“Η καλύτερη απάτη που έγινε ποτέ” στην Αμερική του Τραμπ

Τη στιγμή που οι υψηλές θερμοκρασίες τείνουν να γίνουν κανονικότητα, το λιώσιμο των παγετώνων επιταχύνεται και τα ακραία καιρικά φαινόμενα πολλαπλασιάζονται επικίνδυνα σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ο πρόεδρος ενός από τα ισχυρότερα κράτη στον κόσμο έχει καταφέρει μέσα σε ένα χρόνο διακυβέρνησης όχι μόνο να απομακρύνει τις Η.Π.Α από κάθε προσπάθεια αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης αλλά και να πιέσει άλλες χώρες να ακολουθήσουν το παράδειγμά του.

Έχοντας υπόψη τα όσα είχαν γίνει στην πρώτη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ, δεν αποτελούν έκπληξη οι αντιεπιστημονικές και ακραίες απόψεις του για το κλίμα.

Αυτό όμως που ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη ήταν το πλήθος των αντιπεριβαλλοντικών μέτρων που έλαβε μέσα σε μόλις ένα έτος διακυβέρνησης. Οι αναλυτές μάλιστα, υποστηρίζουν ότι μέσα στις πρώτες 100 μέρες αυτής της δεύτερης θητείας, ξεκίνησε περισσότερες δράσεις κατά του περιβάλλοντος από ό,τι κατά τη διάρκεια ολόκληρης της πρώτης του θητείας.

«Drill, Baby, Drill», μαγείρεμα εκθέσεων, «εξαφάνιση» κλιματικών δεδομένων, περικοπές σε κυβερνητικούς ερευνητικούς οργανισμούς και απόσυρση από ιστορικές συμφωνίες είναι μερικά μόνο από όσα έκανε πράξη ο Ντόναλντ Τραμπ, καθιστώντας σαφές ότι οι πολιτικές που ακολουθεί ευθυγραμμίζονται απόλυτα με την πεποίθησή του ότι η κλιματική κρίση είναι ένα ψέμα.

«ΑΟΡΙΣΤΟΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ»

Ούτε λεπτό δεν έχασε ο Ντόναλντ Τράμπ, και την ίδια μέρα της ορκωμοσίας του ως ο 47ος πρόεδρος των ΗΠΑ, έσπευσε να υπογράψει την απόσυρση των ΗΠΑ από τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, καθιστώντας τις το μόνο έθνος που έχει αποχωρήσει.

Μέσω αυτής, περίπου 200 έθνη έχουν συμφωνήσει να λάβουν μέτρα για τον περιορισμό των αερίων του θερμοκηπίου. Η αντίθετη στάση των ΗΠΑ στην συγκεκριμένη πολιτική έγινε ακόμα πιο ξεκάθαρη αφού μέσα στο 2025, η κυβέρνηση Τραμπ εκβιάζοντας με δασμούς τις υπόλοιπες χώρες σύναψε συμφωνίες για να προμηθεύσει με ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο και υγροποιημένο φυσικό αέριο – LNG) την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Νότια Κορέα και την Ιαπωνία.

Σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, τον τελευταίο χρόνο, «η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος έχει κινηθεί για να καθυστερήσει, να χαλαρώσει ή να καταργήσει περισσότερους από δώδεκα κανονισμούς που διέπουν την ατμοσφαιρική ρύπανση, τη μόλυνση των υδάτων και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που προκαλούν την θέρμανση του πλανήτη».

Η δήλωση της Τέιλορ Ρότζερς, εκπροσώπου του Λευκού Οίκου στους New York Times, είναι χαρακτηριστική για το ποιο είναι το σκεπτικό του Ντόναλντ Τραμπ: «Ο πρόεδρος Τραμπ ήταν σαφής: δεν θα θέσει σε κίνδυνο την οικονομική και εθνική ασφάλεια της χώρας μας για να επιδιώξει αόριστους κλιματικούς στόχους που σκοτώνουν άλλες χώρες».

Τις πρώτες μέρες του 2026, λίγες μέρες πριν ολοκληρωθεί το πρώτο έτος της θητείας του, έσπευσε να αποσύρει την Αμερική από 66 συμφωνίες, πολλές από τις οποίες αφορούν την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Δύο πολύ σημαντικοί οργανισμοί από τους οποίους αποσύρθηκε είναι από τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC) και τον κορυφαίο φορέα επιστημόνων του κλίματος στον κόσμο, τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή ( IPCC)

Η αποχώρηση από την UNFCCC θα σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν θα έχουν πλέον έδρα στις ετήσιες συνεδριάσεις της COP,  και η αποχώρηση από την IPCC θα σημαίνει ότι οι ΗΠΑ δεν θα έχουν πλέον δικαίωμα βέτο στην «περίληψη για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής» που συνοδεύει τις επταετείς εκθέσεις της. 

Ο λόγος με τον οποίο ο Λευκός Οίκος δικαιολογεί αυτές τις πράξεις δεν είναι άλλος από το αποτελούν «σπατάλη χρημάτων των φορολογουμένων».

DRILL, BABY, DRILL!

Ίσως όμως οι σκέψεις του προέδρου να μην είναι και τόσο αλτρουιστικοί, όσον αφορά την ενεργειακή πολιτική. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, πετρελαϊκές εταιρείες χρηματοδότησαν την προεκλογική του καμπάνια και ο Ντόναλντ Τραμπ ως αντάλλαγμα υποσχέθηκε ότι θα χαλαρώσει τους περιβαλλοντικούς όρους που τις αφορούν.

Με την ανάληψη της διακυβέρνησης, μια από τις πρώτες χαρακτηριστικές φράσεις του προέδρου ήταν το “We’re going to drill, baby, drill and do all of the things that we wanted to” («Θα τρυπίσουμε – σ.σ το έδαφος- , μωρό μου, θα τρυπίσουμε και θα κάνουμε όλα όσα θέλαμε») σηματοδοτώντας την αλλαγή σελίδας που επρόκειτο να έρθει.

Και πράγματι με ιλιγγιώδεις ρυθμούς μπήκαν σε ισχύ νέα μέτρα και πολιτικές που ενίσχυσαν σημαντικά τα ορυκτά καύσιμα. Την πρώτη μέρα της θητείας του, έθεσε τις ΗΠΑ σε «ενεργειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης», καθιστώντας έτσι εφικτή την ταχύτατη έγκριση αγωγών φυσικού αερίου και έργα εξόρυξης.

Το 2025 πάνω από ένα δισεκατομμύριο στρέμματα ομοσπονδιακών εκτάσεων και υδάτων (σε περιοχές όπως η Νεμπράσκα και το Ουαϊόμινγκ) έχουν προσφερθεί για γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου ενώ το Υπουργείο Ενέργειας έχει παρέμβει για να αποτρέψει την απόσυρση παλαιών μονάδων άνθρακα.

Ταυτόχρονα με τα παραπάνω όμως, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει στοχοποιήσει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας λαμβάνοντας μέτρα για την αναχαίτιση τους. Για παράδειγμα κατήργησε τις επιδοτήσεις που υπήρχαν για ηλεκτρικά οχήματα και φωτοβολταϊκά πάνελ, ενώ οι υπηρεσίες επιβραδύνουν σημαντικά τις εγκρίσεις για νέα αιολικά και ηλιακά έργα.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα προγράμματος που καταργήθηκε, αποτελεί το πρόγραμμα «Ηλιακή ενέργεια για όλους» που είχε θεσπίσει ο Μπάιντεν και επιχορησούσε 7 δισεκατομμύρια δολάρια για την παροχή χαμηλού κόστους, καθαρής ενέργειας σε πάνω από 900.000 νοικοκυριά.

«Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΑΤΗ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΠΟΤΕ»

Ποιός να ξεχάσει την ομιλία του 47ου προέδρου των ΗΠΑ στον ΟΗΕ τον Σεπτέμβριο; Κατα την 80ή Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε μια παραληρηματική ομιλία όπου μεταξύ άλλων, υποστήριξε ότι η κλιματική κρίση είναι «η καλύτερη απάτη που έχει διαπραχθεί ποτέ στον κόσμο» (“Greatest con ever”).

Μάλιστα, στην ίδια ομιλία ανέφερε ότι οι προβλέψεις που γίνονται για την κλιματική κρίση, «είναι λάθος» και έχουν γίνει από «ηλίθιους ανθρώπους».

Δεν είναι φυσικά η πρώτη φορά που ο ίδιος δηλώνει κάτι τόσο εξωφρενικό. Μέσα σε αυτή την χρονιά ακούσαμε από τα χείλη του μεταξύ άλλων ότι: οι εκπομπές των αυτοκινήτων δεν επηρεάζουν το περιβάλλον και ότι ο άνθρακας είναι καθαρός και όμορφος.

Από την πλευρά του ο Κρις Ράιτ, υπουργός Ενέργειας του Τραμπ, δεν έχει διστάσει να δηλώσει ότι η κλιματική αλλαγή είναι «μια παρενέργεια της οικοδόμησης του σύγχρονου κόσμου» και ενθαρρύνει τον κόσμο να χρησιμοποιεί περισσότερα ορυκτά καύσιμα.

Είναι δε τόσο μεγάλη η περιφρόνηση προς το κλίμα που για πρώτη φορά στην ιστορία της δεν υπήρξε κανένας εκπρόσωπος των ΗΠΑ στην Διεθνή Διάσκεψη για το Κλίμα (COP30) που πραγματοποιήθηκε στην Βραζιλία.

ΚΛΙΜΑΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΠΟΥ «ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ»

Το ζήτημα δεν είναι μόνο τα εξόφθαλμα ψέματα που δεν διστάζει να εκστομίζει αλλά η συστηματική προσπάθεια που γίνεται για να εξαφανιστούν επιστημονικά εμπεριστατωμένες πληροφορίες.

Ήδη κατα τις δύο πρώτες εβδομάδες της προεδρίας του, διαγράφηκαν χιλιάδες σελίδες δεδομένων από κυβερνητικές ιστοσελίδες πολλές από τις οποίες αφορούσαν την κλιματική αλλαγή. Πιο συγκεκριμένα από τον Οργανισμό Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) διαγράφηκε οποιαδήποτε αναφορά στις ανθρωπογενείς αιτίες της κλιματικής αλλαγής που μέχρι πρότινος υπήρχαν.

Ταυτόχρονα έχει ήδη μειώσει σημαντικά το προσωπικό σε δημόσιους οργανισμούς που ασχολούνται με την κλιματική έρευνα (απέλυσαν περίπου 400 άτομα από τον EPA) και προτείνει την περαιτέρω μείωση κονδυλίων που αφορούν κλιματικές έρευνες αλλά και την κατάργηση εργαστηρίων και ερευνών.

Ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ

Οι κινήσεις του Τραμπ όμως δεν έχουν μείνει μόνο μέσα στα όρια των ΗΠΑ, αφού ο ισχυρός πρόεδρος έχει καταφέρει να επηρεάσει χώρες αναχαιτίζοντας παγκόσμιες καινοτομίες.

Το πιο σοκαριστικό γεγονός εξελίχθηκε κατά την διάρκεια μιας διεθνούς διάσκεψης στο Λονδίνο όπου περισσότερα από 100 έθνη συναντήθηκαν για εγκρίνουν μια συμφωνία για τη μείωση της ρύπανσης από τα φορτηγά πλοία. Τότε, όπως έγινε γνωστό, αξιωματούχοι του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ απείλησαν με δασμούς, περιορισμούς στις βίζες και λιμενικά τέλη κάποιους διπλωμάτες με αποτέλεσμα τελικα η συμφωνία να μην υπογραφεί.

Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ΗΠΑ αποτελούν τον δεύτερο μεγαλύτερο ρυπαντή στον κόσμο, οι κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι καθόλου αμελητέες για τους παγκόσμιους κλιματικούς στόχους.

Υπολογίζεται ότι οι κινήσεις του Τραμπ για το αυτό το έτος θα δημιουργήσουν επιπλέον 7 δισεκατομμύρια τόνους εκπομπών σε σύγκριση με ένα σενάριο όπου οι ΗΠΑ θα εκπλήρωναν τις δεσμεύσεις τους στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού.

Ταυτόχρονα, πρόσφατη ανάλυση που πραγματοποίησε η Guardian και η ProPublica καταλήγει στο ότι η αντιπεριβαλλοντική ατζέντα του Τραμπ θα μπορούσε να οδηγήσει σε 1,3 εκατομμύρια περισσότερους θανάτους παγκοσμίως, κυρίως σε πιο φτωχές χώρες του πλανήτη, λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας που μπορεί να προκαλέσει.

Με βάση όσα έχουμε δει να εκτυλίσσονται — όχι μόνο στα περιβαλλοντικά ζητήματα — γίνεται σαφές ότι οι επόμενες κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ δεν μπορούν να προβλεφθούν. Στο σύμπαν του όλα τα σενάρια παραμένουν ανοιχτά. Το μόνο που μοιάζει βέβαιο είναι ότι, όποια κι αν είναι η επόμενη απόφαση, το τίμημα θα συνεχίσει να το πληρώνει το περιβάλλον και εμείς.