Τι επιδιώκει η Τουρκία με τα δύο παράνομα θαλάσσια πάρκα

Η Τουρκία έχει εδώ και καιρό ταράξει τα “ήρεμα νερά” στο Αιγαίο. Και η ανακήρυξη των δύο θαλάσσιων πάρκων σε περιοχές πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων επιβεβαιώνει για άλλη μία φορά την τουρκική στρατηγική της “Γαλάζιας Πατρίδας”.

Με την υπογραφή του Τούρκου προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ανακηρύχθηκαν δύο θαλάσσια πάρκα, στην ανατολική Μεσόγειο και στο βόρειο Αιγαίο. Το πρώτο αποκόπτει το Καστελλόριζο από τη Ρόδο, καθώς εκτείνεται πέραν των 6 ναυτικών μιλίων και το δεύτερο μπαίνει “σφήνα” μεταξύ Σαμοθράκης και Λήμνου, σε διεθνή ύδατα.

Πρόκειται για την απάντηση της Άγκυρας στην ανακήρυξη δύο θαλάσσιων πάρκων από τη χώρα μας στο νότιο Αιγαίο και στο Ιόνιο στις 21 Ιουλίου 2025. Τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα όμως βρίσκονται εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων. Ενώ η Τουρκία με την ανακήρυξη των δύο θαλάσσιων πάρκων επιμένει στη θέση ότι τα νησιά δεν έχουν χωρικά ύδατα πέραν των 6 ναυτικών μιλίων, καθώς και στη μέση γραμμή μεταξύ των ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών.

Ουσιαστικά, με την κίνηση αυτή η Αγκυρα επιδιώκει να δημιουργήσει τετελεσμένα επί του πεδίου και να αμφισβητήσει στην πράξη κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Για αυτό και το υπουργείο Εξωτερικών, με μία αυστηρή ανακοίνωση, τόνισε ότι η εγκαθίδρυση των συγκεκριμένων πάρκων είναι παράνομη και πως δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα, ούτε ως προς τα διεθνή ύδατα, ούτε ως προς τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα.

Στη νομική θεωρία βέβαια η χώρα μας μπορεί να έχει δίκιο, στην πράξη όμως τίθεται το ερώτημα πώς θα κινηθεί η Τουρκία για να υπερασπιστεί στο πεδίο τα παράνομα θαλάσσια πάρκα της, αλλά και ποια θα είναι η απάντηση της Ελλάδας.

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, πάντως το Δεκαπενταύγουστο από την Πάρο είχε διαμηνύσει πως οι Ένοπλες Δυνάμεις στέκονται απέναντι σε κάθε απόπειρα από “αυταρχικές απόψεις” να ρυθμίσουν ζητήματα κυριαρχίας αγνοώντας τους κανόνες του διεθνούς δικαίου και του δικαίου της θάλασσας.

“Γκρίζες ζώνες”, “Γαλάζια Πατρίδα” και τεμενάδες στην Αίγυπτο

Υπενθυμίζεται ότι, η Τουρκία είχε επαναφέρει στις 7 Αυγούστου και τη θεωρία για “γκρίζες ζώνες” στο Αιγαίο με αφορμή το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό της χώρας μας.

Ο εκπρόσωπος Τύπου του Υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας, Οντζού Κετσελί, είχε αμφισβητήσει ειδικότερα εκ νέου την ελληνική κυριαρχία «ορισμένων γεωγραφικών περιοχών», υποστηρίζοντας ότι δεν έχουν παραχωρηθεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών. Είχε επίσης επικαλεστεί τη Διακήρυξη των Αθηνών του 2023, κάνοντας λόγο για συνολική προσέγγιση με στόχο την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών στη βάση της καλής γειτονίας και της αμοιβαίας συνεννόησης.

Σημειωτέον ότι η Άγκυρα προσπαθεί ταυτόχρονα να επαναπροσεγγίσει την Αίγυπτο, καθώς η στρατηγική συμμαχία Αθήνας – Καϊρου και η μερική οριοθέτηση ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου έχει “χαλάσει” τα τουρκικά σχέδια στην ανατολική Μεσόγειο. Η συμφωνία Ελλάδας – Αιγύπτου του 2020 βέβαια σταματά στον 28ο μεσημβρινό, δηλαδή δεν “αγγίζει” το θέμα του Καστελλόριζου, το οποίο αποτελεί “αγκάθι” στα σχέδια της Τουρκίας για “έξοδο” στην ανατολική Μεσόγειο, στο πλαίσιο της “Γαλάζιας Πατρίδας”.

Ειρήσθω εν παρόδω, το νομοσχέδιο για τη “Γαλάζια Πατρίδα” είχε “παγώσει” κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, ωστόσο πληροφορίες ανέφεραν ότι θα κατατεθεί το φθινόπωρο. Εν τω μεταξύ ο Ερντογάν προσπαθεί να βάλει την Αίγυπτο στη Συμφωνία της Μέκκας, δηλαδή στη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας που υπέγραψαν η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν.

Δήλωσε μάλιστα ότι, η ένταξη στην ΕΕ δεν αποτελεί πλέον προτεραιότητα για την Άγκυρα. Στοιχείο ανησυχητικό, καθώς δείχνει ότι για την τουρκική κυβέρνηση οι ευρωπαϊκές αντιδράσεις δεν αποτελούν πλέον ανασταλτικό παράγοντα. Βέβαια η Άγκυρα εξακολουθεί να επιθυμεί διακαώς την ένταξη της Τουρκίας στην άμυνα της ΕΕ. Αλλά και να προσδοκά ότι θα τηρηθεί η υπόσχεση Τραμπ για τα F35, τα οποία όμως “σκοντάφτουν” στους S400.

Απέναντι σε αυτή την τουρκική κινητικότητα, η Αθήνα δηλώνει ψύχραιμη, κραδαίνοντας την “ασπίδα” του διεθνούς δικαίου. Στο κυβερνητικό στρατόπεδο σχολιάζουν μάλιστα ότι οι τουρκικές αντιδράσεις είναι αναμενόμενες, δεδομένου ότι η χώρα μας έχει προχωρήσει στο Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, έχει ανακηρύξει δύο θαλάσσια πάρκα, έχει ενισχύσει τις Ένοπλες Δυνάμεις της και πλέον έχει και γαλλική “χείρα βοηθείας” για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας- Κύπρου (GSI).

Όπως έχει δηλώσει, δε, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, η κυβέρνηση θα συνεχίσει να θεσμοθετεί και νέα θαλάσσια πάρκα σε άλλες περιοχές του Αιγαίου, με στοχο την αποτελεσματική προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.