ΕΛ.Α.Σ για φωτιές: ”Κυβερνητικό αφήγημα ότι το AntiNero δουλεύει”

Απάντηση στην ανακοίνωση του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για το πρόγραμμα AntiNero δίνουν οι Τομείς Κλιματικής Κρίσης-Πολιτικής Προστασίας και Περιβάλλοντος-Ενέργειας της ΕΛ.Α.Σ, ζητώντας ανεξάρτητη αξιολόγηση του προγράμματος και δημοσιοποίηση των δεδομένων βάσει των οποίων αποτιμάται η αποτελεσματικότητά του.

Όπως υποστηρίζουν, το ΥΠΕΝ παραθέτει κυρίως στοιχεία που αποδεικνύουν ότι πραγματοποιήθηκαν οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις, τα οποία όμως δεν αρκούν από μόνα τους για να τεκμηριώσουν την επιχειρησιακή, περιβαλλοντική και οικονομική αποτελεσματικότητα του AntiNero.

«Ούτε η επιμέτρηση και παραλαβή των έργων ούτε η διαπίστωση εφαρμογής καλών πρακτικών σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις στο Περιαστικό Δάσος Θεσσαλονίκης το 2025 υποκαθιστούν μια συνολική ανεξάρτητη αξιολόγηση με δημοσιευμένη μεθοδολογία, δείκτες και συγκριτικά δεδομένα», αναφέρουν.

Η ΕΛ.Α.Σ αναγνωρίζει ότι η ενεργή διαχείριση των δασών και της καύσιμης ύλης αποτελεί αναγκαίο μέτρο πρόληψης, σημειώνοντας ότι το AntiNero δεν πρέπει να απαξιώνεται συνολικά. Τονίζει, ωστόσο, ότι δεν πρέπει να «μετατρέπεται σε κυβερνητικό επικοινωνιακό τρόπαιο».

Επικαλείται, μάλιστα, έκθεση του ΟΟΣΑ του 2024, η οποία, όπως αναφέρει, χαρακτηρίζει το AntiNero σημαντική πρωτοβουλία για την ενίσχυση της πρόληψης, αλλά παράλληλα καταγράφει την απουσία συνεκτικών κύκλων παρακολούθησης και αξιολόγησης των πολιτικών για τις δασικές πυρκαγιές. «Αναγνωρίζει, δηλαδή, τη σωστή κατεύθυνση, όχι την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα του προγράμματος», σημειώνει το κόμμα.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αντιπυρική περίοδο του 2026, με την ΕΛ.Α.Σ να κατηγορεί το υπουργείο ότι παρουσιάζει ως «σαφές» το συμπέρασμα για την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων πριν ακόμη αυτή ολοκληρωθεί.

Όπως επισημαίνεται, το γεγονός ότι εκδηλώθηκαν πυρκαγιές σε περιοχές όπου είχαν προηγηθεί έργα δεν αποδεικνύει από μόνο του ούτε την επιτυχία ούτε την αποτυχία του AntiNero. Αντίθετα, σύμφωνα με την ανακοίνωση, θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο οι παρεμβάσεις περιόρισαν την ένταση και την εξάπλωση της φωτιάς ή διευκόλυναν την ασφαλή επέμβαση των πυροσβεστικών δυνάμεων, με ειδική αναφορά στο Πόρτο Γερμενό.

Οι δύο Τομείς της ΕΛ.Α.Σ θέτουν παράλληλα ζήτημα για τη δημοσιονομική διόρθωση ύψους 29,94 εκατ. ευρώ που αφορά μέρος των συμβάσεων του AntiNero II.

Σύμφωνα με όσα αναφέρουν, επικαλούμενοι το ίδιο το ΥΠΕΝ, η διόρθωση επιβλήθηκε έπειτα από εύρημα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου περί τεχνητής κατάτμησης συμβάσεων της περιόδου 2022-2023.

Η σχετική απόφαση έχει προσβληθεί ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η εκτέλεσή της έχει ανασταλεί και η δικαστική κρίση εκκρεμεί.

«Χωρίς να προδικάζεται η έκβασή της, το ύψος της διόρθωσης επιβάλλει πλήρη διαφάνεια και εγείρει εύλογα ερωτήματα ως προς τη χρηστή διαχείριση των δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων», υπογραμμίζεται.

Οι αρμόδιοι Τομείς της ΕΛΑΣ ζητούν, μεταξύ άλλων, ανεξάρτητη αξιολόγηση ολόκληρου του AntiNero από διεπιστημονική επιτροπή εμπειρογνωμόνων, με συμμετοχή πανεπιστημίων και ερευνητικών φορέων και χωρίς εποπτεία από τους φορείς που υλοποιούν το πρόγραμμα.

Παράλληλα, ζητούν δημοσιοποίηση των μελετών και των γεωχωρικών δεδομένων των παρεμβάσεων, καθώς και των μη διαβαθμισμένων επιχειρησιακών εκτιμήσεων, αλλά και θέσπιση προκαθορισμένων δεικτών για τη μέτρηση της επιχειρησιακής, οικολογικής και οικονομικής αποτελεσματικότητας.

Στους δείκτες αυτούς προτείνεται να περιλαμβάνονται η επίδραση στην ένταση και την ταχύτητα εξάπλωσης των πυρκαγιών, ο περιορισμός της καμένης έκτασης, η επιχειρησιακή χρησιμότητα των έργων και η σχέση κόστους-οφέλους.

Ζητούν ακόμη να αξιολογηθεί ο τρόπος με τον οποίο οι παρεμβάσεις αξιοποιούνται από το Πυροσβεστικό Σώμα και τη Δασική Υπηρεσία σε πραγματικά περιστατικά, καθώς και να αποσαφηνιστεί το καθεστώς περιβαλλοντικής αξιολόγησης του προγράμματος.

«Η πρόληψη είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να αξιολογείται αποκλειστικά από εκείνους που σχεδιάζουν, χρηματοδοτούν και υλοποιούν το πρόγραμμα. Χωρίς ανεξάρτητη αξιολόγηση και μετρήσιμα αποτελέσματα, ο ισχυρισμός ότι “το AntiNero δουλεύει” παραμένει κυβερνητικό αφήγημα και όχι επιστημονικά τεκμηριωμένο συμπέρασμα», καταλήγει η ανακοίνωση.