Τα φάρμακα για το αδυνάτισμα ίσως επιβραδύνουν τον καρκίνο

Τα νεότερα και ιδιαίτερα δημοφιλή φάρμακα για την απώλεια βάρους και τον διαβήτη φαίνεται ότι συνδέονται με ένα ακόμη πιθανό όφελος υψηλής σημασίας: καλύτερη πρόγνωση για ασθενείς με καρκίνο.

Τέσσερις νέες μελέτες δείχνουν ότι άτομα που λάμβαναν φάρμακα της κατηγορίας GLP-1, παρουσίασαν μικρότερη εξέλιξη των όγκων, χαμηλότερο συνολικό κίνδυνο θανάτου και μειωμένες πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του μαστού.

«Είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι σε αρκετές μορφές καρκίνου, όσοι έπαιρναν αυτά τα φάρμακα φαίνεται να είχαν μικρότερο κίνδυνο υποτροπής», δήλωσε η δρ Τζένιφερ Λίγκιμπελ, ογκολόγος μαστού στο Dana-Farber Cancer Institute, η οποία δεν συμμετείχε στις έρευνες.

Οι μελέτες για τη σχέση που έχουν τα φάρμακα αδυνατίσματος και τον καρκίνο

Μία από τις μελέτες, που πραγματοποιήθηκε από το Cleveland Clinic Cancer Institute, παρακολούθησε περισσότερους από 10.000 ασθενείς με καρκίνο πρώιμου σταδίου. Οι ερευνητές συνέκριναν την πορεία της νόσου σε όσους ξεκίνησαν θεραπεία με GLP-1 μετά τη διάγνωση με εκείνη ασθενών που λάμβαναν διαφορετική αγωγή για τον διαβήτη.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι λάμβαναν GLP-1 είχαν μικρότερες πιθανότητες μετάστασης ή επιδείνωσης της νόσου.

Στους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, το ποσοστό εξέλιξης σε προχωρημένο στάδιο ήταν σχεδόν στο μισό: 10% στους χρήστες GLP-1 έναντι 22% στην ομάδα σύγκρισης. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφηκε και στον καρκίνο του μαστού, με ποσοστά 10% έναντι 20%.

Σημαντική μείωση παρατηρήθηκε επίσης στους καρκίνους του παχέος εντέρου και του ήπατος.

«Με δεδομένο ότι εκατομμύρια Αμερικανοί λαμβάνουν ήδη GLP-1, είναι κρίσιμο να κατανοήσουμε άμεσα ποιες μπορεί να είναι οι πιθανές αντικαρκινικές επιδράσεις τους», ανέφερε ο δρ Μαρκ Όρλαντ από την Cleveland Clinic, ο οποίος θα παρουσιάσει τη μελέτη στο ετήσιο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology αργότερα μέσα στον μήνα.

Τα πιθανά αντικαρκινικά οφέλη έρχονται να προστεθούν στη διαρκώς διευρυνόμενη λίστα θετικών επιδράσεων των φαρμάκων GLP-1. Εκτός από τη ρύθμιση του σακχάρου και την απώλεια βάρους, τα φάρμακα έχουν ήδη εγκριθεί για τη μείωση του κινδύνου εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου, ενώ εξετάζονται και για πιθανή συμβολή στην αντιμετώπιση της υπνικής άπνοιας και των εξαρτήσεων.

Η τεράστια επιτυχία τους έχει μετατρέψει τις Novo Nordisk και Eli Lilly σε δύο από τις πολυτιμότερες φαρμακευτικές εταιρείες παγκοσμίως, αν και η αυξημένη ζήτηση ασκεί σημαντική πίεση τόσο στις ίδιες όσο και στα δημόσια συστήματα υγείας που καλούνται να καλύψουν το κόστος.

Οι συγκεκριμένες έρευνες ήταν παρατηρητικές και όχι κλασικές κλινικές δοκιμές. Δηλαδή, οι ασθενείς λάμβαναν ήδη τα φάρμακα για παχυσαρκία ή διαβήτη και οι επιστήμονες ανέλυσαν αναδρομικά τα ιατρικά τους δεδομένα. Για τον λόγο αυτό απαιτούνται επιπλέον μελέτες ώστε να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα.

Άλλες έρευνες επικεντρώθηκαν ειδικά στον καρκίνο του μαστού, εξετάζοντας τόσο τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου όσο και την επιβίωση μετά τη διάγνωση.

Ειδικές μελέτες για τον καρκίνο του μαστού

Ανάλυση του University of Texas MD Anderson Cancer Center σε περισσότερους από 137.000 ασθενείς με καρκίνο του μαστού έδειξε ότι πάνω από το 95% των χρηστών GLP-1 παρέμεναν στη ζωή πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση, έναντι 89,5% όσων δεν είχαν λάβει τα συγκεκριμένα φάρμακα.

Παράλληλα, μελέτη του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια σε σχεδόν 95.000 γυναίκες που υποβλήθηκαν σε απεικονιστικό έλεγχο μαστού διαπίστωσε ότι όσες είχαν λάβει GLP-1 εμφάνιζαν περίπου 25% μικρότερη πιθανότητα διάγνωσης καρκίνου του μαστού, ακόμη και μετά την προσαρμογή για παράγοντες όπως η ηλικία και το βάρος.

«Βλέπουμε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο σε διαφορετικές βάσεις δεδομένων, κάτι που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι μελέτες έχουν διαφορετικό σχεδιασμό», δήλωσε η δρ Τζάσμιν Σουκουμάρ, ογκολόγος μαστού στο UT MD Anderson και ερευνήτρια της μελέτης.

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη με βεβαιότητα γιατί τα φάρμακα μπορεί να έχουν αυτή την επίδραση. Μία θεωρία είναι ότι μειώνουν τον κίνδυνο καρκίνου έμμεσα, μέσω της απώλειας βάρους και της βελτίωσης της μεταβολικής υγείας — παράγοντες που συνδέονται ήδη με χαμηλότερα ποσοστά καρκίνου.

Μία δεύτερη υπόθεση είναι πιο άμεση: οι υποδοχείς της ορμόνης GLP-1, την οποία μιμούνται τα φάρμακα, φαίνεται να υπάρχουν στην επιφάνεια ορισμένων καρκινικών κυττάρων, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο τα φάρμακα να επηρεάζουν άμεσα τη βιολογία των όγκων.

Προς το παρόν, ούτε η Eli Lilly ούτε η Novo Nordisk διεξάγουν μελέτες που να εξετάζουν ειδικά τη σχέση των GLP-1 φαρμάκων με τον καρκίνο.

Οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα δείχνουν συσχέτιση και όχι άμεση αιτιώδη σχέση. Οι τέσσερις μελέτες βασίστηκαν σε αναδρομική ανάλυση ασφαλιστικών δεδομένων και ιατρικών αρχείων. Επιπλέον, οι ασθενείς που λαμβάνουν GLP-1 συχνά έχουν καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και συστηματικότερη ιατρική παρακολούθηση — παράγοντες που από μόνοι τους μπορεί να βελτιώνουν την πρόγνωση.

Για να αποδειχθεί αν τα ίδια τα φάρμακα προκαλούν πράγματι το όφελος, απαιτούνται τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές, όπου οι ασθενείς κατανέμονται τυχαία σε διαφορετικές θεραπείες και ελέγχονται αυστηρότερα μεταβλητές όπως το εισόδημα, η γενική υγεία και η πρόσβαση στην περίθαλψη.

Παρά τους περιορισμούς, η συνέπεια των αποτελεσμάτων σε δεδομένα εκατοντάδων χιλιάδων ασθενών ανοίγει ενδεχομένως ένα νέο κεφάλαιο για τη φαρμακευτική βιομηχανία και για μία από τις πιο κερδοφόρες κατηγορίες φαρμάκων παγκοσμίως.

«Είναι δύσκολο να αγνοήσει κανείς αυτά τα νούμερα», δήλωσε ο δρ Γιαροσλάβ Ματσιέγιεφσκι, αντιπρόεδρος του Cleveland Clinic Cancer Institute, του οποίου το εργαστήριο ηγήθηκε μίας από τις μελέτες.