Βουτιά για την ενέργεια – Τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία η συμφωνία ΗΠΑ με Ιράν

Η σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στις διεθνείς αγορές, μετά τις ενδείξεις προσέγγισης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και την προοπτική επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, δημιουργεί ένα νέο τοπίο για την παγκόσμια οικονομία.

Το Brent υποχώρησε αισθητά από τα υψηλά που είχαν καταγραφεί κατά τη διάρκεια της κρίσης, καθώς οι επενδυτές άρχισαν να προεξοφλούν την αποκατάσταση των ενεργειακών ροών από τη Μέση Ανατολή και τη σταδιακή επαναφορά της κανονικότητας στην αγορά πετρελαίου.

Για την Ελλάδα, μια οικονομία που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές ενέργειας, η εξέλιξη αυτή αποτελεί αναμφίβολα θετική είδηση, χωρίς ωστόσο να λείπουν οι σημαντικές επιφυλάξεις.

Ανάσες για καύσιμα, μεταφορές και επιχειρήσεις

Συγκεκριμένα, η πτώση της τιμής του Brent αναμένεται να λειτουργήσει ως βαλβίδα αποσυμπίεσης για σειρά κλάδων της ελληνικής οικονομίας. Το κόστος των καυσίμων επηρεάζει άμεσα τις μεταφορές, τη βιομηχανία, την εφοδιαστική αλυσίδα, τον τουρισμό αλλά και το κόστος παραγωγής πλήθους προϊόντων και υπηρεσιών.

Εφόσον η αποκλιμάκωση διατηρηθεί, θα μπορούσε να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές καταναλωτή και να μειώσει μέρος του κόστους που επωμίστηκαν επιχειρήσεις και νοικοκυριά τους τελευταίους μήνες. Κι αυτό ειδικά έχει άμεση εφαρμογή για τις ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις, που κυριολεκτικά έχουν “ματώσει” ένεκα και της μη αύξηση των ναύλων, την ώρα που τα κόστη καυσίμων εδώ και μήνες έχουν υπερδιπλασιαστεί.

Συνολικά, ιδιαίτερα σημαντική, πάντως, είναι η επίδραση στις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές. Ήδη οι τιμές των αεροπορικών καυσίμων έχουν αρχίσει να υποχωρούν από τα υψηλά της κρίσης, εξέλιξη που θα μπορούσε να βελτιώσει τα οικονομικά μεγέθη των αεροπορικών εταιρειών και να περιορίσει τις πιέσεις στα εισιτήρια. Παράλληλα, η σταδιακή αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ ενδέχεται να μειώσει τα κόστη μεταφοράς και ασφάλισης, τα οποία είχαν εκτιναχθεί λόγω των γεωπολιτικών κινδύνων.

Θετική αντίδραση των αγορών

Στο φόντο αυτό η προοπτική μιας συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τις διεθνείς αγορές. Οι χρηματιστηριακοί δείκτες κατέγραψαν σημαντική άνοδο, ενώ οι επενδυτές αναθεώρησαν προς το καλύτερο τις εκτιμήσεις τους για τον πληθωρισμό και την παγκόσμια ανάπτυξη. Μέχρι πρόσφατα, ‘αλλωστε, το ενδεχόμενο παρατεταμένου αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ προκαλούσε έντονη ανησυχία για ένα νέο ενεργειακό σοκ, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση των τιμών και να αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν υψηλά επιτόκια για μεγαλύτερο διάστημα.

Επίσης, η αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου θεωρείται θετική και για τις κεντρικές τράπεζες, καθώς περιορίζει έναν από τους βασικούς παράγοντες που τροφοδοτούν τον πληθωρισμό. Ωστόσο, οι αγορές παραμένουν επιφυλακτικές, γνωρίζοντας ότι η εφαρμογή μιας συμφωνίας δεν σημαίνει αυτόματα και πλήρη επιστροφή στην κανονικότητα.

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το κλειδί

Παρά τη βελτίωση του κλίματος, όμως, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η επανεκκίνηση των πετρελαϊκών ροών δεν θα γίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Εκατοντάδες πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα ή εκτός των συνήθων διαδρομών τους, ενώ απαιτείται χρόνος για την αποκατάσταση των ενεργειακών υποδομών και τη σταθεροποίηση των ασφαλιστικών και ναυτιλιακών συνθηκών.

Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ επαναλειτουργήσουν πλήρως, οι αγορές θα συνεχίσουν να παρακολουθούν στενά την κατάσταση. Η παρουσία ενός μόνιμου γεωπολιτικού κινδύνου στην περιοχή σημαίνει ότι ένα μέρος του λεγόμενου «γεωπολιτικού ασφαλίστρου» θα παραμείνει ενσωματωμένο στις τιμές του πετρελαίου. Αυτό περιορίζει τα περιθώρια για μια θεαματική και μόνιμη πτώση των τιμών.

Οι αστερίσκοι για τον πληθωρισμό

Την ίδια ώρα, για την ελληνική οικονομία, η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ακρίβεια συνεχίζει να τροφοδοτεί τον πληθωρισμό. Η Τράπεζα της Ελλάδος, μάλιστα, στην καταγραφή – Inflation Monitor – που δημοσιοποίησε , χθες,  εκτιμά ότι ο ενεργειακός πληθωρισμός θα παραμείνει υψηλός και το 2026, ενώ οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας έχουν ήδη περάσει σε μεγάλο βαθμό στο κόστος αγαθών και υπηρεσιών.

Παρότι, άλλωστε, η υποχώρηση του Brent μπορεί να ανακουφίσει την αγορά, η μετακύλιση των μειώσεων στις τελικές τιμές δεν είναι πάντα άμεση. Η εμπειρία προηγούμενων κρίσεων δείχνει ότι οι αυξήσεις μεταφέρονται γρήγορα στον καταναλωτή, ενώ οι μειώσεις συχνά χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να γίνουν αισθητές. Γι’ αυτό και η πολιτεία καλείται να ενισχύσει τους ελέγχους, ώστε να αποτραπούν φαινόμενα αισχροκέρδειας ή διατήρησης αδικαιολόγητα υψηλών τιμών.

Επιπλέον, ακόμη και αν οι τιμές του πετρελαίου κινηθούν χαμηλότερα, παραμένουν άλλοι παράγοντες, με βάση την ΤτΕ, που συντηρούν τον πληθωρισμό, όπως οι αυξήσεις μισθών, τα ενοίκια, η ισχυρή τουριστική ζήτηση και το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης. Αυτό σημαίνει ότι η αποκλιμάκωση της ενέργειας από μόνη της δεν αρκεί για να εξαλείψει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Το βλέμμα στην επόμενη ημέρα

Οι επόμενες εβδομάδες, πάντως, θα είναι καθοριστικές για την πορεία της αγοράς ενέργειας. Η δημοσιοποίηση των λεπτομερειών της συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν, η πρόοδος στις τεχνικές διαπραγματεύσεις και η ταχύτητα επαναφοράς των εξαγωγών πετρελαίου θα καθορίσουν εάν η σημερινή αποκλιμάκωση θα έχει μόνιμα χαρακτηριστικά ή εάν πρόκειται για μια προσωρινή αντίδραση των αγορών.

Σε κάθε περίπτωση, στην έναρξη της τουριστικής περιόδου, για την Ελλάδα, η πτώση του Brent αποτελεί σαφώς μια θετική εξέλιξη, καθώς μπορεί να προσφέρει πολύτιμες ανάσες σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, να περιορίσει μέρος των πληθωριστικών πιέσεων και να στηρίξει την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.

Ωστόσο, οι αβεβαιότητες παραμένουν ισχυρές. Οι ενεργειακές αγορές εξακολουθούν να επηρεάζονται από γεωπολιτικούς κινδύνους, ενώ η πλήρης ομαλοποίηση των εφοδιαστικών αλυσίδων και των πετρελαϊκών ροών θα απαιτήσει χρόνο. Ως εκ τούτου, η αισιοδοξία που δημιουργεί η πτώση των τιμών συνοδεύεται από αρκετούς αστερίσκους, οι οποίοι υπενθυμίζουν ότι η ενεργειακή κρίση ίσως να μην έχει ακόμη τελειώσει οριστικά.