Matthias Balzat: “Το τσέλο ήταν δεμένο πάνω μου από την αρχή”

Ο Matthias Balzat έρχεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, κουβαλώντας μαζί του μια διαδρομή που είναι μεγαλύτερη από την ηλικία του. Το Σάββατο 24 Ιανουαρίου 2026, στο Αμφιθέατρο Ιωάννης Δεσποτόπουλος του Ωδείου Αθηνών, εμφανίζεται ως σολίστ στο πλαίσιο του Κύκλου «Συμφωνικές βραδιές» της Φιλαρμόνιας Ορχήστρας Αθηνών, υπό τη διεύθυνση της ανερχόμενης Γερμανίδας μαέστρου Maria Keller. Η συναυλία, με τίτλο “Στον απόηχο της Γιορτής“, αρθρώνεται γύρω από ρομαντικές εντάσεις και νεανική ορμή, δύο λέξεις που συνοψίζουν εύστοχα και τον ίδιο τον Balzat.

Γεννημένος το 1999 στη Νέα Ζηλανδία, ο Matthias Balzat έχει ήδη κατακτήσει διεθνή αναγνώριση ως σολίστ και μουσικός δωματίου. Έχει αποσπάσει πρώτο και δεύτερο βραβείο σε σειρά σημαντικών διαγωνισμών, ανάμεσά τους ο Διεθνής Διαγωνισμός Βιολοντσέλου Schoenfeld στην Κίνα, ο Accordi Musicali στην Ιταλία, ο ετήσιος διαγωνισμός της ROSL στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Sieghardt-Rometsch στη Γερμανία και ο Εθνικός Διαγωνισμός Κοντσέρτου της Νέας Ζηλανδίας – μάλιστα δύο φορές. Παράλληλα, έχει συμπράξει με κορυφαίες ορχήστρες, όπως η Συμφωνική Ορχήστρα Νέας Ζηλανδίας, η Συμφωνική του Χαρμπίν, η Sinfonietta Köln και η Ορχήστρα Δωματίου St. Matthews.

Η πορεία του είναι στενά δεμένη με τη μουσική από τα πρώτα του χρόνια. Μεγάλωσε σε μια οικογένεια εννέα ατόμων, όπου όλοι έπαιζαν μουσική και περιόδευαν διεθνώς σε ρεπερτόρια folk και celtic, πριν ο καθένας χαράξει τον δικό του δρόμο. Σπούδασε με τον James Tennant στο Πανεπιστήμιο Waikato, ξεκινώντας μόλις στα 14, και ολοκλήρωσε το Bachelor του στα 17. Ακολούθησαν μεταπτυχιακές σπουδές και Konzertexam στο Robert Schumann Hochschule του Ντίσελντορφ, κοντά στον Pieter Wispelwey. Σήμερα εμφανίζεται τακτικά σε Ευρώπη, Ηνωμένο Βασίλειο, Κίνα, Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία, συμμετέχοντας και σε σημαντικά φεστιβάλ όπως το Aspen Music Festival και το Edinburgh Fringe.

Η αγάπη του για την Ελλάδα, μια χώρα που έχει ήδη γνωρίσει μέσα από τα ταξίδια και τη σωματική δοκιμασία του 40ού Αυθεντικού Μαραθωνίου της Αθήνας, γίνεται η φυσική αφορμή για τη συζήτησή μας, λίγο πριν ανέβει για πρώτη φορά στη σκηνή του Ωδείου Αθηνών.

«Το τσέλο ήταν δεμένο πάνω μου από την αρχή»

Μεγάλωσες σε ένα σπίτι όπου η μουσική ήταν πάντα παρούσα, σχεδόν μια μόνιμη κατάσταση. Θυμάσαι τη στιγμή που το τσέλο κυριάρχησε στη ζωή σου;

“Ήμουν μόλις τριών ετών όταν έπιασα για πρώτη φορά το τσέλο, οπότε η ακριβής στιγμή έχει χαθεί από τη μνήμη μου. Παρ’ όλα αυτά, νιώθω πως ήταν δεμένο πάνω μου από την αρχή. Ως ο μικρότερος σε μια μεγάλη, βαθιά μουσική οικογένεια, μεγάλωσα ακούγοντας τα μεγαλύτερα αδέλφια μου να παίζουν και φυσικά ήθελα να γίνω μέρος αυτής της κοινής εμπειρίας. Το τσέλο προέκυψε σχεδόν φυσικά. Η συνεχής ενθάρρυνση και η στήριξη όλης της οικογένειάς μου διαμόρφωσαν καθοριστικά ολόκληρη την πορεία μου και παραμένω βαθιά ευγνώμων για αυτό το ξεκίνημα.”

Στη διαδρομή σου σε καθοδήγησαν σημαντικοί μέντορες. Τι προσφέρει ένας σπουδαίος δάσκαλος πέρα από την τεχνική; Υπάρχουν συνθέτες που νιώθεις ότι σου μιλούν προσωπικά;

“Είχα τρεις βασικούς δασκάλους από την αρχή έως το τέλος των σπουδών μου. Ο καθένας έφερε τη δική του ματιά στην τεχνική και την ερμηνεία, όμως όλοι είχαν ένα κοινό στοιχείο: με ενέπνευσαν να ψάξω βαθύτερα μέσα στη μουσική. Ένας σπουδαίος δάσκαλος σου χαρίζει το αυτί που ακόμη δεν έχεις και τα μάτια για να δεις πράγματα που μόνος σου δεν αντιλαμβάνεσαι. Υπάρχουν δύο συνθέτες που μου μιλούν σε ένα βαθιά προσωπικό επίπεδο. Ο Ραχμάνινοφ, με το βάθος και την ψυχή του, ειδικά μέσα από τη Σονάτα για τσέλο, ένα έργο που δεν κουράζομαι ποτέ να ερμηνεύω και ο Μάλερ, που παρότι δεν έγραψε ειδικά για το τσέλο, κατάφερε να αποτυπώσει ολόκληρο το σύμπαν στη συμφωνική του γραφή.”

Έχεις επισκεφθεί ξανά την Ελλάδα; Πώς αισθάνεσαι που εμφανίζεσαι εδώ και τι είδους διάλογο θα ήθελες να ανοίξεις με το ελληνικό κοινό;

“Είμαι μεγάλος θαυμαστής της Ελλάδας και χαίρομαι ιδιαίτερα που εμφανίζομαι εδώ για πρώτη φορά ως μουσικός. Έχω περάσει τέλεια ταξιδεύοντας στην Κρήτη, την Κέρκυρα, τους Παξούς και τους Αντίπαξους, ενώ είχα και την τιμή να τρέξω στον 40ό Αυθεντικό Μαραθώνιο της Αθήνας. Ανυπομονώ για τη συναρπαστική πρωτοτυπία ενός Νεοζηλανδού που φέρνει την τσέχικη ψυχή του Ντβόρζακ σε συνάντηση με το ελληνικό κοινό.”

«Το πραγματικό στοίχημα παίζεται πάντα με τον εαυτό μου»

Στο βιογραφικό σου περιγράφεις το τσέλο ως το «όπλο επιλογής» σου. Τι σημαίνει πραγματικά για εσένα αυτή η φράση και πώς συνδέεται με την πεποίθησή σου ότι στη σκηνή η ουσιαστική μάχη δεν δίνεται ούτε με το όργανο ούτε με το κοινό, αλλά με τον ίδιο σου τον εαυτό;

“Η φράση «όπλο επιλογής» αναδεικνύει το πόσο φυσικά εκφράζομαι μέσα από τη γλώσσα της μουσικής — ίσως πιο άνετα, πιο ρέοντα απ’ ό,τι με τις λέξεις. Παρότι τόσες ανθρώπινες επινοήσεις μπορούν να υπηρετήσουν τόσο το καλό όσο και το κακό, δεν έχω ακόμη συναντήσει τσέλο που να χρησιμοποιείται για κάτι άλλο πέρα από την ομορφιά και τη σύνδεση. Πάνω στη σκηνή, με το τσέλο δίπλα μου, νιώθω την τεράστια δυναμική του να εμπνέει και να συγκινεί τους ανθρώπους – και η πραγματική μου πρόκληση είναι πάντοτε να σταθώ αντάξιος αυτής της δυναμικής, συνδεόμενος όσο πιο βαθιά και ειλικρινά μπορώ.”

Συχνά τονίζεις τη σημασία του δοξαριού, ίσως περισσότερο ακόμη και από το αριστερό χέρι. Τι είναι αυτό που τελικά διαμορφώνει τον ήχο: τα δάχτυλα που τοποθετούν τις νότες ή το χέρι που τους δίνει ανάσα και κατεύθυνση;

“Όσο ζωτικής σημασίας κι αν είναι το ίδιο το τσέλο, το δοξάρι είναι εκείνο που πραγματικά ενεργοποιεί και χρωματίζει καθετί που αντηχεί. Από τη δική μου εμπειρία, μέσα από μια βαθιά, διαρκή εξερεύνηση της στενής σχέσης του δοξαριού με τις χορδές, η μουσική αρχίζει ουσιαστικά να αναπνέει και να ζωντανεύει.”

Η ζωή σου είναι αφιερωμένη σε ένα και μόνο όργανο και σε διαρκή μετακίνηση. Πώς μοιάζει η καθημερινότητα ενός μουσικού που βρίσκεται συνεχώς στον δρόμο; Και τι είναι αυτό που αναπόφευκτα σου στερεί μια τέτοια ζωή;

“Έχοντας ζήσει ολόκληρη τη ζωή μου για τη μουσική, δύσκολα μπορώ να τη συγκρίνω με οτιδήποτε άλλο — παρότι γνωρίζω πόσο μοναδικός και απαιτητικός είναι αυτός ο τρόπος ζωής. Τα συνεχή ταξίδια και η απόλυτη αφοσίωση στο όργανο αναπόφευκτα διαταράσσουν την καθημερινή δομή και τη σταθερότητα… όμως οι ανταμοιβές — η περιπέτεια, το βαθύ νόημα και το διαρκές δώρο της ίδιας της μουσικής — υπερκαλύπτουν κάθε κόστος.”

Έχεις ζήσει τη μετάβαση από το να σε αντιμετωπίζουν ως παιδί-θαύμα στο να γίνεις ένας μουσικός που χτίζει συνειδητά μια μακρόπνοη καλλιτεχνική πορεία. Πώς άλλαξε η σχέση σου με τη μουσική όταν έπαψε να είναι υπόσχεση και έγινε ευθύνη;

“Όπως είχε πει κάποτε ο Αϊνστάιν, «όσο περισσότερο μελετώ την επιστήμη, τόσο περισσότερο πιστεύω στον Θεό», κάτι αντίστοιχο νιώθω κι εγώ με τη μουσική: όσο βαθύτερα προχωρώ, τόσο μεγαλώνουν η αγάπη και η εκτίμησή μου γι’ αυτήν. Στα νεανικά μου χρόνια, η μουσική κουβαλούσε τον ενθουσιασμό της υπόσχεσης και της γρήγορης εξέλιξης· σήμερα, ως ευθύνη ζωής, τροφοδοτεί ολοένα και μεγαλύτερη δημιουργικότητα, λεπτότητα και ταπεινότητα.”

Συχνά μιλάς για τη μουσική με όρους ενσυναίσθησης και όχι επίδειξης. Όταν τελειώνει μια συναυλία, τι θα ήθελες να παίρνει μαζί του το κοινό: έναν ήχο, ένα συναίσθημα ή μια ιστορία που συνεχίζει να αντηχεί πολύ μετά την έξοδο από την αίθουσα;

“Πριν από τη συναυλία, εύχομαι απλώς να δώσω τον καλύτερο εαυτό μου και τη μουσική στο μέγιστο. Όταν αυτή τελειώνει, ελπίζω το κοινό να πάρει μαζί του κάτι που μένει και επιμένει στον χρόνο. ‘Εναν ήχο που συνεχίζει να αντηχεί, ένα συναίσθημα που παραμένει ζεστό μέσα του ή μια ήσυχη μνήμη που μένει για πολύ μετά την έξοδο από την αίθουσα.”

Σήμερα ο Matthias Balzat εμφανίζεται συστηματικά ως σολίστ και μουσικός δωματίου, συμμετέχει σε διεθνή φεστιβάλ και είναι πρόσφατα διορισμένο μέλος του NZTrio, δίπλα στις Amalia Hall και Somi Kim. Έχει συνεργαστεί με κορυφαίους μουσικούς και αρχιμουσικούς, έχει λάβει σημαντικές υποτροφίες και διακρίσεις και εμφανίζεται τακτικά σε εθνικά ραδιόφωνα της Νέας Ζηλανδίας, της Αυστραλίας και της Ευρώπης. Το προσωπικό του όπλο επιλογής είναι ένα τσέλο Reiner Beilharz του 2014, με δοξάρι Klaus Grünke.

Πληροφορίες για τη συναυλία “Στον απόηχο της Γιορτής”

Η συναυλία θα ξεκινήσει με τις «Τρεις Χορευτικές Μικρασιατικές Εικόνες» (2006) του Έλληνα συνθέτη Φίλιππου Τσαλαχούρη. Πρόκειται για τρεις ευφάνταστες μινιατούρες για ορχήστρα εγχόρδων, που συνδυάζουν πρωτότυπα τις παραδοσιακές μελωδίες και ρυθμούς της Ιωνίας με την σύγχρονη μουσική γλώσσα ενός από τους πιο σημαντικούς δημιουργούς του 21ου αιώνα.

Στο επίκεντρο του προγράμματος βρίσκεται το πανέμορφο και δημοφιλές, όσο και δεξιοτεχνικό «Κοντσέρτο για βιολοντσέλο και ορχήστρα», σε σι ελάσσονα, op. 104, του Τσέχου συνθέτη Antonín Dvořák (Αντονίν Ντβόρζακ), ένα από τα ωραιότερα έργα του 19ου αιώνα.  Το πρόγραμμα θα κλείσει με την Συμφωνία αρ. 4, σε ρε ελάσσονα του Robert Schumann. Το έργο γράφτηκε το 1841, σχεδόν ταυτόχρονα με την δεύτερη συμφωνία, όμως ο συνθέτης το αναθεώρησε και του έδωσε την οριστική του μορφή το 1851.