Τράπεζες: “Βόμβα” συγκέντρωσης δανείων βλέπει το ΔΝΤ

Το «καμπανάκι» του κινδύνου για τις ελληνικές τράπεζες κτύπησε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), το οποίο στην τελευταία του έκθεση για το εγχώριο τραπεζικό σύστημα εντοπίζει σοβαρές αδυναμίες στο μοντέλο χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας.

Παρά τη σημαντική βελτίωση στους ισολογισμούς των τραπεζών, τη μείωση των «κόκκινων» δανείων και την επιστροφή στην κερδοφορία, το Ταμείο προειδοποιεί ότι πίσω από την εικόνα σταθερότητας κρύβεται ένας επικίνδυνος βαθμός συγκέντρωσης δανείων σε λίγους μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι ελληνικές τράπεζες συνεχίζουν να ακολουθούν μια ιδιαίτερα συντηρητική στρατηγική χορηγήσεων, επιλέγοντας σχεδόν αποκλειστικά να δανειοδοτούν μεγάλες επιχειρήσεις και ισχυρούς εταιρικούς ομίλους, αφήνοντας ουσιαστικά εκτός χρηματοδότησης τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται ένας έντονος «κίνδυνος συγκέντρωσης», καθώς οι τέσσερις συστημικές τράπεζες εμφανίζονται να έχουν σχεδόν πανομοιότυπο χαρτοφυλάκιο μεγάλων πελατών.

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η έκθεση, οι 10 μεγαλύτερες κοινές εταιρικές εκθέσεις των τραπεζών αντιστοιχούν συνολικά στο 121,6% των συνολικών κεφαλαίων Tier 1 του συστήματος και στο 81% του κεφαλαίου Tier 1 κάθε τράπεζας.

Πρόκειται κυρίως για επιχειρηματικούς κολοσσούς που δραστηριοποιούνται στους τομείς της ενέργειας, των υποδομών, της μεταποίησης και των επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας. Αν και οι συγκεκριμένες εταιρείες διαθέτουν σήμερα ισχυρούς ισολογισμούς και υψηλή πιστοληπτική ικανότητα, το ΔΝΤ τονίζει ότι η υπερβολική έκθεση των τραπεζών στους ίδιους πελάτες δημιουργεί μια επικίνδυνη αλληλεξάρτηση.

Το Ταμείο εξηγεί ότι σε περίπτωση μιας νέας γεωπολιτικής κρίσης, ενός ενεργειακού σοκ ή μιας διεθνούς οικονομικής αναταραχής, ενδέχεται πολλές από αυτές τις μεγάλες επιχειρήσεις να επηρεαστούν ταυτόχρονα. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι απώλειες για τις τράπεζες θα μπορούσαν να είναι εξαιρετικά μεγάλες, ακριβώς επειδή το τραπεζικό σύστημα δεν διαθέτει επαρκή διαφοροποίηση στο δανειακό του χαρτοφυλάκιο.

Κλειστές στρόφιγγες για ΜμΕ

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην αδυναμία ουσιαστικής πιστωτικής επέκτασης προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της ελληνικής οικονομίας. Παρά τα κυβερνητικά προγράμματα, τα εργαλεία του Ταμείου Ανάκαμψης και τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών, πολλές μικρές επιχειρήσεις συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης σε τραπεζικό δανεισμό, είτε λόγω αυστηρών κριτηρίων είτε λόγω υψηλού κόστους χρηματοδότησης.

Το ΔΝΤ ουσιαστικά καλεί τις ελληνικές τράπεζες να αλλάξουν σταδιακά μοντέλο λειτουργίας και να ανοίξουν περισσότερο τη στρόφιγγα της χρηματοδότησης προς μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων και νοικοκυριών, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από λίγους μεγάλους πελάτες.

Παράλληλα, προτρέπει την Τράπεζα της Ελλάδος να παρακολουθεί στενά τους μεγάλους κοινούς δανειολήπτες των τραπεζών και να είναι έτοιμη, εφόσον χρειαστεί, να επιβάλει πρόσθετα κεφαλαιακά «μαξιλάρια» μέσω μακροπροληπτικών μέτρων, προκειμένου να προστατευθεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα της χώρας.

Η προειδοποίηση του ΔΝΤ έρχεται σε μια περίοδο όπου οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζουν υψηλή κερδοφορία και σημαντική ενίσχυση κεφαλαίων. Ωστόσο, το μήνυμα του Ταμείου είναι σαφές: η σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος δεν εξαρτάται μόνο από τα κέρδη και τους ισολογισμούς, αλλά και από το πόσο ισορροπημένα και διασπαρμένα είναι τα δάνεια που χορηγούν οι τράπεζες στην πραγματική οικονομία.