Μεγάπτερη φάλαινα ταξίδεψε 15.000 χλμ και έσπασε κάθε ρεκόρ – Εντοπίστηκε τυχαία 22 χρόνια μετά

Μια μεγάπτερη φάλαινα διένυσε μια απόσταση 15.000 χιλιομέτρων από τη Βραζιλία μέχρι την Αυστραλία. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη απόσταση που έχει διανύσει ποτέ θηλαστικό.

Η φάλαινα, όπως γράφει ο Guardian, φωτογραφήθηκε για πρώτη φορά το 2003 στο Abrolhos Bank —τον κύριο τόπο αναπαραγωγής του είδους στη Βραζιλία, στα ανοικτά της βορειοανατολικής πολιτείας Μπαΐα. Τον Σεπτέμβριο του 2025, το ίδιο ζώο εντοπίστηκε ξανά στο Hervey Bay, στις ακτές του Κουίνσλαντ στην Αυστραλία, κάτι που μεταφράζεται σε ένα ταξίδι περίπου 15.100 χιλιομέτρων.

Η Stephanie Stack, υποψήφια διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο Griffith και συνδιοργανώτρια της σχετικής μελέτης που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Royal Society Open Science, δήλωσε: ‘Το να φωτογραφίζεις μια φάλαινα που έχει διανύσει τέτοια απόσταση είναι συγκλονιστικό – δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ στο παρελθόν”. “Το συγκεκριμένο ζώο δεν είχε δώσει σημεία ζωής για 22 ολόκληρα χρόνια, γεγονός που από μόνο του είναι αξιοσημείωτο”, συμπλήρωσε η Stack.

Η ταυτοποίηση της φάλαινας έγινε μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας Happywhale, μιας βάσης δεδομένων όπου ερευνητές αλλά και απλοί πολίτες μπορούν να ανεβάζουν φωτογραφίες από θεάσεις φαλαινών. Οι φωτογραφίες αυτές επιτρέπουν την αναγνώριση των ζώων από το ουραίο πτερύγιό τους —και συγκεκριμένα από την κάτω πλευρά του.

“Το ουραίο πτερύγιο είναι μοναδικό για κάθε μεγάπτερη, λειτουργώντας ακριβώς όπως τα ανθρώπινα δακτυλικά αποτυπώματα”, εξήγησε η Stack. Η αναγνώριση γίνεται με βάση το σχήμα του, τα ασπρόμαυρα σχέδια του δέρματος, καθώς και από ιδιαίτερα σημάδια, όπως τυχόν ουλές.

Η πλατφόρμα Happywhale, της οποίας συνιδρυτής είναι ο Ted Cheeseman (βιολόγος με εξειδίκευση στις φάλαινες στο Πανεπιστήμιο Southern Cross και συν-συγγραφέας της μελέτης), χρησιμοποιεί έναν αλγόριθμο τεχνητής νοημοσύνης για να εντοπίζει κοινά στοιχεία, σε μια διαδικασία που μοιάζει με την τεχνολογία αναγνώρισης προσώπου στους ανθρώπους.

Στο πλαίσιο της ίδιας έρευνας εντοπίστηκε και μια δεύτερη περίπτωση: μια φάλαινα που είχε φωτογραφηθεί στο Hervey Bay το 2007 και επανεμφανίστηκε εκεί το 2013, εθεάθη έξι χρόνια αργότερα στα ανοικτά των ακτών του Σάο Πάολο. Η απόσταση ανάμεσα σε αυτές τις δύο περιοχές αναπαραγωγής αγγίζει τα 14.200 χιλιόμετρα.

Αυτές οι δύο φάλαινες αποτελούν “την πρώτη καταγεγραμμένη αμφίδρομη μετακίνηση” ανάμεσα στους πληθυσμούς μεγαπτέρων της Βραζιλίας και της ανατολικής Αυστραλίας, σημειώνουν οι ερευνητές. “Το γεγονός ότι μεσολαβούν έξι και 22 χρόνια μεταξύ των θεάσεων δείχνει ότι πρόκειται για σπάνια γεγονότα, που πιθανόν συμβαίνουν μία φορά στη ζωή ενός ζώου, και όχι για κάποια τακτική αλλαγή στο μεταναστευτικό τους δρομολόγιο”.

Η μελέτη βασίστηκε στην ανάλυση 19.283 φωτογραφιών ουραίων πτερυγίων, οι οποίες συγκεντρώθηκαν μεταξύ 1984 και 2025 από την ανατολική Αυστραλία και τη Λατινική Αμερική. Οι δύο αυτές φάλαινες αποτελούσαν “μόλις το 0,01% του συνόλου των ταυτοποιημένων ζώων”.

“Ένα από τα μειονεκτήματα της έρευνας μέσω φωτογραφιών είναι ότι διαθέτουμε μόνο δύο δεδομένα: το σημείο εκκίνησης και το σημείο κατάληξης”, ανέφερε η Stack. “Ξέρουμε από πού ξεκίνησε η φάλαινα και πού έφτασε, αλλά δεν έχουμε την παραμικρή ιδέα για το τι μεσολάβησε στο ενδιάμεσο”.

Η ίδια τόνισε ότι τα ζώα ενδέχεται να κάλυψαν πολύ μεγαλύτερη απόσταση από την ευθεία γραμμή που χωρίζει τις ακτές της Βραζιλίας και της Αυστραλίας, ενώ παραμένει άγνωστο ποια ακριβώς πορεία ακολούθησαν στον ωκεανό.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η μεταναστευτική διαδρομή μιας αυστραλιανής μεγάπτερης εκτείνεται ανάμεσα στις περιοχές τροφοληψίας στα παγωμένα νερά της Ανταρκτικής και στους τόπους αναπαραγωγής κοντά στο Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο.

“Κάθε χρόνο ολοκληρώνουν έναν κύκλο, μετακινούμενες από τις περιοχές διατροφής προς τις περιοχές αναπαραγωγής και αντίστροφα”, εξήγησε η Stack — ένα ταξίδι μετ’ επιστροφής που αγγίζει τα 10.000 χιλιόμετρα.

Η ανακάλυψη αυτών των τεράστιων ταξιδιών στον ανοιχτό ωκεανό αποτελεί ”μια ηχηρή υπενθύμιση ότι η προστασία των θαλάσσιων πόρων απαιτεί διακρατική συνεργασία, καθώς μιλάμε για μεταναστευτικά είδη που διασχίζουν θαλάσσια σύνορα και κινούνται μεταξύ διαφορετικών χωρών”, κατέληξε η Stack.

Παράλληλα, επισήμανε ότι είναι “εξαιρετικά πιθανό” η κλιματική αλλαγή να επηρεάσει τα μεταναστευτικά πρότυπα στο μέλλον, φέρνοντας ως παράδειγμα τις δραματικές αλλαγές που ήδη παρατηρούνται στις περιοχές διατροφής του Νοτίου Ωκεανού, όπου οι πληθυσμοί του κριλ της Ανταρκτικής δέχονται σοβαρή πίεση.