Κι όμως, η ομοφυλοφιλία βοηθά τα πρωτεύοντα να επιβιώσουν

Οι άνθρωποι δεν είναι τα μόνα όντα που επιδίδονται σε σεξουαλικές δραστηριότητες με άτομα του ίδιου φύλου. Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες έχουν καταγράψει περίπου 1.500 είδη —μεταξύ αυτών φάλαινες, πτηνά και ψάρια— που εκδηλώνουν ομοφυλοφιλικές συμπεριφορές.

Τώρα, μια εκτενής ανασκόπηση εκατοντάδων ειδών -εκτός των ανθρώπων- πρωτευόντων, δείχνει ότι η συμπεριφορά μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου δεν είναι απλώς συχνή σε αυτά τα ζώα, ενδέχεται επίσης να τα βοηθά να ενισχύουν τους κοινωνικούς δεσμούς τους και να ζουν περισσότερα χρόνια.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 12 Ιανουαρίου στο επιστημονικό περιοδικό Nature Ecology and Evolution, υποδηλώνει ότι οι σεξουαλικές δραστηριότητες μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου μπορεί να προσφέρουν εξελικτικό πλεονέκτημα, ειδικά σε σκληρά περιβάλλοντα ή σε αυστηρά δομημένες κοινωνίες.

«Αυτό που βρήκαμε δείχνει ότι η συμπεριφορά μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου δεν είναι κάτι παράξενο, παρεκκλίνον ή σπάνιο. Υπάρχει παντού, είναι πολύ χρήσιμη και πολύ σημαντική», λέει ο συν-συγγραφέας της μελέτης Βίνσεντ Σαβολαινέν, εξελικτικός βιολόγος στο Imperial College London, μιλώντας στον Έβαν Μπους του NBC News.

Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι πρωτεύοντα όπως οι μακάκοι, οι μπονόμπο και οι χιμπατζήδες επιδίδονται σε συμπεριφορές μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα οι επιστήμονες δεν είχαν πραγματοποιήσει μια συνολική ανασκόπηση αυτών των δραστηριοτήτων σε όλα τα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα, ούτε ήταν σαφές ποιον σκοπό μπορεί να εξυπηρετούν, όπως σημειώνουν οι συγγραφείς της μελέτης.

Έτσι, ο Σαβολαινέν και οι συνεργάτες του εντόπισαν 96 δημοσιευμένες μελέτες που περιλάμβαναν παρατηρήσεις ατόμων του ίδιου φύλου να καβαλικεύουν το ένα το άλλο, να αγγίζουν τα γεννητικά όργανα ή να εμπλέκονται σε άλλες σεξουαλικές πράξεις.

Οι μελέτες αυτές αφορούσαν 491 είδη, από τα οποία 59 παρατηρήθηκε ότι εμφάνιζαν συμπεριφορές μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. Η ερευνητική ομάδα έκρινε ότι οι δραστηριότητες αυτές ήταν συχνές σε 23 από τα είδη που αναλύθηκαν.

Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι οι συμπεριφορές αυτές εμφανίζονταν συχνότερα σε ξηρότερα περιβάλλοντα, με λιγότερη διαθέσιμη τροφή και υψηλότερο κίνδυνο θήρευσης. Τα μη ανθρώπινα πρωτεύοντα που ζουν περισσότερο, παρουσιάζουν πιο έντονες διαφορές μεταξύ αρσενικών και θηλυκών ή έχουν αυστηρότερες κοινωνικές ιεραρχίες φαίνεται επίσης να εμπλέκονται συχνότερα σε τέτοιες συμπεριφορές.

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η σεξουαλική συμπεριφορά μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου μπορεί να είναι προσαρμοστική, ιδιαίτερα σε ζώα με πολύπλοκα κοινωνικά συστήματα.

Η κοινωνική ευελιξία ενδέχεται να βοηθά τα πρωτεύοντα να διαχειρίζονται τις συγκρούσεις, να εκτονώνουν την ένταση και να ενισχύουν τους κοινωνικούς δεσμούς τους.

«Αν θέλεις να κατανοήσεις τη συμπεριφορά άγριων, πολύπλοκων ζώων, πρέπει να λάβεις υπόψη τη συμπεριφορά μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου», λέει ο Σαβολαινέν στο Scientific American. «Πιστεύω ότι είναι εξίσου σημαντική με το αναπαραγωγικό σεξ, τη φροντίδα των μικρών, τη σύγκρουση, τη σίτιση και ούτω καθεξής».

Η Ιζαμπέλ Γουίντερ, εξελικτική ανθρωπολόγος στο Πανεπιστήμιο Bangor της Ουαλίας, η οποία δεν συμμετείχε στην έρευνα, δηλώνει στο Nature και τον Έουεν Κάλαγουεϊ ότι η μελέτη εξετάζει μια φαινομενικά σπάνια συμπεριφορά στα ζώα με πρωτοποριακό τρόπο.

Όπως λέει, η μεθοδολογία θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε έρευνες για το πένθος, τη χρήση εργαλείων και τη συμβολική γλώσσα.

Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι τα ευρήματά τους ενδέχεται να μην ισχύουν για τους ανθρώπους. Αντί για την έλλειψη τροφής ή τις άκαμπτες κοινωνικές ιεραρχίες, οι «πιέσεις της σύγχρονης κοινωνικής ζωής» μπορεί να έχουν οδηγήσει σε συμπεριφορές μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου στο ανθρώπινο είδος, γράφουν.

Ωστόσο, ο Τζος Ντέιβις, επιστημονικός συγγραφέας στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου και συγγραφέας του βιβλίου «A Little Gay Natural History», προειδοποιεί να αντιμετωπίζονται τέτοιες εικασίες με επιφύλαξη.

Μιλώντας στον Guardian και τη Νίκολα Ντέιβις, σημειώνει ότι στη φύση παρατηρείται μια μεγάλη ποικιλία «κουίρ» συμπεριφορών και ότι οι λόγοι πίσω από αυτές πιθανότατα διαφέρουν.

«Οι άνθρωποι είναι πολύπλοκοι και αποτέλεσμα ενός ευρέος φάσματος παραγόντων, διαφορετικών από εκείνους των άλλων ζώων, γεγονός που καθιστά τέτοιες συγκρίσεις και επεκτάσεις εξαιρετικά αμφιλεγόμενες», λέει.