Να γιατί η άσκηση δεν βοηθάει στην απώλεια βάρους

Η άσκηση δεν αποτελεί πανάκεια για την απώλεια βάρους, όμως είναι κρίσιμη για τη συνολική μας υγεία, σύμφωνα με νεότερα δεδομένα.

Ο Jordan D. Metzl, MD, γιατρός αθλητικής ιατρικής στο Hospital for Special Surgery στη Νέα Υόρκη, επισημαίνει ότι, παρά τα αναμφισβήτητα οφέλη της άσκησης στον οργανισμός μας, η απώλεια βάρους δεν είναι από αυτά.

«Ως γιατρός, θέλω οι άνθρωποι να γνωρίζουν ότι η άσκηση προσφέρει πολλά οφέλη για το σώμα μας, αλλά η απώλεια βάρους δεν είναι ένα από αυτά», δηλώνει ο Metzl.

Ο ίδιος εξηγεί ότι, αν και η άσκηση μπορεί να βελτιώσει την καρδιοαγγειακή υγεία, να ενισχύσει τα οστά και να μειώσει τον κίνδυνο κατάθλιψης, καρκίνου και πρόωρου θανάτου, η επίδρασή της στην απώλεια βάρους είναι περιορισμένη.

«Ως γιατρός αθλητικής ιατρικής, περνάω τη μέρα μου θεραπεύοντας τραυματισμούς, μελετώντας την ανθρώπινη απόδοση και βοηθώντας τους ασθενείς μου να κινούνται. Συνιστώ την άσκηση για την υγεία και πιστεύω βαθιά στην δύναμή της», λέει, τονίζοντας ότι η άσκηση συνήθως οδηγεί σε περιορισμένη απώλεια βάρους, μερικές φορές μόλις μερικά κιλά σε έξι μήνες.

Ένα πρόσφατο περιστατικό με ασθενή, γυναίκα στην πεντηκονταετία της, τονίζει το ζήτημα: Παρά το γεγονός ότι περπατούσε καθημερινά, γυμναζόταν με βάρη δύο φορές την εβδομάδα και ακολουθούσε αυστηρή δίαιτα, η ζυγαριά της δεν έδειχνε σχεδόν καμία διαφορά. «Ποιο είναι το νόημα της άσκησης αν η ζυγαριά δεν κινείται»;, ρώτησε, ερώτημα που ο Metzl ακούει συχνά.

Αλλά, όπως εξηγεί, σχεδόν όλα τα υπόλοιπα για την υγεία της είχαν βελτιωθεί. Το πρόβλημα ήταν ότι είχε μάθει να επικεντρώνεται στον λάθος αριθμό.

Γιατί η άσκηση δεν βοηθά στην απώλεια βάρους

Σε μια κοινωνία που βλέπει το γυμναστήριο ως μηχανή καύσης θερμίδων, πολλοί περιμένουν ότι η άσκηση θα μειώσει τη μέση τους.

Όταν αυτό δεν συμβαίνει, έρχεται η απογοήτευση. Η αλήθεια είναι ότι οι προσδοκίες μας είναι λανθασμένες. Μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι η άσκηση από μόνη της οδηγεί σε μικρή απώλεια βάρους, συχνά μόνο λίγα κιλά σε έξι μήνες.

Αυτό συμβαίνει επειδή ο οργανισμός μας θα «διορθώσει» την έξτρα δραστηριότητα αυξάνοντας την όρεξή μας ή μειώνοντας τις θερμίδες που καίγονται για άλλες λειτουργίες του.

Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη του 2024, συμμετέχοντες που ασκούνταν τακτικά χωρίς να αλλάξουν τη διατροφή τους βελτίωσαν τη φυσική τους κατάσταση και τους μεταβολικούς δείκτες τους, αλλά έχασαν ελάχιστο βάρος.

Τα αποδεδειγμένα οφέλη της άσκησης για την υγεία

Η άσκηση είναι εξαιρετική όταν πρόκειται για την μεταβολική υγεία. Βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και μειώνει το σπλαχνικό λίπος, το είδος του λίπους που βρίσκεται βαθιά στην κοιλιακή χώρα και συνδέεται με τις καρδιοαγγειακές παθήσεις και τον διαβήτη τύπου 2.

Αυτά τα οφέλη συμβαδίζουν με σταθερό βάρος. Επιπλέον, η πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι οι μικρές «προπονήσεις» κατά τη διάρκεια της ημέρας, που ονομάζονται «ασκήσεις σνακ», οδηγούν σε σημαντική μείωση του κινδύνου ασθενειών, ακόμα και σε μικρές δόσεις.

Η άσκηση κάνει τους ανθρώπους πιο υγιείς, ακόμα κι αν δεν τους κάνει πιο αδύνατους. Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι που είναι σε καλή φυσική κατάσταση ζουν συνήθως περισσότερο από εκείνους που δεν είναι, ανεξαρτήτως βάρους.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην εποχή των φαρμάκων για την απώλεια βάρους, όπως τα GLP-1. Αυτά τα φάρμακα έχουν κάνει την απώλεια βάρους ευκολότερη από ποτέ για χιλιάδες ασθενείς μου. Ωστόσο, η απώλεια βάρους από μόνη της δεν είναι υγεία.

Η αξία της άσκησης και της μυϊκής μάζας για μακροχρόνια υγεία

Η γρήγορη, φαρμακευτική απώλεια βάρους μπορεί να έχει κρυμμένα κόστη, όπως η απώλεια μυϊκής μάζας. Η μυϊκή μάζα είναι θεμελιώδης για τη κινητικότητα, τον έλεγχο της γλυκόζης και τη μακροχρόνια υγεία. Η απώλεια μυών μπορεί να βελτιώσει το βάρος, αλλά αφήνει τους ανθρώπους λιγότερο ανθεκτικούς.

Γι’ αυτό, η συμβουλή του Metzl εκπλήσσει πολλούς ασθενείς.

«Προτιμώ να βλέπω κάποιον ελαφρώς υπέρβαρο και σωματικά δραστήριο, παρά αδύνατο και ανενεργό», λέει. Το πρώτο συνήθως έχει καλύτερη φυσική κατάσταση, πιο δυνατά κόκκαλα, περισσότερους μύες και μεγαλύτερη προστασία από ασθένειες. Το δεύτερο μπορεί να φαίνεται υγιές, αλλά συχνά κρύβει κινδύνους.

Η αλλαγή νοοτροπίας για μακροχρόνια υγεία

Εάν ο στόχος είναι η μακροχρόνια υγεία, η προτεραιότητα πρέπει να είναι η κίνηση και οι μύες, όχι μόνο το βάρος. «Περπατήστε περισσότερο. Κάντε βάρη. Σκαρφαλώστε σκάλες. Μεταφέρετε τα ψώνια. Ενσωματώστε τη δύναμη στην καθημερινή ζωή», συμβουλεύει ο Metzl.

Για δεκαετίες, έχουμε συνδέσει την αδύνατη σιλουέτα με την υγεία. Ήρθε η ώρα να το αλλάξουμε. Η συνεχής κίνηση ίσως να μην αλλάξει το βάρος σας, αλλά πάντα βελτιώνει την υγεία. Αυτό είναι το αποτέλεσμα που πραγματικά μετράει.