“Ψίχουλα” για θέατρο και χορό: Τα σωματεία καταγγέλλουν κατάρρευση των επιχορηγήσεων

«Ποια παράσταση μπορεί να αντέξει με 5.000 ευρώ;». Το ερώτημα που έθεσαν το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών (ΣΕΗ) και το Σωματείο Εργαζομένων στον Χώρο του Χορού (ΣΕΧΩΧΟ) στη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου συμπυκνώνει, όπως υποστηρίζουν, το πρόβλημα της φετινής πολιτικής επιχορηγήσεων για τις παραστατικές τέχνες.

Τα δύο σωματεία μιλούν για «εμπαιγμό» απέναντι στους ανθρώπους του θεάτρου και του χορού και υποστηρίζουν ότι η δημόσια χρηματοδότηση όχι μόνο δεν ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της καλλιτεχνικής δημιουργίας, αλλά μεταφέρει το κόστος της υποχρηματοδότησης στους ίδιους τους εργαζόμενους.

Όπως ανέφεραν, μια παραγωγή δεν είναι απλώς ένα ποσό στον προϋπολογισμό. Είναι μήνες εργασίας, πρόβες, αμοιβές ηθοποιών και συνεργατών, σκηνικά, κοστούμια, τεχνικές ανάγκες και έξοδα λειτουργίας. Όταν τα χρήματα δεν επαρκούν, το κόστος καλύπτεται τελικά από εκείνους που βρίσκονται πάνω και πίσω από τη σκηνή.

Λιγότερα χρήματα, ακριβότερη παραγωγή

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασαν τα σωματεία, οι φετινές επιχορηγήσεις για θέατρο και χορό ανέρχονται συνολικά σε 2,36 εκατ. ευρώ: 1.675.000 ευρώ για το θέατρο και 685.000 ευρώ για τον χορό. Σε σχέση με πέρυσι, η συνολική μείωση ανέρχεται σε περίπου 440.000 ευρώ, δηλαδή σχεδόν 16%.

Για το ΣΕΗ, η μείωση αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη αν συνυπολογιστεί η αύξηση του κόστους παραγωγής. Όπως σημειώνει, από το 2021 έχουν αυξηθεί σημαντικά τα έξοδα στέγασης, ενέργειας, υλικών και μετακινήσεων, με το κόστος μιας παραγωγής να έχει αυξηθεί περίπου κατά 30%.

Την ίδια στιγμή, η μέση επιχορήγηση ανά εγκεκριμένο αίτημα στο θέατρο έχει υποχωρήσει από περίπου 22.000 ευρώ το 2023 σε 16.260 ευρώ φέτος, ενώ στον χορό μειώθηκε από 18.200 ευρώ σε 14.600 ευρώ.

Μια παραγωγή 40.000 ευρώ με χρηματοδότηση που δεν φτάνει

Το ΣΕΗ έδωσε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: μια παραγωγή με πέντε ηθοποιούς και είκοσι παραστάσεις χρειάζεται περίπου 40.000 ευρώ, υπολογίζοντας τρεισήμισι μήνες εργασίας μαζί με τις πρόβες.
Με επιχορήγηση 15.000 ευρώ και 50 εισιτήρια κάθε βράδυ –ένα ήδη αισιόδοξο σενάριο– τα έσοδα φτάνουν περίπου τις 30.000 ευρώ. Το υπόλοιπο ποσό, σύμφωνα με το σωματείο, δεν καλύπτεται από κάπου αλλού αλλά «κόβεται» από την ίδια την παραγωγή: λιγότεροι συνεργάτες, φτωχότερα σκηνικά, λιγότερος χρόνος προετοιμασίας και κυρίως μειωμένες αμοιβές. Επικολλημένο markdown

Οι επιχορηγήσεις που δεν υπήρχαν στην πρόσκληση

Ιδιαίτερη κριτική άσκησαν τα σωματεία στα χαμηλότερα ποσά χρηματοδότησης. Όπως υποστήριξαν, στο θέατρο δόθηκαν τέσσερις επιχορηγήσεις των 5.000 ευρώ, ενώ στον χορό καταγράφηκαν ποσά 5.000, 4.000 και 3.000 ευρώ.

Το ΣΕΗ επισημαίνει ότι στην ίδια την πρόσκληση του υπουργείου προβλέπονταν κατηγορίες χρηματοδότησης 10.000, 15.000, 25.000 και 35.000 ευρώ, με τα 5.000 ευρώ να μην περιλαμβάνονται στις προβλεπόμενες κατηγορίες. Παράλληλα, καμία ομάδα δεν έλαβε το ανώτατο ποσό των 35.000 ευρώ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, μια ενίσχυση 5.000 ευρώ για μια παραγωγή που απαιτεί τουλάχιστον 15 παραστάσεις αντιστοιχεί περίπου σε 333 ευρώ ανά βραδιά για το σύνολο του θιάσου και της παραγωγής.

Μία από τις βασικές αιχμές των σωματείων αφορά την αντίφαση ανάμεσα στους όρους των προσκλήσεων και στα διαθέσιμα ποσά. Όπως αναφέρουν, οι ομάδες αξιολογούνται για ρεαλιστικούς προϋπολογισμούς και για «δίκαιη και σύννομη αμοιβή» των συνεργατών τους, ενώ ταυτόχρονα καλούνται να αναζητήσουν ιδιωτικές πηγές χρηματοδότησης για να καλύψουν το κενό.

«Τη διαφορά την πληρώνουν οι εργαζόμενοι και οι δημιουργοί», υποστηρίζει το ΣΕΗ, περιγράφοντας ένα τοπίο όπου εμφανίζονται απλήρωτες πρόβες, εργασία με ποσοστά, ανασφάλιστη απασχόληση και συμφωνίες που δεν τηρούνται.

Το σωματείο συνδέει τη μάχη για τις επιχορηγήσεις με τη διεκδίκηση Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας στο ελεύθερο θέατρο, υποστηρίζοντας ότι η αμοιβή των καλλιτεχνών δεν μπορεί να είναι το στοιχείο που «προσαρμόζεται» κάθε φορά για να κλείσει ένας ανεπαρκής προϋπολογισμός.

Πέρα από τα οικονομικά στοιχεία, τα σωματεία θέτουν και ένα ευρύτερο ζήτημα πολιτιστικής πολιτικής. Υποστηρίζουν ότι οι μικρές ομάδες είναι ο χώρος όπου γεννιούνται νέες ιδέες, παρουσιάζονται νέα έργα και ξεκινούν την πορεία τους πολλοί δημιουργοί που αργότερα στελεχώνουν μεγαλύτερες σκηνές.

Όπως σημειώνουν, η συρρίκνωση της δημόσιας χρηματοδότησης αφήνει περισσότερο χώρο στις εμπορικές λογικές, περιορίζοντας τις επιλογές τόσο των δημιουργών όσο και του κοινού.

Στους δρόμους για τις επιχορηγήσεις

ΣΕΗ και ΣΕΧΩΧΟ ζητούν άμεση έκτακτη επιχορήγηση για το 2026, αύξηση της χρηματοδότησης του πολιτισμού, συγκεκριμένη ποσόστωση για θέατρο και χορό, δημόσιους χώρους για πρόβες και αλλαγή στον τρόπο ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων, ώστε οι ομάδες να μπορούν να προγραμματίζουν εγκαίρως.

Το επόμενο ραντεβού τους έχει οριστεί για τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου στις 11:00 έξω από το υπουργείο Πολιτισμού, στην οδό Μπουμπουλίνας, όπου καλούν εργαζόμενους και δημιουργούς των παραστατικών τεχνών να συμμετάσχουν στη συγκέντρωση.

Διαβάστε αναλυτικά την ανακοίνωση