Καραμανλής: Χρειάζεται πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική

Την ανάγκη άσκησης μίας πιο πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής επισήμανε με νόημα ο πρώην πρωθυπουργός, Κώστας Καραμανλής, με φόντο την επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα, στην οποία έχει αποδώσει ιδιαίτερη σημασία η κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Την ώρα της συνάντησης Ρούμπιο με τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, ο κ.Καραμανλής πραγματοποίησε ομιλία στο πρόγραμμα Executive Master in Business Administration του Πανεπιστημίου Tsinghua «20 χρόνια Στρατηγικής Συνεργασίας Ελλάδας-Κίνας και η εμπειρία της COSCO». Τόνισε ότι η δική του κυβέρνηση είχε μία πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Και εγκάλεσε εμμέσως πλην σαφώς την κυβέρνηση Μητσοτάκη για μονοδιάστατη εξωτερική πολιτική, σε ένα διεθνές τοπίο το οποιο όπως σημείωσε είναι ασταθές, ενώ – όπως εκτίμησε- οι ΗΠΑ πλέον δυσκολεύονται να επιβάλλουν τη θέληση τους.

Ο κ.Καραμανλής φυσικά δήλωσε ότι η Ελλάδα ανήκει στη Δύση, σημείωσε όμως ότι η Δύση είναι πλέον διχασμένη. Κατήγγειλε επίσης ότι η Δύση έχει δύο μέτρα και δύο σταθμά σε Κύπρο και Ουκρανία, αλλά και ότι ενώ καταδικάζει τον αναθεωρητισμό της Ρωσίας, εξακολουθεί να θεωρεί σύμμαχο την επίσης αναθεωρητική Τουρκία.

“Το διεθνές τοπίο είναι σήμερα πολύ πιο ασταθές από οποιαδήποτε άλλη φάση μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ζούμε πλέον σε έναν πολυπολικό κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο απρόβλεπτος, ασταθής και αβέβαιος. Σε αυτό το πλαίσιο, το διεθνές σύστημα επιστρέφει σε ένα realpolitik σύστημα σφαιρών επιρροής και ισχύος ως μέσο επίλυσης διεθνών διαφορών, δείχνοντας αυξανόμενη περιφρόνηση για το κράτος δικαίου και τις διεθνείς συνθήκες και οργανισμούς. Οι ΗΠΑ προσπαθούν να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία τους, βασιζόμενες στη συντριπτική στρατιωτική τους υπεροχή, αν και όχι με αξιοσημείωτη επιτυχία. Άλλοι βασικοί παράγοντες στη διεθνή σκηνή επιδιώκουν να αναβαθμίσουν το ρόλο τους, να επεκτείνουν την επιρροή τους και να ανατρέψουν σταδιακά την μεταπολεμική τάξη που έχει εγκαθιδρύσει η Δύση”, σχολίασε ειδικότερα ο πρώην πρωθυπουργός.

“Είναι ενδεικτικό ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία έφερε πίσω στην καρδιά της Ευρώπης μια παρατεταμένη σύγκρουση υψηλής έντασης. Αυτό, σε συνδυασμό με τον παρατεταμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τη σύγκρουση με το Ιράν, οδηγεί τις συνέπειες της επίμονης παγκόσμιας αστάθειας και της μακροχρόνιας οικονομικής και κοινωνικής αναταραχής στα δυτικά έθνη. Ο υψηλός πληθωρισμός και το υψηλό κόστος της ενέργειας, ειδικότερα, κλονίζουν τα θεμέλια των δυτικών κοινωνιών. Από μια ευρύτερη οπτική γωνία, ο ευρωσκεπτικισμός στην Ευρώπη αμφισβητεί τις αρχές της ενιαίας αγοράς και της οικονομικής ολοκλήρωσης, ενώ στις ΗΠΑ, τα οφέλη του ελεύθερου εμπορίου αμφισβητούνται ανοιχτά”, συνέχισε ο κ.Καραμανλής.

Δύο μέτρα και δύο σταθμά της Δύσης απέναντι σε Ρωσία- Τουρκία

“Ο παρατεταμένος και αιματηρός πόλεμος στην Ουκρανία αναδεικνύει με έντονο τρόπο πολλά από τα νέα δεδομένα και τις αντιφάσεις που χαρακτηρίζουν τις τρέχουσες διεθνείς εξελίξεις. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είναι άδικη και παράνομη. Ωστόσο, η προγενέστερη στάση της συλλογικής Δύσης δεν ήταν άμοιρη ευθυνών, δεδομένων των διαφόρων προσπαθειών της να εντάξει την Ουκρανία στο δυτικό στρατόπεδο. Η αλλαγή κυβέρνησης στις ΗΠΑ επέφερε πλήρη ανατροπή της κατάστασης, καθώς οι ΗΠΑ κινήθηκαν προς την κατεύθυνση της προσέγγισης με τη Ρωσία και της πίεσης προς την Ουκρανία να αποδεχθεί έναν επώδυνο συμβιβασμό. Αυτό άφησε τους Ευρωπαίους εμβρόντητους και χωρίς ουσιαστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για την ειρήνη”, είπε επίσης.

“Παράλληλα, η εφαρμογή δύο μέτρων και δύο σταθμών εκ μέρους της Δύσης υπονομεύει σοβαρά την αξιοπιστία όσων δηλώνουν υπέρμαχοι αξιών και αρχών, ενισχύοντας την υποψία ότι η στήριξη προς την Ουκρανία δεν υπαγορεύεται από αρχές, αλλά από γεωπολιτικές σκοπιμότητες. Συγκεκριμένα, ενώ η Τουρκία προβάλλει αναθεωρητικές αξιώσεις έναντι της Ελλάδας, εξαπολύει διαρκώς απειλές πολέμου, καταφεύγει συχνά στη βία για την προώθηση των φιλοδοξιών της και κατέχει παράνομα τμήμα της Κύπρου, εντούτοις η Άγκυρα εξακολουθεί να θεωρείται πολύτιμος εταίρος και σύμμαχος από τα περισσότερα άλλα δυτικά κράτη. Και ενώ η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία καταδικάζεται, επιβάλλονται κυρώσεις και η αμυνόμενη πλευρά λαμβάνει κάθε μορφή στήριξης, τα παράλληλα δεινά της Κύπρου παραμένουν χωρίς αντιμετώπιση. Αυτή η ασυνέπεια υπονομεύει την πολιτική, νομική και ηθική υπεροχή του δυτικού αφηγήματος”, τόνισε μάλιστα ο κ.Καραμανλής.

“Παρόλο που οι ΗΠΑ διατηρούν τον ηγετικό ρόλο, δυσκολεύονται να επιβάλουν τη βούλησή τους”

Εκτίμησε δε ότι στο μέτωπο της Μέσης Ανατολής, η σύγκρουση κατέδειξε – ίσως ακόμη πιο ξεκάθαρα από τον πόλεμο στην Ουκρανία – τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν οι πόλοι του σημερινού παγκόσμιου πολυπολικού συστήματος.

“Παρόλο που οι ΗΠΑ διατηρούν τον ηγετικό ρόλο, δυσκολεύονται να επιβάλουν τη βούλησή τους. Η Ρωσία, η Κίνα και μικρότεροι δρώντες ασκούν τη δική τους επιρροή στις εξελίξεις, ενώ ταυτόχρονα συνδιαλέγονται και αλληλεπιδρούν με τις ΗΠΑ. Αυτό συμβαίνει τη στιγμή που, ίσως για πρώτη φορά, κανένα ευρωπαϊκό κράτος δεν έχει ταχθεί στο πλευρό των ΗΠΑ και το ευρωατλαντικό ρήγμα εμφανίζεται βαθύτερο από ποτέ. Εν τω μεταξύ, η ΕΕ, παρά το γεγονός ότι ορθώς απέφυγε την εμπλοκή στον πόλεμο, αποτυγχάνει να αναδειχθεί σε σημαντικό παίκτη σε μια κατάσταση που επηρεάζει άμεσα τα συμφέροντα και την ευημερία της”, επισήμανε ο πρώην πρωθυπουργός.

Υποστήριξε επομένως ότι: “Το αναδυόμενο πολυπολικό σύστημα επιβάλλει την άσκηση μιας πιο σύνθετης και πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής, απαλλαγμένης από τις άκαμπτες διαχωριστικές γραμμές του παρελθόντος. Η Ελλάδα είναι αναμφίβολα ευθυγραμμισμένη με τη Δύση, ωστόσο η ίδια η Δύση διέρχεται μια φάση μετασχηματισμού ή ακόμη και διχασμού.” 

“Ελλάδα και Κίνα μοιράζονται κοινές ανησυχίες αλλά και κοινά συμφέροντα”

Ο κ. Καραμανλής σημείωσε επίσης ότι: “Παράλληλα, Ελλάδα και Κίνα μοιράζονται κοινές ανησυχίες αλλά και κοινά συμφέροντα. Η Κίνα υποστηρίζει σθεναρά την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ η Ελλάδα υποστηρίζει σταθερά την αρχή της «μίας Κίνας».” 

Υπενθύμισε ότι αφορμή για τη δική του συνεργασία με την Κίνα, κορωνίδα της οποίας υπήρξε η επένδυση της COSCO στον Πειραιά, ξεκίνησε με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες και καθώς η Κίνα ήθελε να επεκτείνει την οικονομική της επιρροή πέρα από τα σύνορά της, γεγονός που την οδήγησε να θεωρήσει την Ελλάδα ως μια κατάλληλη πύλη εισόδου προς τις ευρωπαϊκές αγορές.

“Η προοπτική αυτή συνάντησε τις στρατηγικές προτεραιότητες της κυβέρνησής μου – που εξελέγη το 2004 – οι οποίες εστίαζαν σε μια πιο πολυδιάστατη προσέγγιση της εξωτερικής πολιτικής, πέρα από τις παραδοσιακές μας συμμαχίες. Η πολιτική αυτή έδινε έμφαση στην οικονομική διπλωματία και φιλοδοξούσε να καταστεί η Ελλάδα στρατηγικός κόμβος στην ευρύτερη περιοχή”, δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός.

Δικαιωμένος νιώθει ο Καραμανλής για τη συμφωνία με  COSCO

“Δεν είναι μυστικό ότι η συμφωνία προκάλεσε σκεπτικισμό μεταξύ των εταίρων μας εντός των γεωπολιτικών σχηματισμών στους οποίους συμμετέχει η Ελλάδα”, σχολίασε επίσης ο κ.Καραμανλής, αναφερόμενος στις αντιδράσεις των ΗΠΑ, οι οποίες και σήμερα πιέζουν την Αθήνα να διώξει την COSCO.

Ο πρώην πρωθυπουργός σημείωσε όμως ότι: “Εκείνη την εποχή, κανένας άλλος αξιόπιστος διεθνής παράγοντας δεν είχε εκφράσει ενδιαφέρον για το λιμάνι του Πειραιά. Και το γεγονός ότι σήμερα υπάρχει ενδιαφέρον και έντονη δραστηριότητα από το εξωτερικό προς την κατεύθυνση της δημιουργίας ανταγωνιστικών λιμενικών εγκαταστάσεων είναι η καλύτερη απόδειξη της επιτυχίας εκείνης της στρατηγικής επιλογής. Χρόνια αργότερα, έγινε γνωστό ότι η ετοιμότητα της Ελλάδας να βάλει τον Πειραιά στον χάρτη πρώτο θεωρήθηκε χαμένη ευκαιρία από άλλες γειτονικές ευρωπαϊκές χώρες.” 

Επισήμανε επιπλέον ότι: “Η COSCO προωθεί ένα ευρύτερο αναπτυξιακό σχέδιο με μεγάλες δυνατότητες για ευρύτερους ελληνικούς παραγωγικούς τομείς. Επεκτείνει την αλυσίδα αξίας του λιμανιού δημιουργώντας κέντρα logistics για προϊόντα στο τελικό στάδιο της παραγωγής τους, προκειμένου να κυκλοφορήσουν στις αγορές από εκεί. Ένα τέτοιο εξαιρετικό παράδειγμα είναι οι στρατηγικές συνεργασίες της με την Huawei και την Hewlett Packard, βάσει των οποίων ο Σταθμός Εμπορευματοκιβωτίων Πειραιά της COSCO λειτουργεί ως ο κύριος κόμβος logistics και διανομής για τα προϊόντα και των δύο εταιρειών που διακινούνται στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Μέσω αυτών των συνεργασιών, η COSCO μετέτρεψε με επιτυχία το Λιμάνι του Πειραιά στη «νότια πύλη» για τα ηλεκτρονικά και τηλεπικοινωνιακά εμπορεύματα που εισέρχονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση”. Καθώς και ότι η ναυπηγική βιομηχανία της Ελλάδας επωφελείται επίσης, επειδή η COSCO έχει αναζωογονήσει τις σχετικές υποδομές στον Πειραιά.

Κλείνοντας ο κ.Καραμανλής εκτίμησε ότι: “Μπορεί να ανήκουμε σε διαφορετικά γεωπολιτικά σχήματα και οι ευρύτερες συνθήκες συχνά να μας ξεπερνούν, εντούτοις υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός, ο οποίος πηγάζει και από τις αρχαίες ρίζες των πολιτισμών μας. Και είναι πεποίθησή μου ότι ο σημερινός κόσμος έχει ανάγκη από λιγότερες διαχωριστικές γραμμές και περισσότερη κατανόηση και συνεργασία. 

Επομένως, εκ των υστέρων, η στρατηγική σχέση που εγκαινιάσαμε με την Κίνα πριν από 20 χρόνια υπήρξε πρωτοποριακή και απέφερε πράγματι αμοιβαία οφέλη και για τις δύο πλευρές. Εναπόκειται σε εμάς να ενισχύσουμε τη δυναμική που δημιουργήθηκε και να αξιοποιήσουμε τις πολλές ακόμη ευκαιρίες συνεργασίας με την Κίνα που πιστεύω ότι διανοίγονται στο μέλλον. Και, ειλικρινά, πιστεύω ότι αυτή η συνεργασία θα μπορούσε να αποτελέσει πρότυπο και για συνεργασία και με άλλες ασιατικές χώρες.”