Γιατί η Γροιλανδία και η Ευρώπη ίσως αναγκαστούν να υποχωρήσουν στον Τραμπ

Τι μπορούν να κάνουν οι μικρές χώρες για να αποφύγουν την απορρόφηση από ισχυρότερες δυνάμεις; Αυτό δεν είναι απλώς ένα θεωρητικό ερώτημα για τη Γροιλανδία αυτή τη στιγμή.

Είναι απολύτως πραγματικό. Και δεν υπάρχουν εύκολες απαντήσεις. Η αυτονομία της Γροιλανδίας, το μέλλον της, κρέμεται σε μια κλωστή.

Η Γροιλανδία είναι έδαφος της Δανίας. Από το 2009, απολαμβάνει εκτενή αυτονομία και έχει το δικαίωμα να επιδιώξει την ανεξαρτησία όταν το επιθυμήσει.

Η ανεξαρτησία είναι το όνειρο όλων των πολιτικών κομμάτων της, όμως με την οικονομική αυτάρκεια να είναι ακόμα μακριά, παραμένει προσηλωμένη στη Δανία για την ώρα.

Αλλά αν το έχει ο Ντόναλντ Τραμπ, τα πράγματα μπορεί να αλλάξουν. Θέλει τη Γροιλανδία για τις ΗΠΑ. Από την στιγμή που βομβάρδισε τη Βενεζουέλα και απήγαγε τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο, έχει γίνει σαφές ότι είναι σοβαρός και επικίνδυνα αποφασισμένος για αυτό.

Ο Λευκός Οίκος έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν αποκλείει τη χρήση στρατιωτικής δύναμης, αν και μάλλον προτιμά μια απλή συμφωνία με χρήματα. Μετά τη χθεσινή συνάντηση στον Λευκό Οίκο μεταξύ των ΥΠΕΞ Δανίας και Γροιλανδίας και του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς και του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας Μάρκο Ρούμπιο, οι μεν ΥΠΕΞ έκαναν λόγο για θεμελιώδεις διαφορές, ο δε Τραμπ δηλωσε αισιόδοξος για λύση.

Το δίλημμα της Δανίας και οι πιθανότητες άμυνας

Η Ευρώπη βρίσκεται σε κατάσταση διπλωματικής κρίσης. Η Δανία είναι μέλος του ΝΑΤΟ και η ιδέα της προσάρτησης εδάφους από την ΗΠΑ, τον κύριο εγγυητή του ΝΑΤΟ, φάνταζε παράλογη μέχρι πρόσφατα. Πλέον, όχι τόσο.

Ανάλυση του Al Jazeera αναφέρει ότι, αν ο Τραμπ στείλει στρατεύματα, η Γροιλανδία θα πέσει μάλλον μέσα σε λίγες μέρες, ίσως ώρες. Ο Τραμπ έχει μιλήσει σαρκαστικά (ίσως και με χλεύη) για τη δύναμη των Δανών στη Γροιλανδία, αποκαλώντας την “δύο έλκηθρα με σκύλους”.

Και αν και αυτό δεν έχει καμία αλήθεια, το μήνυμα είναι σαφές: η Γροιλανδία δεν είναι ιδιαίτερα οχυρωμένη. Η κοινή Δανική Διοίκηση Αρκτικής στη Γροιλανδία διαθέτει λίγα πολεμικά πλοία και ομάδες έρευνας και διάσωσης.

Οι ΗΠΑ, από την άλλη, έχουν ήδη μεγάλη στρατιωτική βάση στη βόρεια Γροιλανδία, σύμφωνα με μια συμφωνία του 1951 που επιτρέπει στην Ουάσινγκτον να στήσει περισσότερες βάσεις στο νησί. Στη βάση αυτή έχουν τοποθετηθεί σχεδόν 650 στρατιώτες, συμπεριλαμβανομένων μελών της Πολεμικής Αεροπορίας και του Διαστημικού Στρατού των ΗΠΑ.

Η Κοπεγχάγη προετοιμάζεται. Ανακοίνωσε επιπλέον αμυντική δαπάνη ύψους 4,2 δισ. δολαρίων για την Αρκτική και αγοράζει 16 ακόμα F-35 από τις ΗΠΑ. Αλλά ακόμα και έτσι, η Δανία δεν έχει πολλές πιθανότητες απέναντι στη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ.

Η διπλωματική μάχη της Ευρώπης και η στρατηγική του Τραμπ

Η Ευρώπη, όπως και σε άλλες κρίσεις που προκάλεσε ο Τραμπ, ακολουθεί μια στρατηγική που θα μπορούσε να ονομαστεί “τρανσατλαντικό τζούντο”.

Όπως οι παλαιστές του τζούντο, προσπαθούν να ανακατευθύνουν την ενέργεια του Τραμπ -την αδιάλλακτη πολιτική του “America First”- και να τον πείσουν ότι η καλύτερη έκφραση αυτής είναι ο πολυμερής, συλλογικός τρόπος μέσα από το ΝΑΤΟ.

Εν ολίγοις, του λένε: «Ναι, Ντόναλντ. Έχεις απόλυτο δίκιο να θίγεις την ασφάλεια στην Αρκτική. Συμφωνούμε πλήρως. Ενώ δεν είμαστε σίγουροι ότι η εισβολή στη Γροιλανδία είναι η λύση, το ΝΑΤΟ είναι η απάντηση».

Αυτό το μήνυμα ακούστηκε τις τελευταίες μέρες από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μάρκ Ρούτε, ενώ και οι κυβερνήσεις της Βρετανίας και της Γερμανίας πρότειναν την αποστολή ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων στη Γροιλανδία για την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική.

Αν οι Ευρωπαίοι βρεθούν σε απόγνωση, θα μπορούσαν να ασκήσουν πίεση στη Δανία να δώσει στη Γροιλανδία το δημοψήφισμα ανεξαρτησίας που συζητείται εδώ και χρόνια.

Αν οι Γροιλανδοί επιλέξουν πλήρη κυριαρχία (όπως η πλειοψηφία φαίνεται να επιθυμεί) τότε η Ευρώπη θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι το μέλλον της Γροιλανδίας δεν είναι πλέον δικό τους πρόβλημα. Αλλά δεν έχουμε φτάσει σε εκείνο το σημείο ακόμα.

Αυτή τη στιγμή, οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι ενωμένοι πίσω από την Κοπεγχάγη και το Νουούκ. Ισχυρίζονται ότι η κυριαρχία της Δανίας είναι αδιαπραγμάτευτη. Και η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση.

Εκεί που ίσως πλησιάζουμε είναι μια “λύση” της μισής νίκης για όλους, έναν διακανονισμό που όλοι θα μπορούσαν να θεωρήσουν ως “ικανοποιητικό”.

Ίσως μια συμφωνία για τους πόρους της Γροιλανδίας και την πρόσβαση των ΗΠΑ σε μεταλλεύματα και σπάνιες γαίες. Και ίσως μια ενισχυμένη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ. Αρκετό για να κερδίσει ο Τραμπ και να αναστενάξουν οι Ευρωπαίοι ανακουφισμένοι, που το ΝΑΤΟ παραμένει (κατά κάποιο τρόπο) ζωντανό.