Ε. Φωτονιάτα στο NEWS 24/7: Ο Τσίπρας είναι το μεγαλύτερο κεφάλαιο αλλά η προσπάθεια είναι συλλογική

Η Ευγενία Φωτονιάτα, συντονίστρια του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου του Αλέξη Τσίπρα, αναλύει για λογαριασμό των αναγνωστών του NEWS 24/7 κάποιες από τις προτάσεις που ο πρώην Πρωθυπουργός έχει ήδη καταθέσει στο δημόσιο διάλογο.

Η πρώην ειδική γραμματέας διαχείρισης τομεακών επιχειρησιακών προγραμμάτων στο Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης (2015-2019) μιλά για τον τρόπο που η προοδευτική πολιτική μπορεί να κερδίσει και πάλι την εμπιστοσύνη των πολιτών, για το μείγμα της προτεινόμενης οικονομικής πολιτικής και την πατριωτική εισφορά.

Πως μπορεί να ξεπεραστεί το πρόβλημα αξιοπιστίας που αντιμετωπίζει ο προοδευτικός χώρος; Πως μπορείτε να κάνετε και πάλι τους ανθρώπους πρώτα να σας ακούσουν και ύστερα να σας εμπιστευτούν;

Διανύουμε μια περίοδο πολλαπλών και παράλληλων κρίσεων που έχουν διαλύσει τις βεβαιότητες και την καμπύλη της -έστω άνισης- πρόοδου που χαρακτήριζε τον μεταψυχροπολεμικό δυτικό κόσμο.
Ως εκ τούτου, το ζητούμενο είναι πιο βαθύ. Δεν έχει χάσει μόνο ο προοδευτικός χώρος την αξιοπιστία του – την έχει χάσει η πολιτική στο σύνολό της, καθώς οι όποιες βεβαιότητες υπήρχαν τελείωσαν. Και αυτό αντανακλάται σε έναν δημόσιο διάλογο που γίνεται όλο και πιο τοξικός ή επιφανειακός.

Υπάρχει απομάκρυνση των πολιτών από την πολιτική και τα κοινά, ενώ βλέπουμε την κατάρρευση της συλλογικής εμπιστοσύνης σε θεσμούς όπως η Δημοκρατία, η Διαφάνεια, η Δικαιοσύνη. Αυτή η απομάκρυνση όμως δεν είναι αδιαφορία. Διότι ο κόσμος θέλει λύσεις στα προβλήματά του και θέλει εργαλεία για να καταλάβει τι γίνεται γύρω του. Γι’ αυτό πρέπει να αντικαταστήσουμε τη βεβαιότητα που δημιουργούσαν στο παρελθόν τα συνθήματα, με την πολιτική της ειλικρίνειας για αυτά που γίνονται και δεν γίνονται.

Σε αυτό το περιβάλλον στόχος είναι η πολιτική – όσο γίνεται περισσότερο- να επανασυνδεθεί με εφαρμόσιμες, τομεακές πολιτικές αντί να αφομοιώνεται από τα συνθήματα, τη μικροπολιτική και την επικοινωνία. Αν μπορέσουμε ως Ινστιτούτο να καταθέσουμε στον δημόσιο διάλογο προοδευτικές, γενναίες αλλά ρεαλιστικές απαντήσεις στις προκλήσεις της καθημερινότητας –από την ακρίβεια και το ΕΣΥ μέχρι την εκτεταμένη διαφθορά και τη νέα ψηφιακή συνθήκη- θα έχουμε πετύχει.

Μιλάτε για ένα εντελώς διαφορετικό μείγμα οικονομικής πολιτικής. Η μόνιμη επωδός της άλλης πλευράς ότι είναι ότι αυτό το μείγμα δεν θα μπορέσετε να το χρηματοδοτήσετε. Τι απαντάτε;

Στο Ινστιτούτο επεξεργαζόμαστε προτάσεις προοδευτικής πολιτικής που θα είναι συμβατές με τη δημοσιονομική σταθερότητα. Αυτό με τη σειρά του απαιτεί αναθεωρήσεις των δημόσιων εσόδων και δαπανών με κριτήριο τη δίκαιη αναδιανομή των πόρων.

Για παράδειγμα, σημαντικές δράσεις κοινωνικής πολιτικής θα μπορούσαν να στηριχθούν στη στοχευμένη φορολόγηση των υπερκερδών που συσσωρεύονται σήμερα σε ορισμένους κλάδους, όπως η ενέργεια και οι τράπεζες.

Είναι ζήτημα πολιτικής βούλησης η ανακατεύθυνση πόρων στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος και του κοινωνικού κράτους, δημιουργώντας μια οικονομία που λειτουργεί για τους πολλούς και όχι για τους λίγους.

Σε αυτή την κατεύθυνση κινούμαστε και ως προς την στήριξη της ανάπτυξης και του παραγωγικού μετασχηματισμού στην υγιή και όχι παρασιτική επιχειρηματικότητα.  Επομένως, δεν μιλάμε μόνο για διαφορετικό μείγμα οικονομικής πολιτικής αλλά για διαφορετικό μοντέλο διακυβέρνησης. Για ένα κράτος που δεν θα αφήνει κανέναν πίσω, δεν θα κλείνει το μάτι στην ολιγαρχία, δεν θα επιτρέψει να συνεχιστεί η φτωχοποίηση.

Κατά την παρουσίαση της Ιθάκης στην Αθήνα ο Α. Τσίπρας έκανε λόγο για φορολόγηση του μεγάλου πλούτου, όχι μόνο με την “πατριωτική εισφορά” αλλά και με άλλους τρόπους. Ποιο είναι το σχέδιό σας και για ποια εισοδήματα μιλάμε;

Η “πατριωτική εισφορά” και τα νέα φορολογικά εργαλεία στοχεύουν στη δημιουργία ενός δίκαιου φορολογικού συστήματος που θα χρηματοδοτήσει ένα σύγχρονο και αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος.

Ειδικότερα, αφορά τη στόχευση στον συσσωρευμένο πλούτο και τα υψηλά εισοδήματα που παράγει, τα οποία συχνά μένουν εκτός παραγωγικής διαδικασίας. Δεν μιλάμε για τη μεσαία τάξη αλλά για τους ιδιοκτήτες μεγάλης – κινητής και ακίνητης – περιουσίας.

Η πρόθεση δεν είναι να τιμωρήσουμε τους πλούσιους συμπολίτες μας  αλλά να συνεισφέρουν – τουλάχιστον αναλογικά όσο οι υπόλοιποι – στα δημόσια έσοδα. Είναι θέμα αρχής μιας προοδευτικής φορολογικής πολιτικής να μεταφέρει τα βάρη από τη μισθωτή εργασία στο κεφάλαιο.

Εξάλλου, ας μην ξεχνάμε πως η ιδέα για φορολόγηση του μεγάλου πλούτου είναι μια ιδέα που ακούγεται διεθνώς αυτή τη εποχή, λχ πριν λίγα χρόνια στις ΗΠΑ διατυπώθηκε ένα παρόμοιο σχέδιο από δύο υποψήφιους για το χρίσμα του Δημοκρατικού κόμματος, τον Μπέρνι Σάντερς και την Ελίζαμπεθ Γουόρεν.

Σας κατηγορούν ότι η προοπτική που δίνετε είναι ιδιαίτερα προσωποκεντρική και κινείται γύρω από το πρόσωπο του Αλέξη Τσίπρα. Έχουν δίκιο;

Ο Αλέξης Τσίπρας αποτελεί αναμφισβήτητα το μεγαλύτερο πολιτικό κεφάλαιο του χώρου, όμως η προσπάθεια του Ινστιτούτου είναι βαθιά συλλογική και παράγονται προτάσεις από δεκάδες επιστήμονες δημιουργώντας ένα “φυτώριο” ιδεών. Όπου έχουμε αυτονομία να συμφωνούμε, να διαφωνούμε, να επεξεργαζόμαστε προοδευτικές προτάσεις και να τις αναδεικνύουμε.

Ηγεσία δεν σημαίνει να επιβάλεις τις θέσεις σου αλλά να εμπνέεις μια ολόκληρη ομάδα να οραματιστεί το μέλλον και αυτό ακριβώς συμβαίνει τώρα.

Από εκεί και πέρα η δυνατότητα του Αλέξη Τσίπρα να αναδεικνύει συγκροτημένες προτάσεις για το μέλλον σε ευρύτερα στρώματα της κοινωνίας που τον παρακολουθούν, έχει πολύ μεγάλη σημασία.

Ο κόσμος φαίνεται ότι γίνεται ολοένα και πιο ανασφαλής, το διεθνές δίκαιο υποχωρεί, απαξιώνεται. Μήπως στενεύει το πεδίο εντός του οποίου μπορεί να ασκηθεί προοδευτική αριστερή πολιτική, ειδικά σε μία μικρή χώρα του ευρωπαϊκού νότου όπως είναι η Ελλάδα;

Σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενης αβεβαιότητας και αυταρχισμού, η Ελλάδα δεν μπορεί να είναι παθητικός παρατηρητής, ούτε να αναζητά προστάτες. Η προοδευτική απάντηση είναι η ενεργητική και πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική που οικοδομεί συμμαχίες και αναζητά λύσεις σε προβλήματα αντί να τα μεταφέρει στις επόμενες γενιές.

Παράλληλα, ως χώρα του ευρωπαϊκού νότου, οφείλουμε να πρωταγωνιστήσουμε σε συμμαχίες που θα διεκδικήσουν μια άλλη Ευρώπη –πιο κοινωνική, πιο ισχυρή και πιο φιλειρηνική– ενισχύοντας τον ρόλο μας ως πυλώνα σταθερότητας και συνανάπτυξης στην περιοχή.

Η αυξανόμενη απαξίωση του διεθνούς δικαίου πρέπει να λειτουργήσει ως κίνητρο και όχι ως απωθητική δύναμη για την άσκηση μιας τέτοιας εξωτερικής πολιτικής σε αντίθεση με εκείνη του «δεδομένου συμμάχου» που μέχρι τώρα υιοθετείται. Αυτό δεν είναι μόνο αξιακό ή ιδεολογικό πρόταγμα αλλά στρατηγική αναγκαιότητα για την προάσπιση της Ελλάδας σήμερα και στο μέλλον.