Μπορεί να μην ξανακούσουμε live τις μεγάλες επιτυχίες της Βίσση;

Σε όλες τις συναυλίες και τις εμφανίσεις καλλιτεχνών σε κέντρα που γίνονται τον τελευταίο μήνα, ερμηνεύονται τραγούδια του Γιώργου Μαζωνάκη, στην μνήμη του.

Οι κληρονόμοι του θα πάρουν ποσοστά από τα πνευματικά δικαιώματα, όπως και οι δημιουργοί.

Δηλαδή, ο συνθέτης και ο στιχουργός.

Αυτός είναι ο πιο απλός τρόπος να εξηγήσουμε τα περί των πνευματικών δικαιωμάτων των τραγουδιών, που αναφέρονται αναλυτικά στο Νόμο 2121/1993, περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας και Συγγενικών Δικαιωμάτων, τα οποία πρωταγωνιστούν στην δικαστική κόντρα του Νίκου Καρβέλα με την Άννα Βίσση.

Το NEWS 24/7 επικοινώνησε με έγκριτο δικηγόρο, με εξειδίκευση στα προσωπικά δεδομένα και γνώσεις στο Δίκαιο Πνευματικής Ιδιοκτησίας, για να μας εξηγήσει αν μπορεί να μην ξανακούσουμε την Βίσση να ερμηνεύει live τις μεγαλύτερες, διαχρονικές, επιτυχίες της.

Τι εννοούμε όταν λέμε “πνευματικά δικαιώματα”

Αρχικά, ζητήσαμε από τον Ν.Ν να μας εξηγήσει τι είναι τα πνευματικά δικαιώματα. Όπως λέει, χωρίζονται στο περιουσιακό δικαίωμα και το ηθικό.

Το περιουσιακό ανήκει σε όσους “γεννούν” το έργο, δηλαδή στον συνθέτη της μουσικής και τον στιχουργό. Είναι το δικαίωμα εκμετάλλευσης. Οι δημιουργοί έτσι, εισπράττουν αμοιβή κάθε φορά που το τραγούδι αναπαράγεται οπουδήποτε (συναυλίες, ραδιόφωνο, τηλεόραση, streaming, ταβέρνες, καφέ).

Το ηθικό δικαίωμα περιλαμβάνει το δικαίωμα αναγνώρισης του ονόματός τους -ως δημιουργών-, όπως και το δικαίωμα να μην πειράξει ή προσβάλει κάποιος το έργο τους.

Υπάρχουν και τα συγγενικά δικαιώματα, για τους ερμηνευτές, τους μουσικούς και τις δισκογραφικές εταιρείες.

Σε απλά ελληνικά, ένα τραγούδι του Νίκου Καρβέλα που τραγουδά η Βίσση, ο Καρβέλας έχει τα πνευματικά δικαιώματα και η Βίσση τα συγγενικά.

Οι Οργανισμοί Συλλογικής Διαχείρισης (ΟΣΔ) ελέγχουν πού γίνεται η αναπαραγωγή και εισπράττει, για να αποδώσει. Έχει και όλες τις συμφωνίες που έχουν υπογραφεί, περί δικαιωμάτων, μεταξύ δημιουργών και ερμηνευτών.

Χρειάζεται άδεια για να τραγουδήσεις το όποιο τραγούδι σε μια συναυλία;

Οι περισσότεροι τραγουδιστές ερμηνεύουν επιτυχίες άλλων καλλιτεχνών στις συναυλίες τους.

Προηγουμένως, πρέπει να έχει εξασφαλίσει αυτό το δικαίωμα, πληρώνοντας δικαιώματα δημόσιας εκτέλεσης στους αρμόδιους Οργανισμούς Συλλογικής Διαχείρισης, όπου αναθέτουν οι δημιουργοί τη διαχείριση των τραγουδιών τους.

«Το περιουσιακό δικαίωμα μεταβιβάζεται. Το ηθικό όχι. Αυτό έχει μεγάλη σημασία, γιατί το δικαίωμα αναπαραγωγής ανήκει στο περιουσιακό -δικαίωμα.

«Συνήθως, οι δημιουργοί και οι ερμηνευτές δίνουν το περιουσιακό δικαίωμα των τραγουδιών τους, σε ΟΣΔ. Από την στιγμή που το κάνουν, το κρίσιμο είναι τι προβλέπει αυτή η σύμβαση παραχώρησης μεταξύ Καρβέλα και Βίσση, γιατί δεν είναι στάνταρ».

Και κάπως έτσι μπορούν να εξηγηθούν τα ποσά που γράφονται πως έδινε η μεν στον δε μέσα στα χρόνια.

Πολλές φορές μεταβιβάζουν το δικαίωμα να εισπράττει ο Οργανισμός την αμοιβή και μετά να τους δίνει το ποσοστό τους, αλλά δεν μεταβιβάζουν το δικαίωμα να ελέγχουν πού παίζεται το έργο τους και από ποιον.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του γιου του Μάνου Χατζιδάκι, ο οποίος απαγόρευσε από τον Μανώλη Μητσιά να ερμηνεύσει το “Ο Γιάννης ο Φονιάς”, με τον ερμηνευτή να απαγγέλλει στη συναυλία του μόνο τους στίχους που ήταν του Νίκου Γκάτσου.

Σε ό,τι αφορά την Βίσση με τον Καρβέλα και τη νομική τους αψιμαχία, εάν καταθέσει ο Καρβέλας τα ασφαλιστικά μέτρα και τα κερδίσει, στο “Everything” της Eurovision του 2006 η ερμηνεύτρια θα μπορεί να πει τους στίχους, τους οποίους έγραψε η ίδια.

«Είναι λοιπόν, θέμα σύμβασης και κανείς δεν μπορεί να πει με 100% βεβαιότητα, αν ο Καρβέλας θα κερδίσει τα ασφαλιστικά μέτρα ή όχι».

Αν ένας δημιουργός αποσύρει αυτά τα δικαιώματα από τον Οργανισμό και ενημερώσει πως απαιτεί προηγούμενη ατομική έγκριση, ο όποιος ερμηνευτής δεν μπορεί να τραγουδήσει κάτι δικό του, αν δεν έχει τη γραπτή άδεια.

Σε κάθε περίπτωση βέβαια, ο δημιουργός διατηρεί το ηθικό δικαίωμα, πράγμα που σημαίνει ότι αν θεωρήσει ότι ένας τραγουδιστής βλάπτει το έργο του ή το καλλιτεχνικό κύρος αυτού, μπορεί να προσφύγει στη δικαιοσύνη με ασφαλιστικά μέτρα και να απαγορεύσει την εκτέλεση.