐδης, Πρόεδρος και CEO του Ομίλου, έθεσε τον τόνο επισημαίνοντας ότι στην ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να υπάρχει έντονη προτίμηση προς τα ακαδημαϊκά επαγγέλματα, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου η αγορά εμφανίζει περιορισμένες προοπτικές απορρόφησης. Όπως ανέφερε, η επιλογή καριέρας συχνά επηρεάζεται περισσότερο από κοινωνικά στερεότυπα παρά από τα πραγματικά δεδομένα ζήτησης.

Οι τεχνικές δεξιότητες

Η εικόνα αυτή αποτυπώθηκε και σε δύο διαδοχικές ψηφοφορίες του κοινού κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης. Στην αρχική καταγραφή, το 70% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι θα προέτρεπε τα παιδιά του να ακολουθήσουν πανεπιστημιακή εκπαίδευση, έναντι 30% που θα τα κατεύθυνε προς τεχνικά επαγγέλματα. Ωστόσο, μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης, το ποσοστό υπέρ της ακαδημαϊκής διαδρομής υποχώρησε στο 56%, ενώ το 44% εξέφρασε πλέον θετική στάση απέναντι στις τεχνικές δεξιότητες, μια μεταβολή που αντανακλά τη σταδιακή προσαρμογή της αντίληψης της κοινωνίας.

Η εικόνα της Ευρώπης

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα στοιχεία δείχνουν ότι η αγορά έχει ήδη προχωρήσει ταχύτερα από τις κοινωνικές αντιλήψεις. Στη Γερμανία, το έλλειμμα εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού ξεπερνά τις 400.000 θέσεις, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο πάνω από το 80% των επιχειρήσεων αναφέρει δυσκολίες στην εύρεση εργαζομένων με τις κατάλληλες δεξιότητες. Αντίστοιχα, στη Γαλλία, περισσότεροι από τους μισούς εργοδότες δηλώνουν ότι αδυνατούν να καλύψουν θέσεις σε τεχνικούς και βιομηχανικούς κλάδους. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το φαινόμενο αυτό αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια, ιδίως σε επαγγέλματα που συνδέονται με την παραγωγή, την ενέργεια και τις κατασκευές.

Δεξιότητες και παραγωγικό μοντέλο

Από την πλευρά της βιομηχανίας, ο Σπύρος Θεοδωρόπουλος, Πρόεδρος του ΣΕΒ, ανέδειξε τη στρατηγική διάσταση του ζητήματος, τονίζοντας ότι η συζήτηση για τις δεξιότητες συνδέεται άμεσα με το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Όπως σημείωσε, η Ελλάδα παραμένει οικονομία με περιορισμένη παραγωγική βάση, γεγονός που καθιστά κρίσιμη την ενίσχυση της βιομηχανίας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη επιδιώκει την επιστροφή παραγωγικών δραστηριοτήτων από την Ασία.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η επάρκεια ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί πλέον βασικό κριτήριο για τις επενδυτικές αποφάσεις των επιχειρήσεων, οι οποίες εξετάζουν όχι μόνο γεωγραφικούς παράγοντες αλλά και τη διαθεσιμότητα εξειδικευμένων εργαζομένων. Ενδεικτικά, ειδικότητες όπως ηλεκτρολόγοι, εφαρμοσμένοι μηχανικοί και συγκολλητές παρουσιάζουν ελλείψεις, ενώ οι αποδοχές για έναν έμπειρο ηλεκτρολόγο με περίπου δέκα χρόνια προϋπηρεσίας κυμαίνονται μεταξύ 2.500 και 2.800 ευρώ μηνιαίως.

Μετασχηματισμός επαγγελμάτων γραφείου

Στον χρηματοπιστωτικό τομέα, η Ελένη Βρεττού, CEO της Credia Bank, ανέδειξε τον μετασχηματισμό των επαγγελμάτων γραφείου, επισημαίνοντας ότι η μειωμένη ελκυστικότητά τους δεν σχετίζεται αποκλειστικά με την εργασιακή ασφάλεια. Όπως ανέφερε, ο τραπεζικός κλάδος έχει αποκτήσει πιο αρνητική κοινωνική εικόνα, ενώ η τεχνητή νοημοσύνη και η ψηφιοποίηση αλλάζουν ριζικά το περιεχόμενο των θέσεων εργασίας. Σε αυτό το περιβάλλον, η έννοια της σταθερότητας διαφοροποιείται, με την προσαρμοστικότητα και τη συνεχή αναβάθμιση δεξιοτήτων να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες.

Ακαδημαϊκή σκοπιά

Από την ακαδημαϊκή σκοπιά, ο Γιώργος Δουκίδης, καθηγητής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, εστίασε στη δομική αδυναμία του εκπαιδευτικού συστήματος να συνδεθεί αποτελεσματικά με την αγορά εργασίας. Όπως ανέφερε, περίπου το 90% των αποφοίτων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης επιδιώκει την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο και το 82% επιτυγχάνει την είσοδο, ποσοστά από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, σχεδόν το 30% των αποφοίτων εργάζεται σε θέσεις χαμηλότερες των προσόντων του, ενώ το 24% παραμένει εκτός απασχόλησης.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην πρακτική άσκηση, η οποία, όπου εφαρμόζεται συστηματικά, οδηγεί σε υψηλά ποσοστά ένταξης στην αγορά εργασίας, σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 72% των φοιτητών προσλαμβάνεται από τις επιχειρήσεις όπου εκπαιδεύτηκε.

Μεταβάλλεται η έννοια της επαγγελματικής επιτυχίας

Το ευρύτερο συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η έννοια της επαγγελματικής επιτυχίας μεταβάλλεται. Πέρα από τους τίτλους σπουδών, παράγοντες όπως η προσωπικότητα, η ενσυναίσθηση και η ικανότητα προσαρμογής αποκτούν αυξανόμενη σημασία, ενώ η μονοδιάστατη σύνδεση του πτυχίου με την επαγγελματική αποκατάσταση φαίνεται να αποδυναμώνεται.

Παρά τα δεδομένα αυτά, το κοινωνικό αφήγημα στην Ελλάδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό προσανατολισμένο στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Αντίθετα, χώρες όπως η Γερμανία και η Ελβετία έχουν αναπτύξει ισχυρά συστήματα επαγγελματικής εκπαίδευσης, τα οποία προσφέρουν ισότιμες ευκαιρίες εξέλιξης και υψηλή απορρόφηση στην αγορά εργασίας.

Η συζήτηση που αναδείχθηκε στους Δελφούς καταδεικνύει ότι η αγορά εργασίας έχει ήδη εισέλθει σε μια νέα φάση, όπου η αξία των δεξιοτήτων ενισχύεται σταθερά. Το κρίσιμο ερώτημα για την Ελλάδα είναι κατά πόσο θα προσαρμόσει εγκαίρως το εκπαιδευτικό της σύστημα και τις κοινωνικές της αντιλήψεις, ώστε να ανταποκριθεί στις ανάγκες μιας οικονομίας που μετασχηματίζεται με ταχύ ρυθμό.