Γάζα: Τα επόμενα βήματα μετά το άνοιγμα του περάσματος στη Ράφα

Το σχέδιο του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για το τέλος του πολέμου στη Γάζα έλαβε νέα ώθηση τη Δευτέρα (02/02)  με το άνοιγμα του διαύλου Ράφα της Γάζας με την Αίγυπτο.

Ωστόσο, αναπάντητα παραμένουν δύσκολα ερωτήματα, όπως το αν η Χαμάς θα απομακρυνθεί από τα όπλα της.

Το σχέδιο του Τραμπ, το οποίο βρίσκεται στη δεύτερη φάση του, έχει κλονιστεί από τις επανειλημμένες ισραηλινές επιθέσεις που έχουν σκοτώσει εκατοντάδες στη Γάζα, καθώς και από την αντίσταση των μαχητών της Χαμάς να παραδώσουν τα όπλα τους.

Όπως αναφέρει το reuters, Ισραηλινοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι προετοιμάζονται για επιστροφή στον πόλεμο εάν η Χαμάς αρνηθεί να παραδώσει τα όπλα της.

Το Reuters απαριθμεί τα βασικά ζητήματα που απομένουν να επιλυθούν.

Το σχέδιο Τραμπ για τη Γάζα

Τον Σεπτέμβριο, ο Τραμπ παρουσίασε ένα σχέδιο 20 σημείων για μια αρχική εκεχειρία.

Σκοπός του είναι τελικά η Χαμάς να παραδώσει τα όπλα και να μην έχει κυβερνητικό ρόλο στη Γάζα, το Ισραήλ να αποσύρει τις δυνάμεις του, και η ευρεία ανοικοδόμηση της περιοχής να πραγματοποιηθεί υπό διεθνή εποπτεία.

Το σχέδιο υποστηρίχθηκε ευρέως σε διεθνές επίπεδο, αν και οι δύο πλευρές δεν έχουν συμφωνήσει πλήρως σε όλα τα σημεία του.

Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός

Στις 9 Οκτωβρίου, το Ισραήλ και η Χαμάς υπέγραψαν μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που κάλυπτε την πρώτη φάση του σχεδίου.

Αυτή περιλάμβανε τη διακοπή των εχθροπραξιών, την απελευθέρωση όλων των υπολοίπων ομήρων που κρατούνταν στη Γάζα με αντάλλαγμα χιλιάδες Παλαιστίνιους κρατούμενους στο Ισραήλ, μια μερική αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας και το άνοιγμα του διαύλου Ράφα.

Το σχέδιο του Τραμπ υποστηρίχθηκε επίσης από μια απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που εξουσιοδοτούσε τη δημιουργία ενός μεταβατικού κυβερνητικού σώματος και διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης στη Γάζα.

Η κατάσταση που επικρατεί σήμερα

Η κατάπαυση του πυρός τέθηκε σε εφαρμογή στις 10 Οκτωβρίου και έληξε τις μεγάλες μάχες, αν και οι συγκρούσεις δεν σταμάτησαν εντελώς. Οι υγειονομικές αρχές της Γάζας αναφέρουν τουλάχιστον 488 Παλαιστίνιους που σκοτώθηκαν από ισραηλινά πυρά από τις 10 Οκτωβρίου, ενώ ο ισραηλινός στρατός αναφέρει τέσσερις στρατιώτες που σκοτώθηκαν από μαχητές στο ίδιο χρονικό διάστημα.

Οι ισραηλινές δυνάμεις αποσύρθηκαν και ανέστειλαν τις χερσαίες επιθέσεις, αλλά εξακολουθούν να ελέγχουν το 53% της Γάζας, συμπεριλαμβανομένων κατεστραμμένων πόλεων κατά μήκος των ισραηλινών και αιγυπτιακών συνόρων, όπου έχουν καταστρέψει τα εναπομείναντα κτίρια και διέταξαν την εκδίωξη των κατοίκων.

Αυτό σημαίνει ότι σχεδόν όλοι οι περισσότεροι από τους 2 εκατομμύρια κατοίκους της Γάζας βρίσκονται τώρα περιορισμένοι σε μια στενή λωρίδα εδάφους στην ακτή, όπου η Χαμάς έχει αποκτήσει ξανά τον έλεγχο. Οι περισσότεροι κάτοικοι ζουν σε κατεστραμμένα κτίρια ή αυτοσχέδιες σκηνές.

Οι Παλαιστινιακές ομάδες και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις δηλώνουν ότι το Ισραήλ εξακολουθεί να μην επιτρέπει την εισροή προμηθευμάτων στη Γάζα με το ρυθμό που συμφωνήθηκε στη πρώτη φάση της συμφωνίας. Το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι πληροί τις δεσμεύσεις του.

Ένοπλες αντιστασιακές Παλαιστινιακές ομάδες έχουν δημιουργήσει βάσεις σε περιοχές της Γάζας που ελέγχονται από το Ισραήλ. Η Χαμάς απορρίπτει αυτές τις ομάδες ως συνεργάτες χωρίς δημοφιλή υποστήριξη.

Και οι δύο πλευρές δεν έχουν δείξει σημάδια περιορισμού των διαφορών τους για τα βήματα που πρέπει να ληφθούν στη δεύτερη φάση του σχεδίου, η οποία προβλέπει την αποστρατικοποίηση της Χαμάς, περαιτέρω αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και την ανάπτυξη ειρηνευτικών δυνάμεων.

Η δεύτερη φάση

Παρά τις μεγάλες διαφορές μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, η Ουάσινγκτον ξεκίνησε τη δεύτερη φάση του σχεδίου μετά την Πρωτοχρονιά, ανακοινώνοντας την ίδρυση μιας επιτροπής Παλαιστινίων τεχνοκρατών για τη διοίκηση της Γάζας.

Αυτή η επιτροπή θα εποπτεύεται από μια “Επιτροπή Ειρήνης” διεθνών προσωπικοτήτων υπό την ηγεσία του Τραμπ, η οποία αρχικά πρότεινε να αντιμετωπιστεί ο πόλεμος στη Γάζα και από τότε έχει πει ότι θα αναλάβει και άλλες συγκρούσεις.

Η δεύτερη φάση του σχεδίου περιλαμβάνει επίσης την παράδοση των όπλων της Χαμάς και την αποστρατικοποίηση της Γάζας, με αντάλλαγμα την πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων.

Υπολογίζεται ότι η Χαμάς κατέχει ακόμη εκατοντάδες ρουκέτες και χιλιάδες ελαφρά όπλα, όπως τουφέκια.

Μάλιστα η Χαμάς συμφώνησε πρόσφατα να συζητήσει τον αφοπλισμό με άλλες παλαιστινιακές φατρίες και με μεσολαβητές, σύμφωνα με πηγές, ωστόσο, δύο αξιωματούχοι της Χαμάς δήλωσαν στο Reuters ότι ούτε η Ουάσινγκτον ούτε οι μεσολαβητές παρουσίασαν στην οργάνωση οποιαδήποτε λεπτομερή ή συγκεκριμένη πρόταση αφοπλισμού.

Παράλληλα, δύο υψηλόβαθμοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο Reuters ότι ο στρατός προετοιμάζεται να επιστρέψει στον πόλεμο εάν η Χαμάς δεν παραδώσει τα όπλα της και ότι δεν αναμένει ότι οι μαχητές της θα αποστρατικοποιηθούν χωρίς τη χρήση βίας.

Η Χαμάς ζητά επίσης να ενσωματωθούν οι 10.000 αστυνομικοί της στην νέα τεχνοκρατική κυβέρνηση της Γάζας, κάτι που απορρίπτει το Ισραήλ.

Ποια ζητήματα δεν έχουν συμφωνηθεί

Μια διεθνής δύναμη σταθεροποίησης προορίζεται να διασφαλίσει την ασφάλεια και την ειρήνη στη Γάζα. Ωστόσο, η σύνθεση, ο ρόλος και η εντολή της παραμένουν ασαφή.

Η Παλαιστινιακή Αρχή, η οποία είναι διεθνώς αναγνωρισμένη και ασκεί περιορισμένη αυτονομία σε ορισμένα τμήματα της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, πρέπει να προχωρήσει σε αδιευκρίνιστα μεταρρυθμιστικά βήματα προτού αναλάβει ρόλο στη Γάζα.

Ωστόσο, οι λεπτομέρειες δεν έχουν προσδιοριστεί.

Τα σχέδια για τη χρηματοδότηση και την επίβλεψη της ανοικοδόμησης της Γάζας δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμα.

Ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρετ Κούσνερ, παρουσίασε αυτόν τον μήνα σχέδια για μια “Νέο Γάζα” που θα ξαναχτιστεί από την αρχή, με υπολογιστικά παραγόμενες φωτογραφίες από λαμπερούς κατοικημένους πύργους, κέντρα δεδομένων και βιομηχανικές ζώνες.

Παρόλα αυτά το σχέδιο δεν ασχολείται με τα δικαιώματα ιδιοκτησίας ή την αποζημίωση για τους Παλαιστίνιους που έχασαν τα σπίτια, τις επιχειρήσεις και τα εισοδήματά τους κατά τη διάρκεια του πολέμου, ούτε διευκρινίζει πού θα ζήσουν οι εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι κατά την ανακατασκευή.

Πολλοί Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι πιστεύουν ότι το σχέδιο του Τραμπ δεν θα υλοποιηθεί πλήρως και ότι η σύγκρουση θα παραμείνει σε αδιέξοδο