Οι χρησμοί του μαντείου της Δωδώνης υποψήφιοι για τον κατάλογο της UNESCO

Οι χρησμοί του μαντείου της Δωδώνης υποψήφιοι για τον κατάλογο της UNESCO
ΡΗ

Το υπουργείο Πολιτισμού κατέθεσε τον φάκελο για ένταξη των αρχαίων αυτών γραπτών μαρτυριών στο πρόγραμμα Μνήμη του Κόσμου.

Ο Κατάλογος της UNESCO Μνήμη του Κόσμου (UNESCO Memory of the World Register) συνιστά μια διεθνή πρωτοβουλία στους κόλπους του ΟΗΕ που κατατείνει στην διαφύλαξη των καταγεγραμμένων ντοκουμέντων της ανθρώπινης ιστορίας από την φθορά του χρόνου και του περιβάλλοντος, αλλά και από ηθελημένη καταστροφή ή από την συλλογική αμνησία. Περιλαμβάνει πολύτιμα αρχεία, συλλογές βιβλιοθηκών, ανθολογίες κι άλλα σημαντικά τεκμήρια της ανθρώπινης δραστηριότητας που θα έπρεπε να διατηρηθούν για τις επόμενες γενιές.

Από ελληνικής πλευράς, την βούλα του προγράμματος Μνήμη του Κόσμου έχει λάβει το 2015 ο Πάπυρος του Δερβενίου, ένα ελληνικό χειρόγραφο του ύστερου 4ου αιώνα π.Χ. που ανασκάφηκε το 1962 και μεταφράστηκε από τον καθηγητή της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ και παπυρολόγο Κυριάκο Τσαντσάνογλου. Ο Πάπυρος του Δερβενίου περιέχει την φιλοσοφική έκθεση άγνωστου συγγραφέα σχετικά με την γέννηση των θεών και θεωρείται το αρχαιότερο βιβλίο της Ευρώπης.

Έλασμα με χρησμό από το μαντείο της Δωδώνης
Έλασμα με χρησμό από το μαντείο της Δωδώνης ΡΗ

Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού μόλις κατέθεσε υποψηφιότητα για ένταξη ενός ακόμη ελληνικού αρχαιολογικού ευρήματος στην Μνήμη του Κόσμου. Πρόκειται για τα χρηστήρια πινάκια-«ελάσματα» του ιερού και του μαντείου του Διός και της Διώνης στην Δωδώνη. Δηλαδή, για εύθραυστα, λεπτά φύλλα μολύβδου, πάνω στα οποία χαράσσονταν τα ερωτήματα των προσκυνητών του μαντείου, αλλά και η χρησμοδότηση που λάμβαναν. Χρονολογούνται μεταξύ του 6ου και του 2ου αιώνα π.Χ.

Η ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού

Αναλυτικά, η ανακοίνωση του ΥΠΠΟΑ σχετικά με την κατάθεση της υποψηφιότητας έχει ως εξής:

«Το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού υπέβαλε στο πρόγραμμα της UNESCO «Μνήμη του Κόσμου» (International Memory of the World Register) πρόταση υποψηφιότητας για τα χρηστήρια πινάκια-«ελάσματα» του ιερού και του μαντείου του Διός και της Διώνης, στη Δωδώνη. Ο φάκελος της υποψηφιότητας, τον οποίο συνέταξε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Ιωαννίνων και επιμελήθηκε η Διεύθυνση Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, προωθήθηκε σε συνεργασία με την Ελληνική Εθνική Επιτροπή για την UNESCO και φέρει την υποστήριξη της τοπικής κοινωνίας και του Δήμου Δωδώνης, αλλά και της επιστημονικής κοινότητας.

Τα χρηστήρια πινάκια της Δωδώνης αποτελούν ένα μοναδικό, παγκοσμίως, σύνολο, με σημαντική συμβολή στη μελέτη της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και θρησκείας. Πρόκειται για τμήματα από εύθραυστα, λεπτά φύλλα μολύβδου, πάνω στα οποία χαράσσονταν τα ερωτήματα των προσκυνητών του μαντείου, αλλά και η χρησμοδότηση που λάμβαναν. Συνολικά έχουν εντοπιστεί και δημοσιευτεί 4.216 επιγραφές, που χρονολογούνται με βάση τη γραφή, από τα τέλη του 6ου αι. π.Χ. έως τα μέσα του 2ου αι. π.Χ.

Το αρχαίο θέατρο Δωδώνης
Το αρχαίο θέατρο Δωδώνης PIXABAY

Με την αφορμή της κατάθεσης της υποψηφιότητας, την Παρασκευή 19 Νοεμβρίου, η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Λίνα Μενδώνη έκανε την ακόλουθη δήλωση:

“Το πρόγραμμα της UNESCO Μνήμη του Κόσμου έχει βασικό του στόχο την διαφύλαξη –από την λήθη και την φθορά– και την ανάδειξη –μέσω της πλήρους προσβασιμότητας– της “τεκμηριωμένης κληρονομιάς” της ανθρωπότητας, δηλαδή χειρόγραφα, εικονογραφήσεις, αρχειακό υλικό, ταινίες κ.ά.

Τα χρηστήρια πινάκια περιλαμβάνουν πληροφορίες, σχεδόν για κάθε πτυχή της κλασικής και ελληνιστικής Ελλάδας. Έτσι, αναδεικνύονται ζητήματα κοινωνικά, όπως η απελευθέρωση δούλων, η αντιμετώπιση της φτώχειας, η μετανάστευση, αλλά και εμπορικά ή οικονομικά, όπως οι παραγωγές μαλλιού και σιτηρών, η εξέλιξη συναλλαγών, η δυνατότητα εξόφλησης χρεών, καθώς και ζητήματα από τον κόσμο των συναισθημάτων, όπως η πορεία του γάμου, η δυνατότητα τεκνοποιίας, η αντιμετώπιση της χηρείας ή της απιστίας.

Παράλληλα, παρέχεται πλήθος επιγραφικών δεδομένων, όπως η μορφή και η εξέλιξη των γραμμάτων ή η διατύπωση του συμπυκνωμένου λόγου. Η αξία του συνόλου των χρηστηρίων ελασμάτων της Δωδώνης έγκειται στην μοναδικότητα αυτού του υλικού, το οποίο συμβάλλει ουσιαστικά στις γνώσεις μας για την αρχαία ελληνική θρησκεία, αλλά και για την καθημερινή ζωή των αρχαίων Eλλήνων, οι αγωνίες των οποίων ήταν αντίστοιχες των σημερινών.

Η εγγραφή των χρηστηρίων πινακίων της Δωδώνης στον Κατάλογο της UNESCO Μνήμη του Κόσμου, ενός προγράμματος που επιδιώκει να διαφυλάξει από τη λήθη τα σημαντικότερα γραπτά τεκμήρια της ανθρωπότητας, αναμένεται να προδώσει πολλαπλά οφέλη, όχι μόνον στο μοναδικό αυτό αρχαιολογικό σύνολο –το μεγαλύτερο μέρος του οποίου φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων– που θα προβληθεί παγκοσμίως μέσω του διεθνούς οργανισμού, αλλά και στον εξαιρετικά σημαντικό αρχαιολογικό χώρο της Δωδώνης και στο Μουσείο των Ιωαννίνων”.

Μια ακόμα ιδιαιτερότητα του συνόλου των ενεπίγραφων πινακίων της Δωδώνης, συνίσταται στο γεγονός πως η μεγάλη πλειονότητα του είναι γραμμένη από απλούς ανθρώπους ή από εκπροσώπους τους, δίνοντας με τον τρόπο αυτό προσωπική φωνή σε εκατοντάδες απλούς και καθημερινούς ανθρώπους που δεν είχαν τη δυνατότητα έκφρασης σε άλλα μέσα. Από αυτή την αδιαμεσολάβητη φωνή γινόμαστε μάρτυρες για τα άγχη, τις αγωνίες και τα καθημερινά προβλήματα του αρχαίου ελληνικού κόσμου, που ελάχιστα διαφέρουν από τα αντίστοιχα σημερινά.

Εφόσον η Διεθνής Συμβουλευτική Επιτροπή του Προγράμματος προκρίνει την εγγραφή των πινακίων της Δωδώνης στον αντίστοιχο Κατάλογο, θα πρόκειται για την δεύτερη ελληνική εγγραφή. Η πρώτη ελληνική αφορά στον Πάπυρο του Δερβενίου, το οποίο αποτελεί το αρχαιότερο σωζόμενο βιβλίο της Ευρώπης, χρονολογούμενο στον 4ο αι. π.Χ., ενώ το περιεχόμενό του φέρεται να αφορά σε παλαιότερο κείμενο του 5ου αι. π.Χ.»


Ακολουθήστε το News247.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ: Υπουργείο Πολιτισμού, ΟΗΕ
SHARE:

24Media Network