Ο “σεβντάς” Ερντογάν με το SAFE – Άρση του casus belli ζήτησε ο Μητσοτάκης

Τα “ήρεμα νερά” στα ελληνοτουρκικά προσπάθησαν να μη διαταράξουν στις κοινές δηλώσεις μετά τη συνάντηση τους στην Άγκυρα ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ο Τούρκος πρόεδρος επανέλαβε βέβαια τις αναθεωρητικές θέσεις της Άγκυρας, κάνοντας λόγο για “τουρκική μειονότητα στη δυτική Θράκη” και για “αλληλένδετα θέματα” στο Αιγαίο, ενώ δεν έκρυψε την ενόχληση του για τον αποκλεισμό της Τουρκίας από το SAFE και την άμυνα της ΕΕ.

Φυσικά ο πρωθυπουργός από την πλευρά του επέμεινε στις “κόκκινες γραμμές” της Ελλάδας. Τόνισε ότι υπάρχει μία διαφορά προς επίλυση, ο καθορισμός ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας. Επικαλέστηκε τη συνθήκη της Λωζάνης και υπογράμμισε την ανάγκη επανέναρξης συνομιλιών για το Κυπριακό και συνέχισης του ελληνοτουρκικού διαλόγου με βάση το διεθνές δίκαιο.

Μάλιστα ο κ. Μητσοτάκης έθεσε πρώτη φορά πρόσωπο με πρόσωπο με τον κ. Ερντογάν το αίτημα άρσης του casus belli. “Είναι καιρός να αρθεί κάθε απειλή, τυπική και ουσιαστική, στις διμερείς μας σχέσεις. Αν όχι τώρα, πότε;” είπε ειδικότερα ο πρωθυπουργός.

Η συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν διήρκεσε μιάμιση ώρα και στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε η διευρυμένη συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας, στο πλαίσιο της οποίας υπεγράφησαν επτά συμφωνίες και κοινές δηλώσεις συνεργασίας σε θέματα της λεγόμενης “θετικής ατζέντας”.

Τι είπε ο Ερντογάν για Αιγαίο, Θράκη και SAFE

Πιο αναλυτικά, ο κ.Ερντογάν ανέφερε ότι κατά τη συνάντηση του με τον κ.Μητσοτάκη “συζητήσαμε με σαφήνεια τις θέσεις μας για το Αιγαίο και την ανατολική Μεσόγειο” και πρόσθεσε: “Εμείς υποστηρίζουμε το εξής. Παρόλο που τα υφιστάμενα ζητήματα είναι ακανθώδη, δεν είναι άλυτα στη βάση του διεθνούς δικαίου. Αρκεί να υπάρχει καλή θέληση, εποικοδομητικός διάλογος και διάθεση για λύση”. Σχολίασε δε ότι “με ικανοποίηση διαπίστωσα ότι συμφωνούμε με τον πολύτιμο φίλο Κυριάκο σε αυτό το θέμα”. 

Εκτίμησε όμως στη συνέχεια ότι “από το 2023 και μετά έχει σημειωθεί πρόοδος και στην επίλυση των αλληλένδετων προβλημάτων στο Αιγαίο”. Άφησε έτσι σαφώς να εννοηθεί ότι η Τουρκία επιμένει να βάζει στο τραπέζι “γκρίζες ζώνες” και αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου και να ζητά “λύση πακέτο”. Μίλησε επίσης ξανά για “τουρκική μειονότητα δυτικής Θράκης”.

Ο κ.Ερντογάν δήλωσε ότι η Ελλάδα και η Τουρκία ως σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ είναι αντιμέτωπες με εξελίξεις που απειλούν την ασφάλεια στην ευρύτερη περιοχή. Και επικαλέστηκε το γεγονός αυτό ως επιχείρημα για να ζητήσει εμμέσως πλην σαφώς την άρση του ελληνικού βέτο για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο SAFE, απευθυνόμενος βέβαια ουσιαστικά κυρίως στην ΕΕ. “Ως Τουρκία θεωρούμε ότι η συμμετοχή μας  στις αμυντικές πρωτοβουλίες της ΕΕ είναι προς το κοινό μας συμφέρον”, υποστήριξε ειδικότερα.

“Ως δύο γείτονες και σύμμαχοι πιστεύω ότι τα βάθη της καρδιάς μου ότι πρέπει να διατηρήσουμε ανοιχτούς διαύλους διαλόγου”, κατέληξε ο Τούρκος πρόεδρος.

“Ακόμη και όταν διαφωνούμε, είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις και εντάσεις”

Από την πλευρά του ο κ.Μητσοτάκης καταρχάς εκτίμησε ότι η 6η σύνοδος του ΑΣΣ επιβεβαιώνει πρώτα από όλα “την αξία που έχει ο διάλογος και οι σχέσεις καλής γειτονίας, ιδίως σε ένα ρευστό και μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον”. 

Σημείωσε ότι από το 2023 αποκαταστάθηκαν οι δίαυλοι επικοινωνίας και με μέριμνα του ΥΠΕΞ προχώρησε ένα “νέο υπόδειγμα άμεσης συνεργασίας με στόχο μία λειτουργική σχέση”. 

Ο πρωθυπουργός σχολίασε άλλωστε ότι “ως γειτονικές χώρες Ελλάδα και Τουρκία καλούμαστε να διαχειριζόμαστε τα προβλήματα μας με ψυχραιμία και υπευθυνότητα, μιλώντας με ειλικρίνεια και πάντα με αναφορά το διεθνές δίκαιο”. Τόνισε μάλιστα πως: “Ακόμη και όταν διαφωνούμε, είναι σημαντικό να μην οδηγούμαστε σε κρίσεις και εντάσεις”. Ενώ υπογράμμισε ότι: “Η Ελλάδα είναι μία χώρα ειρηνική, προσηλωμένη στο διάλογο, που πάντα πρέπει να διεξάγεται καλή τη πίστει και με βάση το διεθνές δίκαιο”. 

Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε αναλυτικές στις νέες κοινές πρωτοβουλίες “θετικής ατζέντας.” Ανακοίνωσε ότι η Ελλάδα θα ζητήσει από την Κομισιόν την ανανέωση του προγράμματος προσωρινής έκδοσης βίζας σε Τούρκους πολίτες που επισκέπτονται 12 νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Υπογράμμισε δε τη σημασία της πολύ καλής συνεργασίας στο μεταναστευτικό. Απέδωσε στον καλύτερο συντονισμό των δύο χωρών το γεγονός ότι οι μεταναστευτικές ροές έχουν μειωθεί τον τελευταίο χρόνο σχεδόν κατά 60%. Ενώ τόνισε ότι η συνεργασία πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, στον απόηχο και της τραγωδίας στη Χίο.

Δήλωσε επίσης ότι η Ελλάδα αναβαθμίζει τις υποδομές των συνοριακών σταθμών σε Καστανιές και Κήπους για να ενισχυθεί το διμερές εμπόριο. Απέδωσε τέλος ιδιαίτερη σημασία στις κοινές δράσεις πολιτικής προστασίας.

Η απάντηση Μητσοτάκη σε Ερντογάν για Αιγαίο και Θράκη

“Όλα αυτά αποτελούν επιτεύγματα. Δεν ήταν αυτονόητα, ούτε δεδομένα. Προέκυψαν χάρη στην πολιτική βούληση και προσπάθεια των δύο πλευρών. Αναδεικνύοντας ότι μπορούμε να διατηρούμε ένα λειτουργικό πλαίσιο διμερούς συνεργασίας και να συμβάλουμε στη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής”, συνέχισε ο κ.Μητσοτάκης και πρόσθεσε:

“Γνωρίζουμε ότι υπάρχουν σημαντικές διαφωνίες. Η ελληνική θέση παραμένει σταθερή. Η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας αποτελεί τη μόνη διαφορά που θα μπορούσε να οδηγηθεί ενώπιον διεθνούς οργάνου με βάση το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας”. 

Ο πρωθυπουργός ευχήθηκε ότι οι συνθήκες θα επιτρέψουν εξέλιξη σε αυτή την κατεύθυνση και στο σημείο αυτό έθεσε εμμέσως πλην σαφέστατα ζήτημα αρσης του casus belli, λέγοντας: “Για αυτό είναι καιρός να αρθεί κάθε απειλή τυπική και ουσιαστική στις διμερείς μας σχέσεις. Αν όχι τώρα πότε;” 

Υπογράμμισε επίσης ότι πρέπει να επανεκκινήσει ο διάλογος για το Κυπριακό στο πλαίσιο των ψηφισμάτων του ΣΑ του ΟΗΕ.

Ο κ.Μητσοτάκης δεν άφησε βέβαια “να πέσει κάτω” η αναφορά Ερντογάν σε “τουρκική μειονότητα της δυτικής Θράκης”. Υπενθύμισε ότι το καθεστώς των μειονοτήτων προσδιορίζεται με σαφήνεια από τη συνθήκη της Λωζάνης, η οποία ορίζει ότι η μειονότητα στη Θράκη είναι θρησκευτική, αποκλείοντας κάθε παρερμηνεία.

“Η μοίρα μας όρισε να ζούμε στην ίδια γειτονιά. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία. Μπορούμε όμως να την κάνουμε σύμμαχο, επιλέγοντας το διάλογο και την προσήλωση στο διεθνές δίκαιο. Να τιμήσουμε την παρακαταθήκη του Ελευθερίου Βενιζέλου και του Κεμαλ Ατατουρκ”, κατέληξε, κλείνοντας τις δηλώσεις του ο κ.Μητσοτάκης.

Στην ατζέντα της συνάντησης Γάζα και Συρία

Μητσοτάκης- Ερντογάν συζήτησαν επίσης για τη Γάζα, αλλά και για τη Συρία. Ο πρόεδρος της Τουρκίας στις κοινές δηλώσεις με τον πρωυθυπουργό απέρριψε το σχέδιο του Ισραήλ να επεκτείνει τον έλεγχο στη δυτική όχθη. Και κάλεσε ουσιαστικά τον κ.Μητσοτάκη να επαναλάβει την ελληνική θέση υπέρ μίας λύσης δύο κρατών.

“Η ειρήνη και σταθερότητα στη Μέση Ανατολή περνά από λύση δύο κρατών στο παλαιστινιακό. Πιστεύω ότι η Ελλάδα ως προσωρινό μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ θα διατηρήσει στην ατζέντα την προοπτική λύσης δύο κρατών”, είπε ο κ.Ερντογάν.

Ο κ.Μητσοτάκης επανέλαβε φυσικά ότι η Ελλάδα υποστηρίζει σταθερά τη λύση δύο κρατών ως τη μόνη ρεαλιστική λύση για μόνιμη ειρήνη στην περιοχή και τάσσεται υπέρ της μεταρρύθμισης της Παλαιστινιακής Αρχής ώστε να αναλάβει τη διοίκηση της Γάζας.

Τόνισε όμως ότι “αναγκαία προϋπόθεση είναι και ο αφοπλισμός της Χαμάς, γιατί και το Ισραήλ έχει δικαίωμα να ζει με ασφάλεια”. Αλλά εξέφρασε και την κατηγορηματική αντίθεση της Ελλάδας σε όποιο σχέδιο προσάρτησης της δυτικής όχθης από το Ισραήλ, ενώ χαρακτήρισε καταδικαστέα και την επέκταση οικισμών που καθιστά πιο δύσκολη μία ειρηνική λύση.

“Η Ελλάδα θέλει ειλικρινείς σχέσεις με όλους τους γείτονες και συνεργασία για περιφερειακή σταθερότητα”, δήλωσε επίσης ο πρωθυπουργός. Και εκτίμησε ότι η Συρία είναι ένα πεδίο όπου Ελλάδα και Τουρκία μπορούν να δουλέψουν από κοινού για τη σταθερότητα με σεβασμό στα δικαιώματα όλων των μειονοτήτων, αλλά και για την ανοικοδόμηση της χώρας.