Μιχάλης Κατρίνης: Το αδιέξοδο του ιδιωτικού χρέους και ο ρόλος της πολιτικής

Η διαχείριση του ιδιωτικού χρέους και η αντιμετώπιση της ακρίβειας δεν είναι μόνο δύο τομείς της καθημερινότητας με μεγάλη επίπτωση στην κοινωνική συνοχή, αλλά αποτελούν δύο τομείς πολιτικής όπου η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει σημειώσει παταγώδεις αποτυχίες. Η πραγματικότητα είναι αμείλικτη, όπως και οι αριθμοί.

Μόνο το 2025 αυξήθηκαν κατά 3,77 δις ευρώ τα ληξιπρόθεσμα χρέη των πολιτών στην εφορία. Από το 2019 ως σήμερα αυξήθηκαν 17 δις οι οφειλές στα ασφαλιστικά ταμεία, ενώ δημιουργήθηκαν 2 περίπου δις επιπλέον «κόκκινα» δάνεια κατά την περασμένη χρονιά.

115 δις ευρώ τα χρέη στην εφορία, 52 δις ευρώ τα χρέη στα ασφαλιστικά ταμεία, 100 δις τα «κόκκινα» δάνεια σε servicers και τράπεζες, συν αρκετά δις ευρώ χρέη σε εταιρείες ενέργειας, ΟΤΑ, ακάλυπτες επιταγές κ.α. συνθέτουν ένα «βουνό» ιδιωτικού χρέους, με αθροιστικά περισσότερους από 7 εκατομμύρια δανειολήπτες, μητρώα και ΑΦΜ να αδυνατούν να ρυθμίσουν τις οφειλές τους με βιώσιμο τρόπο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία της χώρας. Γιατί σημασία δεν έχει να ρυθμίζεται μια οφειλή, αλλά να είναι βιώσιμη η ρύθμιση και να οδηγεί σε αποπληρωμή του χρέους.

Η κυβέρνηση, εδώ και 7 χρόνια, αντιμετωπίζει το μείζον αυτό ζήτημα με μοναδική επιλογή έναν ατελή και αναποτελεσματικό εξωδικαστικό μηχανισμό, καθώς και μερικές αποσπασματικές κινήσεις. Ρυθμίσεις 36 και 72 δόσεων για χρέη σε εφορία-ΕΦΚΑ που αποφέρουν 10-15.000 ρυθμίσεις (σε σύνολο εκατομμυρίων μητρώων και ΑΦΜ), παντελής απουσία κρατικού πλαισίου προστασίας της κύριας κατοικίας (λίγοι περισσότεροι από 500 συνολικά τυγχάνουν προστασίας ως «ευάλωτοι δανειολήπτες»), ανεξέλεγκτη, πρακτικά, λειτουργία των funds, των servicers και των τραπεζών στους όρους χρέωσης (η πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου ανέδειξε ένα μέρος, μόνο του προβλήματος), αλλά και τους όρους διαχείρισης, χιλιάδες κατασχέσεις και πλειστηριασμοί που έχουν γίνει, πλέον, «κανονικότητα».

Για το ΠΑΣΟΚ, αυτή η «κανονικότητα» δεν είναι αποδεκτή και πρέπει να αλλάξει. Και μπορεί να αλλάξει, αρκεί να υπάρχει πολιτική βούληση. Όπως έγινε το 2010 με τον Ν.3869 (γνωστό ως «νόμο Κατσέλη») που ψηφίστηκε από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, έδωσε διέξοδο και καταφύγιο σε χιλιάδες αδύναμους δανειολήπτες – μέσα στη δίνη της κρίσης και με την πιο σκληρή «τρόϊκα» απέναντι – αλλά αντικαταστάθηκε από την κυβέρνηση Τσίπρα και καταργήθηκε οριστικά από την κυβέρνηση Μητσοτάκη, εκτός μνημονίου. Γιατί οι πολίτες πρέπει να γνωρίζουν ποιες ήταν οι επιλογές του ΠΑΣΟΚ και ποιες των άλλων πολιτικών δυνάμεων για την προστασία της κύριας κατοικίας.

Από το 2019 και σταθερά μέχρι σήμερα το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει μια σειρά προτάσεων για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, τη βιώσιμη ρύθμιση οφειλών, την προστασία της πρώτης κατοικίας και των οφειλετών από καταχρηστικές πρακτικές. Προτάσεις που έχουν λάβει τη μορφή σχεδίου νόμου, έχουν κατατεθεί στη Βουλή, αλλά ουδέποτε η κυβέρνηση δέχτηκε να τις συζητήσει, παραδίδοντας τους δανειολήπτες στο έλεος των funds.

Προτάσεις και λύσεις από το ΠΑΣΟΚ για την προστασία της κύριας κατοικίας για τους πραγματικά αδύναμους δανειολήπτες, την προστασία της αγροτικής γης ως μοναδικό μέσο επιβίωσης των αγροτών, τη βιώσιμη ρύθμιση των δανείων σε ελβετικό φράγκο με επιμερισμό του συναλλαγματικού κινδύνου στις τράπεζες και τους δανειολήπτες, το δικαίωμα αγοράς του δανείου πριν πουληθεί στα funds, την δίκαιη αντιμετώπιση των εγγυητών δανείων που οδηγούνται συχνά στην καταστροφή, την επιβολή κανόνων στη λειτουργία των servicers και των funds, τη ρύθμιση 120 δόσεων για φορολογικές και ασφαλιστικές οφειλές με 30% κούρεμα εφ’ όσον τηρείται η ρύθμιση, όπως ζητά η αγορά.

Προτάσεις που ανακουφίζουν και δίνουν διέξοδο στους πολίτες. Όπου το πλαίσιο προστασίας ορίζεται από το κράτος και όχι από τα funds. Όπου η πολιτική βγαίνει μπροστά και δίνει τη λύση. Αυτή είναι η επιλογή του ΠΑΣΟΚ, μια επιλογή με ξεκάθαρο πρόσημο. Πλέον, ο λόγος και η ευθύνη περνά στους πολίτες για να κάνουν τη δική τους επιλογή.