Σεμπάστιαν Φίτζεκ στο NEWS 24/7: Η αληθινή ιστορία πίσω από το νέο του βιβλίο

“Πόσο Φίτζεκ χωράει στα βιβλία του”; Αυτό ήταν το ερώτημα που θέσαμε στον Γερμανό συγγραφέα, σύγχρονο μετρ του “crime ψυχολογικών προεκτάσεων”, κατά τη διάρκεια του ιδιαίτερου event που έστησαν οι Εκδόσεις Διόπτρα για το νέο του βιβλίο, “Ο Γείτονας”, στο κατάστημα των Public στο Golden Hall.

Η ιδέα ήταν να μιλήσουμε ζωντανά με τον Σεμπάστιαν, με ψηφιακή σύνδεση από το Public στην Αθήνα εμείς – από το σπίτι του στο Βερολίνο εκείνος, να παίξουμε παιχνίδια μυστηρίου που σχετίζονται με τα crime novels και να κοιμηθούμε εντός του καταστήματος ακούγοντας e-books του συγγραφέα, από τη Bookvoice. Για την περίσταση μάλιστα διατέθηκαν και ακουστικά της SONY, σε μια εκδήλωση “Sleepover” που συνηθίζεται στο εξωτερικό αλλά έγινε για πρώτη φορά στη χώρα μας. Και η αλήθεια είναι πως το να περνάς μια βραδιά μεταξύ αγνώστων σε ένα κλειστό Mall είναι κάτι που μπορεί να παίξει με τη φαντασία σου σε πολλαπλά επίπεδα.

Μπορεί στην πραγματικότητα λοιπόν να μην έγινε κάτι… “εγκληματικό”, ωστόσο η εκδήλωση από μόνη της έδωσε τροφή για σκέψη στον Σεμπάστιαν Φίτζεκ, και γιατί όχι και υλικό για επόμενο βιβλίο του, όπως δήλωσε ο ίδιος στους παρευρισκόμενους, στην αρχή της βραδιάς.

Κατά την περίληψη του νέου του βιβλίου:

“Νόμιζε πως ο μεγαλύτερος της φόβος ήταν να είναι μόνη. Μέχρι που ανακάλυψε ότι μόνη δεν ήταν ποτέ.

Η ποινικολόγος Ζάρα Βολφ πάσχει από μονοφοβία, τον φόβο της μοναξιάς. Αυτό που δεν γνωρίζει είναι πως, απ’ όταν μετακόμισε με την κόρη της στα προάστια του Βερολίνου, έχει έναν αόρατο γείτονα που δεν πρόκειται να την αφήσει μόνη ούτε για ένα δευτερόλεπτο… Το κακό παραμονεύει κοντά σου. Πιο κοντά σου απ’ ό,τι μπορείς να φανταστείς…”.

“Το υποσυνείδητό μου είναι πάντα ο συν-συγγραφέας μου”

Όπως είναι εμφανές, κεντρικό θέμα του “Γείτονα” είναι το stalking. Και όπως δήλωσε ο ίδιος ο συγγραφέας στο NEWS 24/7, ήθελε να καταπιαστεί με το θέμα του stalking εδώ και χρόνια. Ρωτήσαμε δε τον Σεμπάστιαν Φίτζεκ αν “τοποθετεί” τον εαυτό του στα έργα του, αν εκφράζει προσωπικά βιώματα και πτυχές του εαυτού του.

“Το υποσυνείδητό μου είναι πάντα ο συν-συγγραφέας μου. Θυμάμαι, έδωσα τη Θεραπεία σε έναν φίλο πριν κυκλοφορήσει το βιβλίο. Και μου είπε ο Τόμας (ο φίλος του) πως έγραψα επί της ουσίας μια ιστορία που είχαμε ζήσει μαζί, με έναν καλό μας φίλο. Δεν το είχα καταλάβει. Δεν το σκεφτόμουν κατά τη διάρκεια της συγγραφής, αλλά εκείνος το ανακάλυψε. Συνήθως η γυναίκα μου, η Λίντα, λέει: “Εδώ γράφεις για έναν από τους φόβους σου, ή για μια από τις σκέψεις σου, ή για μια από τις παράξενες ιδέες που έχεις”.

Για παράδειγμα, παλαιότερα, δεν ήθελα να είμαι μόνος. Μισούσα να είμαι μόνος, ειδικά όταν ήμουν σε περιοδεία στο εξωτερικό. Γι’ αυτό ζήτησα από τον φίλο μου τον Κρίστιαν να έρχεται μαζί μου. Τώρα λοιπόν έγραψα ένα βιβλίο (Ο Γείτονας) για μια γυναίκα που απλά δεν θέλει να είναι μόνη. Οπότε, φυσικά, υπάρχει κάτι από μένα μέσα σε αυτό. Και για να απαντήσω επίσης, πάντα ήθελα να γράψω ένα βιβλίο για την παρενόχληση/συστηματική παρακολούθηση (stalking), επειδή είχα μια προσωπική αφορμή.

Το 1994 έκανα πρακτική σε έναν ραδιοφωνικό σταθμό στο Βερολίνο και ήμουν υπεύθυνος για όλες τις εισερχόμενες κλήσεις. Κάθε πρωί λοιπόν τηλεφωνούσε μια γυναίκα και έψαχνε τον πιο γνωστό παραγωγό μας, τον Άρνο. Η γυναίκα αυτή νόμιζε πως όσα έλεγε ο Άρνο ήταν μόνο για εκείνη. Και ήθελε να με ενημερώνει για το πότε θα λείπει από το σπίτι για να σταματάει να μιλάει ο παραγωγός μας. “Επιστρέφω στις 8:30, να ξεκινήσει να μιλάει τότε πες του”, μου έλεγε. Στη συνέχεια περίμενε έξω από τον ραδιοφωνικό σταθμό. Του τηλεφωνούσε. Περίμενε στο σπίτι του. Και εκείνος δεν μπορούσε να πάει πουθενά. Τον παρακολουθούσε συστηματικά. Το υλικό λοιπόν το είχα αλλά ήθελα μια διαφορετική προσέγγιση που μου την έδωσε ο Κρίστιαν, μου είπε για μια γυναίκα που έφυγε από το σπίτι της έχοντας ξεχάσει τη λίστα για τα ψώνια στο τραπέζι της κουζίνας, και όταν γύρισε τα ψώνια είχαν ήδη αγοραστεί και τοποθετηθεί στη θέση τους. Έτσι κάπως τα συνδύασα και έφτιαξα το σενάριο.

Λοιπόν ποτέ ο πρωταγωνιστής μου δεν είναι 100% εγώ, αλλά στοιχεία υπάρχουν“.

“Κάθε βιβλίο είναι εκατομμύρια διαφορετικές ιστορίες”

Νωρίτερα ο Σεμπάστιαν Φίτζεκ ανέτρεξε αστειευόμενος στις μέρες εκείνες που ως νεαρός εργαζόταν στην πρωινή κωμική ραδιοφωνική εκπομπή, και “πάντα υπεθέτα πως αν κάποια στιγμή έγραφα, εφόσον είχα τη δύναμη ή μου ερχόταν μια ιδέα, αυτή θα ήταν μια χιουμοριστική, κωμική ιδέα. Αλλά μετά, στα καλά καθούμενα, μου ήρθε αυτή η ιδέα για ένα ψυχολογικό θρίλερ, το “Therapy” (Η Θεραπεία), το οποίο ήταν και το ντεμπούτο μου. Οπότε δεν ξέρω. Δεν ξέρω γιατί σχεδόν το 90% των ιδεών μου με οδηγεί πάντα στη σκοτεινή πλευρά της λογοτεχνίας. Νομίζω λοιπόν ότι πρέπει να ρωτήσετε τον ψυχίατρό μου για το γιατί συμβαίνει αυτό”.

Ωστόσο μέσα στην πανδημία αποφάσισε να γράψει ένα βιβλίο για τα παιδιά του, ακριβώς λόγω του εγκλεισμού. “Ναι, σκέφτηκα πως σε εκείνη τη στιγμή, οι αναγνώστες μου χρειάζονταν κάτι πιο ανάλαφρο”.

Ομολογώντας πως γράφει και αυτός από εσωτερική ανάγκη υπό τον φόβο της αποτυχίας, είπε: “Νομίζω ότι κάθε συγγραφέας και κάθε άνθρωπος στον κόσμο το φοβάται αυτό (την αποτυχία). Όλοι σκεφτόμαστε: “κι αν τα πράγματα δεν πάνε καλά;”. Και αυτή η ερώτηση μας αποσπά την προσοχή, μας εμποδίζει από το να πάμε μπροστά. Υπό αυτή την έννοια, είμαστε ο μεγαλύτερος εχθρός του εαυτού μας, είμαστε εμείς οι κριτές μας. Όταν έγραφα το δεύτερο μυθιστόρημά μου, έθεσα στον εαυτό μου αυτή την ερώτηση που κάνει κάθε συγγραφέας που γράφει ένα δεύτερο μυθιστόρημα μετά από ένα επιτυχημένο πρώτο: “θα είναι τόσο καλό όσο το πρώτο;”. Αλλά μετά συνειδητοποίησα ότι, όταν άρχισα να γράφω το πρώτο, δεν γνώριζα κανέναν αναγνώστη, κανέναν απολύτως. Γνώριζα μόνο την οικογένειά μου, την οποία ανάγκασα να διαβάσει τη “Θεραπεία”, αλλά δεν γνώριζα κανέναν άλλον. Η μαγεία των βιβλίων είναι ότι η ιστορία δεν βρίσκεται ποτέ μέσα στο βιβλίο. Δεν είναι στο βιβλίο, είναι στο μυαλό σας. Όταν το διαβάζετε, φτιάχνετε μια ταινία στο μυαλό σας και αυτό είναι μαγεία”.

“Πιστεύω απόλυτα ότι για το ένα βιβλίο που γράφω υπάρχουν εκατομμύρια διαφορετικές εκδοχές σε εκατομμύρια διαφορετικά μυαλά, ότι καθένας από εσάς έχει μια ελαφρώς διαφορετική αντίληψη και ελαφρώς διαφορετική οπτική, φαντάζεται διαφορετικά τον πρωταγωνιστή για παράδειγμα. Όταν το κατάλαβα αυτό, είπα στον εαυτό μου: Δεν γράφω μια ιστορία για να εκπληρώσω τις προσδοκίες του κοινού. Γράφω μια ιστορία που αρέσει σε εμένα τον ίδιο να διαβάσω. Χρειάζομαι μια ιστορία που αγγίζει την καρδιά μου. Χρειάζομαι μια ιστορία που πραγματικά με τρομάζει ή με φοβίζει λίγο. Θέλω να γράψω μια ιστορία που λατρεύω να σας διηγούμαι και να τη μοιράζομαι μαζί σας. Και μετά εύχομαι να μην είμαι ο μόνος που του αρέσει η ιστορία αυτή. Έτσι το αν θα αποτύχω είναι η λάθος ερώτηση. Η σωστή είναι: “αν είχα την επιλογή να γράψω μόνο ένα ακόμα βιβλίο στη ζωή μου και μετά κανένα άλλο, θα ήταν αυτό το βιβλίο;”. Και αν πω “όχι, δεν θα ήταν”, τότε σταματάω το γράψιμο. Και η επόμενη ερώτηση είναι: “νιώθω το ίδιο; Έχω το ίδιο υπέροχο συναίσθημα την ώρα που γράφω όπως όταν έγραφα το πρώτο πρώτο μου βιβλίο, όπου δεν είχα ιδέα για τους αναγνώστες μου, δεν είχα συναντήσει ποτέ κανέναν αναγνώστη πριν;”. Και αν έχω το ίδιο συναίσθημα, τότε συνεχίζω”.

Σε αυτό το σημείο όμως, εξήρε τη δύναμη της αποδοχής και τη μεταμόρφωση που αυτή μπορεί να προσφέρει: “Νομίζω ότι χρειάζεται να κάνεις λάθη. Χρειάζεται να γράψεις κάτι που ίσως σε κάποιους ανθρώπους να μην αρέσει. Αλλά το μόνο πράγμα για το οποίο μπορείς να νιώσεις αποτυχία, νομίζω, είναι όταν σταματάς να κάνεις πράγματα. Αν σταματήσεις να προχωράς μπροστά, να δοκιμάζεις.

Και πραγματικά, αυτό είναι κάτι που θέλω πολύ να μεταδώσω στα παιδιά μου”.

Για το τέλος ο Σ. Φίτζεκ έδωσε και μια πινελιά από το επόμενο βιβλίο που δεν έχει ολοκληρώσει ακόμα: 

“Το σενάριο διαδραματίζεται σε ένα οικοτροφείο. Υπάρχει ένας νέος δάσκαλος σε αυτό το οικοτροφείο και διαβάζει τα γραπτά των παιδιών. Και καθώς περνάει από όλα αυτά τα κείμενα, ανακαλύπτει ότι έχει 17 γραπτά από τους μαθητές τους, αλλά έχει μόνο 16 μαθητές στην τάξη. Οπότε, ποιος είναι ο 17ος που έγραψε κάτι το οποίο μόνο ο δάσκαλος γνωρίζει; Όλα αυτά γίνονται σε ένα πολύ απομονωμένο μέρος στη Βόρεια Θάλασσα. Η αίσθηση αποκλεισμού ταιριάζει με την πλοκή”.

O Σεμπάστιαν Φίτζεκ (Sebastian Fitzek) γεννήθηκε το 1971 και είναι ο πιο επιτυχημένος συγγραφέας ψυχολογικών θρίλερ στη Γερμανία. Το πρώτο του μυθιστόρημα, Η θεραπεία, κυκλοφόρησε το 2006 κι έγινε αμέσως best seller. Έκτοτε τα βιβλία του έχουν κυκλοφορήσει σε 37 χώρες κι έχουν πουλήσει πάνω από 20 εκατομμύρια αντίτυπα διεθνώς, ενώ πολλά έχουν διασκευαστεί για τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και το θέατρο. Το 2017 ήταν ο πρώτος Γερμανός συγγραφέας που τιμήθηκε με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας. Ο Sebastian Fitzek ζει με την οικογένειά του στο Βερολίνο.

Από τις εκδόσεις Διόπτρα κυκλοφορούν τα βιβλία του: Το δέμα (Βραβείο Κοινού στα Βραβεία Public 2019 για το Καλύτερο Μεταφρασμένο Μυθιστόρημα), Η θεραπεία, Η θέση 7Α, Το πείραμα, Ο τρόφιμος, Μαθήματα νεκροψίας, Πείραμα μνήμης, Τα ψάρια που σκαρφαλώνουν στα δέντρα, Αναλφάβητος, Μάτια I: Ο Συλλέκτης, Μάτια ΙΙ: Ο Κυνηγός, Το τελεσίγραφο, Επιβάτης 23, Mimik, Η πρόσκληση, Το κορίτσι του ημερολογίου, Playlist και Η πρώτη τελευταία μέρα.