Μετά τις απειλές, ο Τραμπ πιστεύει ότι το Ιράν θέλει να “συνάψει μια συμφωνία”

Το Ιράν θέλει να “συνάψει μια συμφωνία” με τις ΗΠΑ, εκτίμησε σήμερα ο Ντόναλντ Τραμπ, μετά τη δήλωση της Τεχεράνης ότι είναι έτοιμη να επαναλάβει τον διάλογο, αποκλείοντας παράλληλα τη συζήτηση για τις αμυντικές και βαλλιστικές δυνατότητές της.

“Μπορώ να σας πω ότι θέλουν να συνάψουν μια συμφωνία“, δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο. Όταν τον ρώτησαν εάν είχε δώσει στους Ιρανούς μια προθεσμία, ο Τραμπ απάντησε “ναι” χωρίς περισσότερες διευκρινίσεις.

“Εάν οι διαπραγματεύσεις είναι δίκαιες και ισότιμες, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν είναι έτοιμη να συμμετάσχει σε αυτές“, είχε δηλώσει νωρίτερα ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, διαβεβαιώνοντας, σύμφωνα με τη συνήθη τακτική του Ιράν, ότι η χώρα του “ουδέποτε επιδίωξε να αποκτήσει πυρηνικό όπλο“. Πρόσθεσε ωστόσο ότι οι αμυντικές ικανότητες και οι πύραυλοι της χώρας του “δεν θα αποτελέσουν ποτέ αντικείμενο διαπραγματεύσεων“.

“Η ασφάλεια του ιρανικού λαού δεν αφορά κανέναν άλλο“, τόνισε, διευκρινίζοντας ότι καμιά συνάντηση δεν έχει προγραμματιστεί σε αυτό το στάδιο με τις ΗΠΑ. Ο Ιρανός υπουργός έκανε τις δηλώσεις αυτές από την Κωνσταντινούπολη, κατά τη διάρκεια της πρώτης επίσημης επίσκεψής του στο εξωτερικό από τότε που το κύμα διαμαρτυριών πνίγηκε στο αίμα στη χώρα του, και με την Τουρκία να θέλει να παίξει ρόλο που θα “διευκολύνει” τον διάλογο μεταξύ των δύο εχθρικών χωρών.

Παράλληλα σήμερα, οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν κυρώσεις σε βάρος αρκετών Ιρανών αξιωματούχων, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εσωτερικών Εσκαντάρ Μομενί, μετά την αιματηρή καταστολή των διαδηλώσεων στο Ιράν τις τελευταίες εβδομάδες.

Ανάμεσα στους αξιωματούχους αυτούς είναι ο Ιρανός υπουργός Εσωτερικών, “ο οποίος επιβλέπει τις φονικές δυνάμεις καταστολής της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, μια οντότητα με ρόλο κλειδί, υπεύθυνη για τον θάνατο χιλιάδων ειρηνικών διαδηλωτών”, αναφέρει η ανακοίνωση του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών.

Εμπλουτισμένο ουράνιο

Αφού πρώτα προειδοποίησε ότι ο “χρόνος τελειώνει” πριν από μια επίθεση κατά της Τεχεράνης, ο Τραμπ είχε δηλώσει την Πέμπτη ότι “ελπίζει” να μην πρέπει να πλήξει το Ιράν, το οποίο πιέζεται ταυτόχρονα να συνάψει μια συμφωνία για τα πυρηνικά.

Σύμφωνα με τον αμερικανικό ειδησεογραφικό ιστότοπο Axios που επικαλείται Αμερικανούς αξιωματούχους, οποιαδήποτε συμφωνία με την Τεχεράνη θα πρέπει να περιλαμβάνει την απόσυρση όλου του εμπλουτισμένου ουρανίου από τη χώρα, τον περιορισμό του αποθέματος των πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς και την αλλαγή πολιτικής έναντι ορισμένων ένοπλων ομάδων στην περιοχή.

Το 2018, κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, η οποία είχε επιτευχθεί τρία χρόνια νωρίτερα και επανέφερε τις κυρώσεις σε βάρος της Τεχεράνης. Το Ιράν, ως απάντηση σε αυτά, αποδεσμεύτηκε από τις περισσότερες δεσμεύσεις που είχε αναλάβει βάσει της διεθνούς συμφωνίας.

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε σήμερα ότι μια “μεγάλη αρμάδα κατευθύνεται προς το Ιράν, ακόμη μεγαλύτερη από αυτή που είχε αναπτυχθεί στα ανοιχτά της Βενεζουέλας“. Είχε προηγηθεί η απειλή του αυτή την εβδομάδα προς το Ιράν με επίθεση “πολύ χειρότερη” συγκριτικά με τα αμερικανικά πλήγματα που διεξήχθησαν κατά των πυρηνικών του εγκαταστάσεων τον περασμένο Ιούνιο. Η Ουάσινγκτον είχε εμπλακεί τότε στον πόλεμο των 12 ημερών, τον οποίο άρχισε το Ισραήλ εναντίον του άσπονδου εχθρού του, με τους Δυτικούς να υποψιάζονται ότι η Τεχεράνη θέλει να αποκτήσει ατομικό όπλο.

Η αρμάδα των ΗΠΑ

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, που δηλώνει ότι ακολουθεί «τους δικούς του ηθικούς κανόνες» ως πυξίδα, προειδοποίησε και την περασμένη εβδομάδα ότι μια «τεράστια αρμάδα» κατευθύνεται στον Κόλπο, αφού προηγουμένως ενθάρρυνε και υποσχέθηκε βοήθεια στους Ιρανούς διαδηλωτές, το κίνημα των οποίων κατεστάλη, με χιλιάδες νεκρούς, σύμφωνα με πολλές μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Η αμερικανική αρμάδα αποτελείται από το αεροπλανοφόρο «Αβραάμ Λίνκολν» με τα περισσότερα από 80 μαχητικά αεροσκάφη του και τη συνοδεία του, τρία καταδρομικά, με αντιπυραυλικές δυνατότητες και εξοπλισμένα με πυραύλους Tomahawk.

Αυτή η αεροναυτική δύναμη, που συνήθως συνοδεύεται και από ένα ελικόπτερο, ικανό να εκτοξεύει πυραύλους Tomahawk σε στόχους στην ξηρά, έφτασε τη Δευτέρα (26/01) στην περιοχή. Σε αυτήν θα πρέπει να προστεθούν και τα σημαντικά στρατιωτικά μέσα που διαθέτουν οι ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή: τέσσερα ναρκαλιευτικά σταθμεύουν στο Μπαχρέιν, για να διευκολύνουν τη ναυσιπλοΐα στο στενό του Ορμούζ, ενώ δεκάδες είναι τα μαχητικά αεροσκάφη στις αεροπορικές βάσεις Αλ Ουντέιντ (Κατάρ) και Αλ Ντάφρα (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα).

Εξειδικευμένοι ιστότοποι και λογαριασμοί σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποκάλυψαν τις τελευταίες ημέρες κινήσεις μεταγωγικών αεροσκαφών που μετέφεραν στην περιοχή συστοιχίες αντιαεροπορικής άμυνας, καθώς και την άφιξη καταδιωκτικών-βομβαρδιστικών αεροσκαφών F-15.

Τι επιδιώκει ο Ντόναλντ Τραμπ;

Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε το βράδυ της Πέμπτης ότι «ελπίζει να μην χρειαστεί να χρησιμοποιήσει» αυτήν τη δύναμη, αφού προηγουμένως είχε προτρέψει την Τεχεράνη να συνάψει μια «δίκαιη συμφωνία» για το πυρηνικό πρόγραμμά της.

Μετά τα πλήγματα, τον Ιούνιο του 2025, με στόχο τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, «το τίμημα που ζητείται από την Τεχεράνη για μια συμφωνία έχει αυξηθεί σημαντικά», εκτιμά ο Φαρζάν Σαμπέτ, ειδικός σε θέματα που αφορούν το Ιράν, στο Graduate Institute της Γενεύης.

Η Ουάσινγκτον επιδιώκει την απαγόρευση κάθε δραστηριότητας εμπλουτισμού ουρανίου, τον περιορισμό των βαλλιστικών δυνατοτήτων και «τη διάλυση ή σοβαρούς περιορισμούς στον αποκαλούμενο Άξονα της Αντίστασης», στον οποίο περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι Χούθι της Υεμένης και η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, εξήγησε.

Αυτή θα ήταν «μια μορφή συνθηκολόγησης», απαράδεκτη για την Τεχεράνη, σχολίασε ο Ντέιβιντ Κάλφα, συνιδρυτής του κέντρου ερευνών Atlantic Middle East Forum (AMEF), που εκτιμά ότι ο Τραμπ «θα επιλέξει τη στρατιωτική λύση», κυρίως για να δείξει τη δυνατότητά του να κάνει τους άλλους να σέβονται τις «κόκκινες γραμμές του».

Το σενάριο των περιορισμένων πληγμάτων

Ο Τραμπ θα μπορούσε να πλήξει δεξαμενόπλοια που εξάγουν ιρανικό πετρέλαιο, όπως το έκανε στη Βενεζουέλα, για να στραγγαλίσει την οικονομία του Ιράν και να επιτύχει μια «συμφωνία», σύμφωνα με τον Φαρζάν Σαμπέτ.

Θα μπορούσε επίσης να προχωρήσει σε «πλήγματα ακριβείας ή σε έναν περιορισμένο πόλεμο, με συγκεκριμένους στόχους, κάτι που θα του επιτρέψει να δηλώσει ότι ανάγκασε το Ιράν να σεβαστεί τις κόκκινες γραμμές του, χωρίς να εμπλακεί σε έναν νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή και να δηλώσει νικητής», πρόσθεσε.

Μια τέτοια επιχείρηση θα είχε ως στόχο τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, τις ράμπες εκτόξευσης πυραύλων και drones, όπως έκανε τον Ιούνιο το Ισραήλ.

Για την Εύα Κουλουριώτη, ανεξάρτητη αναλύτρια σε θέματα Μέσης Ανατολής, τα πλήγματα θα στοχεύουν πιθανότατα θέσεις των Φρουρών της Επανάστασης και της παραστρατιωτικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ, που ενεπλάκη στην καταστολή των διαδηλώσεων.

«Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών, με τη στήριξη της ισραηλινής Μοσάντ, έχουν μια σαφή εικόνα αυτών των δυνάμεων», εξήγησε.

Η υπόθεση των μαζικών πληγμάτων

Ένα άλλο σενάριο είναι αυτό των μαζικών πληγμάτων για την καρατόμηση «όλων των στυλοβατών του ιρανικού καθεστώτος, αρχής γενομένης από την κορυφή της πυραμίδας, τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και φτάνοντας μέχρι τις ένοπλες δυνάμεις και τους επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, καθώς και τους υψηλόβαθμους πολιτικούς που συνιστούν τον πυρήνα του καθεστώτος», συνέχισε η Εύα Κουλουριώτη. Κάτι τέτοιο θα περιλάμβανε επίσης την εξουδετέρωση των κυριότερων στρατιωτικών βάσεων, του πυραυλικού προγράμματος και ό,τι απομένει από το πυρηνικό πρόγραμμα, σημείωσε.

«Ο αμερικανικός στόχος είναι να κλονιστεί το καθεστώς. Επομένως, υπάρχει πραγματικά μια στρατηγική που θα στοχεύσει στην παράλυση, την αποδιοργάνωση της αλυσίδας διοίκησης» και αυτό «περνά από την εξόντωση του Χαμενεΐ, των στενών συμβούλων του, των σκεπτόμενων κεφαλών της κεντρικής κυβέρνησης, των Πασνταράν (σ.σ. η ονομασία των Φρουρών της Επανάστασης στα φαρσί)», υποστήριξε ο Ντέβιντ Κάλφα. Όμως «το καθεστώς είναι σχετικά σταθερό και ανθεκτικό και αυτή δεν θα είναι μια λεπτή υπόθεση», προειδοποίησε, δεδομένου ότι «οι Φρουροί έχουν προβλέψει αυτό το σενάριο».

Οι ΗΠΑ θα παράσχουν την αεροπορική υποστήριξη, υποθέτοντας ότι τις «χερσαίες δυνάμεις» θα τις παράσχει η ιρανική κοινωνία, σύμφωνα με τον Κάλφα.

Ο Φαρζάν Σαμπέτ σημείωσε πάντως ότι σε αυτό το στάδιο τίποτα δεν υποδηλώνει ότι η Ουάσινγκτον προκρίνει την αλλαγή του καθεστώτος.

Τα ιρανικά αντίποινα

Αν και πληγωμένες από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το φθινόπωρο του 2024 και τον Ιούνιο του 2025, οι ιρανικές δυνάμεις έχουν ακόμη τη δυνατότητα να αντιδράσουν.

Η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει 1.500-2.000 βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς, ικανούς να φτάσουν μέχρι το Ισραήλ, είπε ο Σαμπέτ. Διαθέτει επίσης πολλούς βαλλιστικούς πυραύλους «πολύ μεγαλύτερης ακριβείας» αλλά μικρότερου βεληνεκούς, πυραύλους κρουζ και αντιπλοϊκούς για να σπείρει το χάος τον Κόλπο, χωρίς να υπολογίζουμε και τα μικρά ταχύπλοα εκτόξευσης πυραύλων.

Ο αρχηγός του στρατού ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι τα συντάγματα εξοπλίστηκαν με «1.000 στρατηγικούς drones».

“Ζωτικής σημασίας η επανάληψη των διαπραγματεύσεων”

Στην Κωνσταντινούπολη, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε “ζωτικής σημασίας” την επανάληψη των διαπραγματεύσεων για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα “ώστε να κατευναστούν οι περιφερειακές εντάσεις”.

“Διαπιστώνουμε ότι το Ισραήλ προσπαθεί να πείσει τις Ηνωμένες Πολιτείες να εξαπολύσουν στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν… Ελπίζουμε ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα επιδείξει σύνεση“, δήλωσε.

Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, θέλει οπωσδήποτε να αποφύγει μια στρατιωτική κλιμάκωση η οποία θα κινδύνευε να οδηγήσει χιλιάδες μετανάστες να διασχίσουν τα κοινά σύνορά της με το Ιράκ που εκτείνονται σε περισσότερα από 550 χλμ. και να δημιουργήσει μια νέα σύγκρουση στις πύλες της, μετά τη Συρία.

Προληπτικά, η Τουρκία ετοιμάζεται να “ενισχύσει την ασφάλεια στα σύνορά της” με το Ιράν, δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο υψηλόβαθμος Τούρκος αξιωματούχος.

Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος συνομίλησε σήμερα με τον Ιρανό ομόλογό του Μασούντ Πεζεσκιάν, πιέζει για μια τριμερή συνάντηση Ηνωμένων Πολιτειών/Ιράν/Τουρκίας, σύμφωνα με τουρκική διπλωματική πηγή.

Το κλίμα είναι ιδιαίτερα τεταμένο για την ιρανική εξουσία, με μια μεγάλη αμερικανική αρμάδα να έχει αναπτυχθεί στον Κόλπο και με την ένταξη την Πέμπτη, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, των Φρουρών της Επανάστασης, της ένοπλης πτέρυγάς της, στη λίστα των “τρομοκρατικών οργανώσεων”.

Η δύναμη αυτή κατηγορείται από τους Δυτικούς ότι ενορχήστρωσε στις αρχές Ιανουαρίου την καταστολή του μεγάλου κινήματος διαμαρτυρίας, με χιλιάδες νεκρούς.

“Συμβιβασμός”

Οι Ευρωπαίοι “θα υποστούν τις συνέπειες αυτής της παράλογης απόφασης”, προειδοποίησε σήμερα ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας του Ιράν, Γκολαμχοσεΐν Μοχσενί Ετζεΐ.

Για τον Σερχάν Αφατζάν, διευθυντή του Κέντρου Ιρανικών Σπουδών Iram στην Άγκυρα, “ο συμβιβασμός δεν είναι αδύνατος, αλλά μπορεί να επιτευχθεί μόνο έπειτα από μακρούς κύκλους διαπραγματεύσεων και εάν αντιμετωπιστούν οι φόβοι της Τεχεράνης για την ασφάλεια, κυρίως έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ”.

Πριν από την Άγκυρα, χώρες του Κόλπου, εκ των οποίων ορισμένες φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, είχαν ήδη ζητήσει τις τελευταίες ημέρες να υπάρξει αποκλιμάκωση.

Οι ιρανικές αρχές αναγνωρίζουν ότι χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, αλλά δηλώνουν ότι η ευρεία πλειοψηφία ήταν μέλη των δυνάμεων ασφαλείας ή περαστικοί που σκοτώθηκαν από “ταραξίες”.

Μη κυβερνητικές οργανώσεις κάνουν λόγο για δεκάδες χιλιάδες πιθανούς θανάτους, αλλά το έργο της καταμέτρησης τους εμποδίζεται από τους περιορισμούς στην επικοινωνία, αν και το διαδίκτυο έχει εν μέρει αποκατασταθεί έπειτα από διακοπή τριών εβδομάδων.