Η Αλίκη της Χριστίνας Σουγιουλτζή είναι το ξυπνητήρι μας

Το 1865 κυκλοφόρησε σε πρώτη έκδοση ένα βιβλίο παιδικής και φανταστικής λογοτεχνίας του Βρετανού συγγραφέα και μαθηματικού Τσαρλς Λούτγουϊτζ Ντότζσον, περισσότερο γνωστού με το ψευδώνυμο Λιούις Κάρολ. Περιέγραφε με λεπτή φαντασία και παιδικό αυθορμητισμό τις περιπέτειες ενός κοριτσιού, της Αλίκης, η οποία μετά την πτώση της σε μία λαγότρυπα, περιπλανιέται σε ένα φανταστικό κόσμο.
Το έργο αναδύθηκε σε εποχή κομβική κι έχει αφήσει έως και σήμερα το αποτύπωμά του στη συλλογική μνήμη, ως μύθος, που φέρει πολύπλευρες σημασίες.

Τώρα, η ομάδα «κι όμΩς κινείται» επιστρέφει στο Θέατρο Ροές, με μία μια ανατρεπτική προσέγγιση της κλασικής «Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων», του Λιούις Κάρολ. Εκεί, από τις 5 έως τις 8 Φεβρουαρίου 2026, θα λάβει χώρα η νέα τους δημιουργία, «Ξεκίνα από την Αρχή και συνέχισε μέχρι Να φτάσεις στο Τέλος – Μετά Σταμάτα».

Το έργο, που φέρει την υπογραφή της ομάδας σε σκηνοθεσία και χορογραφία, συνδυάζει χορό, ακροβατικά και τη μοναδική, «όπως πάντα», σκηνική τους ταυτότητα.

Με το μυθιστόρημα του Κάρολ ως αφετηρία, η παράσταση επιτρέπει στον θεατή να εισχωρήσει σε έναν κόσμο γεμάτο φαντασία και παράλογες εικόνες, ενώ στοχεύει να αναδείξει την αλληλουχία των παράλογων καταστάσεων που αναπτύσσονται από τη στιγμή που η Αλίκη πέφτει στην περίφημη λαγότρυπα. Με τη γλώσσα του παραλόγου και τις παράλογες αντιφάσεις της κοινωνίας, η παράσταση γίνεται ένα «νέο όνειρο», όπου ο χρόνος και η πραγματικότητα διαστρεβλώνονται.

Η Χριστίνα Σουγιουλτζή, μέλος της ομάδας και συμμετέχουσα στην παράσταση, μιλά για τη σύγχρονη διάσταση της παράστασης, υπογραμμίζοντας πώς το έργο του Κάρολ επαναδιαπραγματεύεται τις αξίες της κοινωνίας, της ταυτότητας και της διαρκούς αναζήτησης της αλήθειας.

Μάλιστα αναφέρει πως στο διήγημα αυτό τη γοητεύει πως “έχει κάτι μη γραμμικό στην αφήγηση. Έχει μια αίσθηση σαν ο χρόνος να μην είναι το γνωστό βέλος και οι πράξεις να μην έχουν τις προσδοκούμενες συνέπειες. Σαν η ζωή να είναι ένα παράξενο κολάζ από συμβάντα παράξενα βγαλμένα από όνειρο.

Οι ραφές των καταστάσεων είναι μη λογικές, οι μεταβάσεις της Αλίκης από το ένα στο άλλο δεν έχουν καμία σκοπιμότητα, πέρα από την περιέργεια, την αδιανόητη αυτή δύναμη να προχωρήσουμε για να δούμε τι έχει παρακάτω, ενώ ο χρόνος έχει κολλήσει ή να σταθούμε για να δούμε τι κρύβεται εδώ μέσα, ενώ ο χρόνος τρέχει”.

Τι πραγματεύεται και πόσο σύγχρονο είναι;

Συνθέτει στοιχεία της πραγματικότητας. Μιλάει για τον καθωσπρεπισμό στη βικτωριανή Αγγλία. Η φροντίδα της κοινωνικής εικόνας οδήγησε τους Βικτωριανούς στην υιοθέτηση μιας συμπεριφοράς υποκρισίας, όπου το “φαίνεσθαι” νικούσε την επιθυμία και την παρόρμηση. Ο θετικισμός που επικράτησε έφερε φυσικά μπροστά την τεχνολογία και την επιστήμη, που εκείνη την εποχή εξελίσσονταν με άλματα, αλλά έφερε και το φόβο και μεγάλη ανασφάλεια, αφού άφησε τον άνθρωπο γυμνό από μεταφυσική, χωρίς προορισμό και θεϊκές εντολές, σ ένα σύμπαν – Βασίλειο του παραλόγου.

Οι χαρακτήρες του, όσο χαριτωμένοι και αθώοι να φαίνονται μέσα στη χαζότατα τους, φλερτάρουν με την αγριότητα και τη σκληρότητα.
Για παράδειγμα, ο Καπελάς εικάζεται ότι αντιστοιχεί σε εργάτη της εποχής: οι συνθήκες εργασίας, το ωράριο και οι χημικές ουσίες με τις οποίες είχαν να κάνουν, τους αλλοίωναν τη συμπεριφορά, κάνοντας τους να μοιάζουν τρελοί.

Η Κάμπια πίσω από το ναργιλέ: υπάρχει έξαρση της χρήσης οπίου. Η Κόκκινη Βασίλισσα: φιγούρα που έχει προκύψει από τις πολιτικές πρακτικές βιαιότητας μεταξύ των κρατούντων. Το δικαστήριο, που δεν έχει ίχνος δικαιοσύνης και λογικής. Τραπουλόχαρτα και υπηρέτες: φιγούρες ποτισμένες από φόβο σε μια υπερβολή υπακοής.

Η γλώσσα ως σύστημα επικοινωνίας παραπαίει. Αδυνατεί να λειτουργήσει κάνοντας την επικοινωνία εφιαλτικά δύσκολη . Κανείς δε συνεννοείται με κανέναν. Κι όλα αυτά πλέουν σ’ ένα κόσμο φαντασίας, που ενώ δεν υπάρχει διαφυγή, ξέρεις στο τέλος ότι η Αλίκη θα ξυπνήσει κι όλα θα τελειώσουν καλά.. Μου φαίνεται ότι μοιάζει πολύ με τη σύγχρονη πραγματικότητα. Μόνο που σε μας, η Αλίκη δεν ξυπνάει, ή όταν ξυπνάει ξαναβρίσκεται στα ίδια.

‘Ξεκίνα από την Αρχή και συνέχισε μέχρι Να φτάσεις στο Τέλος – Μετά σταμάτα” είναι ο τίτλος του έργου σας. Πώς επικοινωνεί αυτός με το έργο του Κάρολ και πόσο σύγχρονο νιώθεις πως είναι;

Ο τίτλος είναι μια οδηγία που λαμβάνει η Αλίκη. Μια οδηγία που προφανώς δεν έχει καμιά πρακτική χρησιμότητα , αφού δε ό,τι κάνουμε ξεκινάμε από την αρχή, φτάνουμε μέχρι κάπου (σ’ ένα πιθανό τέλος) και μετά σταματάμε. Η Αλίκη λαμβάνει οδηγίες συνέχεια.

Οδηγίες, συμβουλές και συμπεράσματα από Άλλους που τη μπερδεύουν χειρότερα. Την αφήνουν σε μια απελπισία μη επικοινωνίας, ενώ η ίδια προσπαθεί να είναι αρεστή και διαθέσιμη για συνεννόηση. Πέρα από τη διαρκή ανησυχία που προκύπτει από τη σχέση με τους Άλλους, ανησυχία που γνωρίζουμε όλοι, ειδικά στο πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή, όταν η λαχτάρα για αποδοχή είναι ακούραστη, το ουσιαστικότερο ερώτημα που προκύπτει είναι αυτό της δικής μας ταυτότητας. “Who am I?” “Ποια είμαι;” ρωτάει τον εαυτό της, η Αλίκη.

Σαν παιδιά φανταζόμαστε ότι η ερώτηση αυτή πρόκειται να απαντηθεί. Σαν ενήλικες καταλαβαίνουμε ότι δεν είναι τόσο απλή, ούτε τόσο σταθερή αυτή η απάντηση.

Πώς συνδυάζεται εδώ η σωματικότητα και ο χορός;

Το σκηνικό αυτή τη φορά, που για εμάς είναι ο βασικός συνομιλητής, σωματικός παρτενέρ μας και αφηγητής της σκηνικής ιδέας αποτελείται μόνο από σκοινιά και ξύλα. Ενώ συνήθως φτιάχνουμε βαριά σκηνικά, που περικλείουν το σώμα σε ένα τρισδιάστατο χώρο. Τώρα το σκηνικό είναι ευμετάβλητο. Ένα σύμπαν χειροτεχνίας.

Όλα πιάνονται με τα δυο μας χέρια και σχηματίζουν σχήματα ή μας επιτρέπουν να ανέβουμε, να γλιστρήσουμε να κάνουμε αιώρηση, να σχετιστούμε με τους άλλους, να κινηθούμε στο χώρο. Ο τρόπος λειτουργίας των χορευτών είναι εξαρτημένος και συνδεδεμένος με πολύ βασικά εργαλεία , ευτελείς παιδικούς σχεδόν τρόπους.

Μ’ ένα ξύλο ένα παιδί οριοθετεί, πολεμάει, πετάει, με ένα σκοινί μπορεί να φτάσει στα άστρα. (Εδώ θέλω και να παρουσιάσω την ταινία που προτείνω και που στάθηκε οδηγός και χάρτης για μας: Η Αλίκη του Jan Švankmajer, μια ταινία του 1988. ~Είναι πραγματικά καταπληκτική).

Ποια είναι αυτά τα “θαύματα” της χώρας που πηγαίνει η Αλίκη;

Στην παράσταση έχουμε βάλει ηχητικά αποσπάσματα από ακούσματα που θα είχε ένα κορίτσι στην Ελλάδα της πρόσφατης ιστορίας, στο διάστημα της ενηλικίωσης της. Τα τζιτζίκια του καλοκαιριού, σύστημα εκμάθησης αγγλικών, που προφανώς παραπέμπει στα σύστημα του γλωσσικού κώδικα γενικά, εκφώνηση ποδοσφαιρικού ματς που αναφέρεται στο παιγνίδι κρίκετ που παίζει τόσο παράλογα η Αλίκη με τη Βασίλισσα, ψήγματα από ανάλυση οικονομίας .πολιτικής έτσι όπως αντίστοιχα ακούγονται στη συνεδρίαση των πουλιών, ανάλυση του κ. Μπακογιαννόπουλου για τη Μήδεια του Παζολίνι, μια γυναικεία φιγούρα που στο μυαλό ενός κοριτσιού που μεγαλώνει στην Ελλάδα του 90 φαντάζει σαν την κόκκινη Βασίλισσα….κ.α.

Τα ακούσματα αυτά έχουν σαν στόχο να μεταφέρουν την αίσθησή μας στην εποχή της δικής μας ενηλικίωσης στη δική μας χώρα των θαυμάτων , τη σύγχρονη πόλη της χώρας του σήμερα.

Υπάρχουν σύγχρονες Αλίκες;

Mε αφορμή το θάνατο του Bela Tarr, έβλεπα εχθές ένα απόσπασμα από μια συνέντευξή του, που λέει οτι ο συγχρονος ανθρωπος ζει μια ζωή ψεύτικη. Το 99% των ανθρώπων στις σύγχρονες πόλεις, λέει, νομίζουν οτι ζουν μια ζωή δράσης (επειδή κυνηγούν τα άχρηστα και τρέχουν πάνω κάτω), ενώ ζουν μια ζωή μονοτονίας, όπου δε συμβαίνει τίποτα.

Το βιβλίο του Βρετανού συγγραφέα και μαθηματικού Τσαρλς Λούτγουϊτζ Ντότζσον, περισσότερο γνωστού με το ψευδώνυμο Λιούις Κάρολ, που κυκλοφόρησε σε πρώτη έκδοση το 1865, είναι ένα βιβλίο παιδικής και φανταστικής λογοτεχνίας. Περιγράφει με λεπτή φαντασία και παιδικό αυθορμητισμό τις περιπέτειες ενός κοριτσιού, της Αλίκης, η οποία μετά την πτώση της σε μία λαγότρυπα, περιπλανιέται σε ένα φανταστικό κόσμο. Είναι ένα ξυπνητήρι για μας, να μας αφήσει να περιπλανηθούμε πίσω στις βασικές ερωτήσεις. Αυτές που κάναμε παιδιά: ποιοι είμαστε; τι κάνουμε εδώ; τι είναι όλα αυτά τριγύρω; τι θα κάνουμε από δω και μπρος;

Συντελεστές

Σκηνοθεσία-Χορογραφία: κι όμΩς κινείται
Ερμηνεία: , Καραχανίδης Αναστάσης, Λινάρδου Αντιγόνη, Παρασκευοπούλου Ιωάννα, Σουγιουλτζή Χριστίνα, Χαμηλοθώρη Λία
Μουσική: Αντωνίου Κλέων (ηλεκτρική κιθάρα)
Σκηνικά: κι όμΩς κινείτσι
Φωτισμοί: Αθανασοπούλου Μαρία
Κοστούμια: Μουζάκη Φανή
Ηχοληψία: Federico Bustamante

Φωτογραφίες: Γεωργιάδου Χριστίνα
Αφίσα: Αλτάνη Μυρτώ
Video Trailer: Αθανασοπούλου Μαρία