Moses Pendleton: Η Αλίκη στη χώρα των MOMIX σε κάνει να πιστέψεις το αδύνατο

Ένα κορίτσι ακολουθεί ένα λευκό κουνέλι με ρολόι, πέφτει στη λαγότρυπά του και βρίσκεται σε έναν παράξενο κόσμο όπου το σώμα του αλλάζει μέγεθος και οι κανόνες ανατρέπονται διαρκώς. Στην «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων» του Λιούις Κάρολ, ακόμη και η απάντηση στην ερώτηση «ποια είμαι;» γίνεται δύσκολη υπόθεση. Αυτή η διαρκής μεταμόρφωση έφερε την Αλίκη στη σκηνή των MOMIX, της ομάδας χορού που εδώ και χρόνια δημιουργεί οπτικές ψευδαισθήσεις με τα σώματα των χορευτών, το φως και τα αντικείμενα.

Στην παράσταση «ALICE», η ηρωίδα περνά βιωματικά από τον έναν χορευτή στον άλλον. Μεγαλώνει, μικραίνει, εξαφανίζεται και συναντά τον εαυτό της να έρχεται από την αντίθετη κατεύθυνση. Ο Αμερικανός χορογράφος, ιδρυτής και καλλιτεχνικός διευθυντής των MOMIX Μόουζες Πέντλετον ακολουθεί τις εικόνες του βιβλίου και τις δυνατότητες που προσφέρουν στην κίνηση. «Άφησα την πλοκή στη λαγότρυπα», λέει στο NEWS 24/7. «Η δική μας Αλίκη είναι περισσότερο ένα όνειρο που θυμάται ότι διάβασε το βιβλίο παρά μια νέα αφήγηση της γνωστής ιστορίας».

Η παράσταση έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο Christmas Theater της Αθήνας από τις 8 έως τις 13 Δεκεμβρίου και στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης από τις 16 έως τις 20 Δεκεμβρίου 2026. Με αφορμή αυτές τις εμφανίσεις, ο Πέντλετον σκιαγραφεί τη δική του Αλίκη και μιλά για την απόλαυση να βλέπεις έναν χορευτή να κάνει κάτι φαινομενικά αδύνατο μπροστά σου.

Ποια είναι η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων

Η Αλίκη άρχισε το ταξίδι της στις 4 Ιουλίου 1862, σε μια βαρκάδα στον Τάμεση, στην Οξφόρδη. Ο μαθηματικός Τσαρλς Λούτγουιτζ Ντότζσον, γνωστός ως Λιούις Κάρολ, επινόησε μια ιστορία για να διασκεδάσει τη δεκάχρονη Άλις Λίντελ και τις δύο αδελφές της. Η μικρή τού ζήτησε να τη γράψει και το 1865 κυκλοφόρησε η «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων», με τις εικονογραφήσεις του Τζον Τένιελ. Ένα κορίτσι ακολουθεί ένα λευκό κουνέλι με ρολόι, πέφτει στην τρύπα του και βρίσκεται σε έναν κόσμο όπου το σώμα της αλλάζει μέγεθος και οι κανόνες ανατρέπονται κάθε φορά που προσπαθεί να τους καταλάβει.

Ψυχολογικές μελέτες έχουν προσεγγίσει τις περιπέτειές της Αλίκης ως εικόνες της ανάπτυξης και της αναζήτησης ταυτότητας. Το σώμα που μεγαλώνει και μικραίνει παραπέμπει στην αμηχανία των σωματικών αλλαγών, ενώ η δυσκολία της να απαντήσει ποια είναι εκφράζει την αβεβαιότητα του παιδιού που μεγαλώνει μέσα σε έναν κόσμο ενηλίκων με συχνά ακατανόητους κανόνες.

Αυτές οι μεταμορφώσεις μοιάζουν φτιαγμένες ιδανικά για τη σκηνή των MOMIX. Το σώμα που μεγαλώνει, μικραίνει και χάνει το γνώριμο σχήμα του βρίσκεται εδώ και δεκαετίες στο επίκεντρο της δουλειάς του Μόουζες Πέντλετον. Στο «ALICE» το ερώτημα «ποιος είμαι;» αποκτά σωματική έκφραση, μέσα από την κίνηση και τις ψευδαισθήσεις που αλλάζουν διαρκώς όσα βλέπουμε.

Μόουζες Πέντλετον: Κάθε χορευτής αποκαλύπτει μια διαφορετική πλευρά της Αλίκης

– Έχετε πει ότι δεν θέλατε να αφηγηθείτε ξανά μια ίδια «Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων». Τι νιώσατε ότι έπρεπε να αφήσετε πίσω από την αρχική ιστορία του Κάρολ για να ανακαλύψετε τη δική σας Αλίκη;

«Άφησα την πλοκή στην λαγότρυπα. Ο Κάρολ μού έδωσε την άδεια να είμαι περίεργος, αλλά εγώ ήθελα να ακολουθήσω εικόνες, αντί για κεφάλαια. Η δική μας Αλίκη είναι περισσότερο ένα όνειρο που θυμάται ότι διάβασε το βιβλίο, παρά μια νέα αφήγηση της γνωστής ιστορίας.»

– Αντί να ακολουθεί μία και μοναδική ηρωίδα, η παράστασή σας επιτρέπει στην Αλίκη να πολλαπλασιάζεται σε πολλά σώματα. Τι γίνεται δυνατό όταν η Αλίκη παύει να είναι ένα κορίτσι και γίνεται πολλά;

«Όταν αρκετοί χορευτές γίνονται η Αλίκη, εκείνη παύει να είναι ένας μοναδικός χαρακτήρας και γίνεται μια κοινή εμπειρία περιέργειας, μεταμόρφωσης και ανακάλυψης. Κάθε χορευτής μπορεί να αποκαλύψει μια διαφορετική πλευρά της, το αίσθημα θαυμασμού της, την αβεβαιότητά της, την παιχνιδιάρικη διάθεσή της ή την ανυπακοή της. Μπορεί να μεγαλώνει, να μικραίνει, να εξαφανίζεται και να συναντά τον εαυτό της να έρχεται από την αντίθετη κατεύθυνση.»

– Τόσο εσείς όσο και ο Λιούις Κάρολ είστε αφοσιωμένοι φωτογράφοι. Πιστεύετε ότι το ένστικτο του φωτογράφου, να καδράρει, να απομονώνει και να μεταμορφώνει μια στιγμή, έχει διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο ο καθένας σας φαντάστηκε τη μεταμόρφωση;

«Μια φωτογραφική μηχανή σού μαθαίνει ότι μια μικρή αλλαγή γωνίας μπορεί να μετατρέψει το οικείο σε αδύνατο. Ο Κάρολ το καταλάβαινε αυτό. Εγώ αναζητώ πάντα τη στιγμή που ένα σώμα γίνεται τοπίο ή μια σκιά γίνεται ένα άλλο πλάσμα.»

– Όταν το κοινό παρακολουθεί τους MOMIX, ένα μέρος της απόλαυσης βρίσκεται στο να πιστεύει στην ψευδαίσθηση και ένα άλλο στο να προσπαθεί να την αποκρυπτογραφήσει. Πόσα θέλετε να καταλαβαίνουμε για τον τρόπο με τον οποίο δημιουργείται η μαγεία;

«Δεν με πειράζει αν ανακαλύψετε πώς λειτουργεί μια ψευδαίσθηση. Το να βλέπετε την εφευρετικότητα των χορευτών μπορεί να αποτελεί μέρος της απόλαυσης. Αλλά, όσο συμβαίνει, ελπίζω το μάτι να φτάνει εκεί πριν από την εξήγηση.»

– Σε μια εποχή που η ψηφιακή τεχνολογία μπορεί να κατασκευάσει σχεδόν οποιαδήποτε εικόνα, οι MOMIX εξακολουθούν να δημιουργούν θαυμασμό μέσα από σώματα, ύφασμα, φως και σχετικά απλά αντικείμενα. Έχει γίνει πιο ριζοσπαστική η ψευδαίσθηση που δημιουργείται με φυσικά μέσα στην εποχή των τεχνητών εικόνων;

«Ίσως να έχει γίνει. Ένας χορευτής μπορεί να σε κάνει να πιστέψεις κάτι αδύνατο και ξέρεις ότι ένας ζωντανός άνθρωπος το κάνει ακριβώς μπροστά σου. Ένα κομμάτι ύφασμα και λίγο φως έχουν ακόμη πολλά κόλπα κρυμμένα στο μανίκι τους.»

– Οι MOMIX συχνά κάνουν το ανθρώπινο σώμα να μοιάζει αδύνατο, χωρίς βάρος, επιμηκυμένο ή όχι πια εξ ολοκλήρου ανθρώπινο. Ωστόσο, το πραγματικό σώμα παραμένει ευάλωτο, πεπερασμένο και υποκείμενο στη βαρύτητα. Είναι αυτή η ένταση η αληθινή πηγή της μαγείας;

«Η βαρύτητα είναι ο παλαιότερος συνεργάτης μου. Οι χορευτές μοιάζουν να της ξεφεύγουν επειδή μπορείς να αισθανθείς πόσο σκληρά δουλεύουν μαζί της. Αυτή η ανθρώπινη προσπάθεια δίνει στην εικόνα τον χτύπο της καρδιάς της.»

– Το έργο σας έχει αναγνωριστεί για την αίσθηση θαυμασμού και το οπτικό του χιούμορ, αλλά η Χώρα των Θαυμάτων του Κάρολ είναι επίσης ανησυχητική, ακόμη και σκληρή. Πόσο σκοτάδι επιτρέψατε να εισχωρήσει στον κόσμο του ALICE;

«Η Χώρα των Θαυμάτων έχει δόντια, οπότε και το δικό μας ALICE δαγκώνει λίγο. Οι αναλογίες αλλάζουν, οι ταυτότητες γλιστρούν και το αστείο μπορεί ξαφνικά να γίνει παράξενο. Μου αρέσει να αφήνω το κοινό να νιώθει αυτή την ανησυχία και έπειτα να της δίνω μια απρόσμενη κατεύθυνση.»

Το “White Rabbit” κλείνει την παράσταση

Από την πρώτη κινηματογραφική μεταφορά της το 1903 μέχρι την Disney το 1951 και τον Τιμ Μπάρτον το 2010, με τον Τζόνι Ντεπ ως “Τρελό Καπελά”, η Αλίκη αλλάζει πρόσωπα και στη μεγάλη οθόνη. Το 1967, η Γκρέις Σλικ μετέφερε τον κόσμο της με το τραγούδι «White Rabbit» των Jefferson Airplane. Στο Matrix του 1999, ο Νίο ακολουθεί το λευκό κουνέλι (δηλ. το τατουάζ), ενώ το 2021 το τραγούδι συνόδευσε το τρέιλερ του «The Matrix Resurrections». Με το ίδιο τραγούδι κλείνει και το «ALICE» των MOMIX.

– Το «White Rabbit» κλείνει την παράσταση, συνδέοντας την Αλίκη του Κάρολ με την ψυχεδελική κουλτούρα της δεκαετίας του 1960. Το τραγούδι εξακολουθεί να επανεμφανίζεται στη δημοφιλή κουλτούρα, πιο πρόσφατα στο «The Matrix». Τι προσθέτει η ερμηνεία της Αλίκης από την Γκρέις Σλικ στη δική σας και τι αποκαλύπτει το τραγούδι για την ιστορία που οι λέξεις του Κάρολ από μόνες τους δεν αποκαλύπτουν;

«Η φωνή της Γκρέις Σλικ δίνει στην Αλίκη μια αίσθηση κινδύνου και ορμής. Το τραγούδι υποδηλώνει ότι η Χώρα των Θαυμάτων δεν είναι μόνο ένας τόπος παιδικής φαντασίας, αλλά και ένα πέρασμα προς έναν πιο ανησυχητικό και διευρυμένο τρόπο θέασης. Η αυξανόμενη έντασή του αντανακλά την πορεία της Αλίκης πέρα από το οικείο, ενώ οι στίχοι μάς θυμίζουν ότι η περιέργεια μπορεί να είναι συναρπαστική ακριβώς επειδή μας μεταφέρει κάπου που δεν μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως. Το κλείσιμο με το «White Rabbit» αφήνει το κοινό μετέωρο ανάμεσα στον θαυμασμό και στην ανησυχία, σαν το ταξίδι της Αλίκης να συνεχίζεται ακόμη πέρα από τη σκηνή.»

Καλλιεργεί ήλιους στον κήπο του στο Κονέκτικατ

Ο διεθνούς φήμης χορογράφος μεγάλωσε σε μια φάρμα στο Βερμόντ. Στον κήπο του στο Κονέκτικατ καλλιεργεί χιλιάδες ηλιοτρόπια, τα φροντίζει σαν μέλη της οικογένειάς του και τα φωτογραφίζει καθώς ανθίζουν και μαραίνονται. Είναι εύκολο να φανταστεί κανείς πώς αυτό το βλέμμα βρίσκει την Αλίκη του Κάρολ. Για έναν δημιουργό που παρατηρεί τόσο προσεκτικά τις μεταμορφώσεις της φύσης, το σώμα ενός χορευτή κρύβει πάντα την πιθανότητα να γίνει κάτι άλλο.

– Η φύση υπήρξε για εσάς πηγή εικόνων σε όλη σας τη ζωή. Σε αυτό το σημείο της κλιματικής κρίσης, μπορούμε ακόμη να προσεγγίζουμε τη φύση απλώς ως ομορφιά και έμπνευση ή έχει αναπόφευκτα γίνει και προειδοποίηση;

«Η φύση ήταν πάντα για μένα όμορφη και ανησυχητική. Ένα λουλούδι μπορεί να είναι εξαίσιο και δηλητηριώδες. Ένα δάσος μπορεί να σου προσφέρει καταφύγιο και να σε καταπιεί. Η κλιματική κρίση κάνει την προειδοποίηση πιο δύσκολο να αγνοηθεί, αλλά εξακολουθώ να πιστεύω ότι ο θαυμασμός είναι ένας τρόπος να κάνεις τους ανθρώπους να κοιτάξουν αρκετά προσεκτικά ώστε να νοιαστούν.»

– Έπειτα από περισσότερα από σαράντα πέντε χρόνια δημιουργίας εικόνων με το ανθρώπινο σώμα, τι μπορεί ακόμη να εκπλήξει το μάτι σας και τι έχετε μάθει να δυσπιστείτε απέναντί του;

«Εξακολουθούν να με εκπλήσσουν τα τυχαία συμβάντα: μια χειρονομία που συλλαμβάνεται στο λάθος φως, μια αντανάκλαση, ένας χορευτής που προσπαθεί να επανέλθει από ένα λάθος. Έχω μάθει να δυσπιστώ απέναντι σε μια ιδέα μόλις αρχίσει να δείχνει υπερβολικά βέβαιη για τον εαυτό της. Το μάτι χρειάζεται χώρο για να εκπλήσσεται.»