Πώς να αντιμετωπίσεις έναν τοξικό προϊστάμενο

Οι προσβλητικές συμπεριφορές στον χώρο εργασίας δεν είναι πάντα μεμονωμένα περιστατικά. Για χιλιάδες εργαζόμενους αποτελούν καθημερινότητα και, πολλές φορές, είναι ο βασικός λόγος που μια θέση εργασίας γίνεται αφόρητη. Μάλιστα, ένας στους τρεις υπαλλήλους στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει αφήσει μια δουλειά λόγω τοξικού περιβάλλοντος ή κακού προϊσταμένου, σύμφωνα με έρευνες.

Όμως, δεν είναι κάθε κακός μάνατζερ τοξικός και η κατανόηση της διαφοράς έχει σημασία, λέει η Ann Francke, διευθύνουσα σύμβουλος του Chartered Management Institute.

Πολλοί ηγέτες ανήκουν στην κατηγορία των ανθρώπων που προάγονται λόγω τεχνικών δεξιοτήτων και όχι λόγω ικανότητας ηγεσίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κακή συμπεριφορά συνήθως οφείλεται σε απειρία ή ανασφάλεια, όχι σε πρόθεση.

Ένας τοξικός προϊστάμενος, λέει, είναι διαφορετικός καθώς «δεν διαθέτει ούτε ενσυναίσθηση και συχνά ούτε αυτογνωσία».

«Μπορεί να υπονομεύει ενεργά την ομάδα του, να παίρνει τα εύσημα για τη δουλειά άλλων ή να διοικεί με φόβο και μη ρεαλιστικές απαιτήσεις», εξηγεί η Francke.

Ο αντίκτυπος ξεπερνά τις διαφορές χαρακτήρων, δημιουργώντας άγχος που μπορεί να βλάψει τόσο την ψυχική υγεία όσο και την απόδοση.

«Αν έχεις κόμπο στο στομάχι κάθε Δευτέρα πρωί, αν κρύβεσαι στους διαδρόμους για να αποφύγεις αντιπαραθέσεις ή αν φοβάσαι να μιλήσεις σε συναντήσεις μήπως δεχθείς αντίποινα, αυτό είναι τοξικότητα, όχι απλή ασυμφωνία χαρακτήρων», λέει.

Η Τζόζι (όχι το πραγματικό της όνομα) λέει ότι πέρασε χρόνια δουλεύοντας για μια προϊσταμένη που την είχε υπό συνεχή επιτήρηση. «Με έπαιρνε ασταμάτητα τηλέφωνο, μου έστελνε μηνύματα και ηχητικά όλη μέρα, από τις 7 το πρωί μέχρι τις 10 το βράδυ», λέει στο BBC. «Ακόμη και τις μέρες που δεν δούλευε, ήθελε να ξέρει πού βρίσκεσαι ανά πάσα στιγμή».

Η Χάνα (όχι το πραγματικό της όνομα) είπε στο BBC ότι ταπεινωνόταν συχνά από το αφεντικό της, ενώ εργαζόταν για μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ. Κάποτε πήγε σε εταιρική εκδήλωση φορώντας το ίδιο πουλόβερ με έναν καλεσμένο.«Το αφεντικό μου με ανάγκασε να βγάλω το πουλόβερ και να δουλέψω στην εκδήλωση με το φανελάκι μου, τον Νοέμβριο», λέει. «Ένιωσα σαν ηλίθια και ήταν εξευτελιστικό».

Πώς να αντιμετωπίσεις έναν τοξικό προϊστάμενο

Όμως, συχνά η παραίτηση δεν είναι επιλογή μέχρι να βρεθεί άλλη δουλειά. Η Francke λέει ότι υπάρχουν τρόποι να διαχειριστείς την κατάσταση όσο αποφασίζεις τα επόμενα βήματα:

• Μίλησε σε κάποιον: Βρες έναν μέντορα εκτός της γραμμής αναφοράς σου, που γνωρίζει τον οργανισμό και μπορεί να σου δώσει ειλικρινή, ανεξάρτητη συμβουλή.
• Αντιμετώπισε τη συμπεριφορά: Μην αιφνιδιάσεις τον προϊστάμενό σου. Κλείσε συνάντηση και εξέφρασε τις ανησυχίες σου ήρεμα και επίσημα, με συγκεκριμένα παραδείγματα. Αν επηρεάζονται και συνάδελφοι, σκεφτείτε να θέσετε το ζήτημα μαζί ώστε να φανεί ο ευρύτερος αντίκτυπος. Ο προϊστάμενος ίσως να μην αντιλαμβάνεται τη ζημιά που προκαλεί.
• Προστάτευσε τον εαυτό σου: Βάλε όρια, δώσε προτεραιότητα στην ευεξία σου και δημιούργησε χώρο εκτός δουλειάς. Είναι δύσκολο, αλλά το να μάθεις να αποστασιοποιείσαι βοηθά να ξαναβρείς προοπτική και να σχεδιάσεις τα επόμενα βήματα.
• Αξιοποίησε το HR με προσοχή: Αν ο οργανισμός σου έχει καλό τμήμα ανθρώπινου δυναμικού, μπορείς να τους εμπιστευτείς. Όμως αξίζει να δεις αν έχουν ιστορικό αντιμετώπισης τέτοιων συμπεριφορών ή αν τις αγνοούν.
• Γνώρισε πότε πρέπει να κλιμακώσεις την κατάσταση: Αν η συμπεριφορά είναι κακοποιητική ή δημιουργεί κίνδυνο για τη φήμη της εταιρείας, ίσως χρειαστεί επίσημη διαδικασία καταγγελίας (whistleblowing). Ωστόσο, αυτό μπορεί να είναι δύσκολο λόγω φόβου αντιποίνων.