Παρέχουν οι σκύλοι πιο ασφαλή σχέση από τον άνθρωπο;

Πολλοί άνθρωποι σήμερα δηλώνουν δυσαρεστημένοι με την κοινωνία και τις ανθρώπινες σχέσεις.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η αγάπη για τους σκύλους εμφανίζεται ολοένα και περισσότερο ως αντίδοτο, καθώς είναι αρκετοί οι άνθρωποι, κυρίως μεγάλης ηλικίας, που προτιμούν να έχουν ως σύντροφο ή φίλο ένα σκύλο, παρά έναν άνθρωπο.

Σχεδόν τα μισά νοικοκυριά στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κατοικίδιο, ενώ πάνω από το 50% των ιδιοκτητών θεωρούν τα ζώα τους ισότιμα μέλη της οικογένειας.

Παράλληλα, η βιομηχανία που σχετίζεται με τα κατοικίδια αναπτύσσεται ραγδαία: κτηνίατροι, εκπαιδευτές και ειδικοί φροντίδας δεν επαρκούν για να καλύψουν τη ζήτηση.

Η μοναδική συντροφικότητα των κατοικίδιων

Ο νομικός και λομπίστας για κτηνιατρικά ζητήματα Mark Cushing περιγράφει αυτό το φαινόμενο ως «επανάσταση των κατοικίδιων», υποστηρίζοντας ότι το διαδίκτυο και η ψηφιακή ζωή εντείνουν τη μοναξιά, ωθώντας τους ανθρώπους να επενδύουν συναισθηματικά στα ζώα τους ως υποκατάστατα ανθρώπινων σχέσεων.

Ωστόσο, σύμφωνα με τη φιλόσοφο, θεωρητικό πολιτισμού και καθηγήτρια ανθρωπιστικών σπουδών στο Missouri University of Science and Technology Margret Grebowicz, αυτή η ερμηνεία είναι ελλιπής.

Η Grebowicz υποστηρίζει ότι, ειδικά μετά την πανδημία, η στροφή προς τους σκύλους δεν εκφράζει απλώς μοναξιά, αλλά μια βαθύτερη κοινωνική απογοήτευση.

Οι άνθρωποι δεν στρέφονται στα ζώα επειδή δεν έχουν ανθρώπους στη ζωή τους, αλλά επειδή οι σχέσεις με άλλους ανθρώπους βιώνονται όλο και πιο δύσκολες, φορτισμένες και εξαντλητικές.

Οι σκύλοι, αντίθετα, προσφέρουν σχέσεις που φαίνονται πιο σταθερές, προβλέψιμες και συναισθηματικά ασφαλείς.

Πώς αυξήθηκαν οι σκύλοι ως σύντροφοι

Κατά τη διάρκεια των lockdown, πολλοί βίωσαν ένταση, μονοτονία και φθορά στις ανθρώπινες σχέσεις τους.

Ταυτόχρονα, οι σχέσεις με τα κατοικίδια φάνηκαν να ανθίζουν. Η υιοθεσία σκύλων αυξήθηκε, ενώ τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πλημμύρισαν με περιεχόμενο που εξυμνούσε τη ζωή στο σπίτι με ζώα.

Η Grebowicz επικαλείται μελέτη του 2025 που δείχνει ότι πολλοί ιδιοκτήτες αξιολογούν τους σκύλους τους με υψηλότερη βαθμολογία από τους πιο κοντινούς ανθρώπους τους σε τομείς όπως η συντροφικότητα και η συναισθηματική υποστήριξη.

Επιπλέον, καταγράφονται λιγότερες αρνητικές αλληλεπιδράσεις με σκύλους σε σύγκριση με σχέσεις με συντρόφους, συγγενείς ή παιδιά.

Ας μην ξεχνάμε ότι ο σκύλος πέρα από τη γλυκιά συντροφιά προσφέρει και κάτι άλλο: υπακοή. Κάτι που σημαίνει ότι μπορεί κάποιος ακόμα και καθημερινά να βγάλει όσα νεύρα έχει, να διατάζει τον σκύλο με εντολές χωρίς νόημα ή να του κάνει οποιοδήποτε κακό, χωρίς να έχει συνέπειες. Και αυτό είναι κάτι που δεν το ανέχεται ο άνθρωπος ως φίλος ή σύντροφος.

Αυτή η τάση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο κοινωνικής αποσύνθεσης.

Η εμπιστοσύνη μεταξύ των ανθρώπων έχει μειωθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες, οι φιλίες αραιώνουν και πολλοί αποφεύγουν την επαφή με αγνώστους για να δημιουργήσουν νέες σχέσεις.

Η Grebowicz συνδέει την αυξανόμενη σημασία των σκύλων, ιδίως για τους millennials, με την αίσθηση ότι παραδοσιακοί στόχοι ζωής — όπως η ιδιοκτησία σπιτιού ή η δημιουργία οικογένειας — είναι είτε απρόσιτοι είτε ανεπιθύμητοι.

Είναι λάθος να φορτώνουμε τους σκύλους με τις προσδοκίες μας

Ωστόσο, προειδοποιεί ότι οι προσδοκίες που φορτώνονται στους σκύλους είναι συχνά υπερβολικές.

Πολλοί αναμένουν από τα ζώα να καλύψουν συναισθηματικά κενά, να μειώσουν το άγχος της εργασίας, να αντικαταστήσουν τη γονεϊκότητα ή να βελτιώσουν τη σωματική και ψυχική υγεία.

Παρότι η επιστημονική έρευνα δείχνει ορισμένα οφέλη από την αλληλεπίδραση με ζώα, αυτά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την κοινωνική συνοχή.

Η Grebowicz περιγράφει αυτή τη σχέση ως «εξορυκτική»: οι άνθρωποι αντλούν συναισθηματία από τους σκύλους τους, απαιτώντας από αυτούς να καλύψουν ανάγκες που η κοινωνία δεν ικανοποιεί.

Όπως και στην εκμετάλλευση φυσικών πόρων, τέτοιες σχέσεις γίνονται τελικά μη βιώσιμες. Η υπερανθρωποποίηση των ζώων, το λεγόμενο «fur baby» μοντέλο, μπορεί να οδηγήσει σε περιττές ιατρικές παρεμβάσεις, ψυχολογική δυσφορία και, τελικά, εγκατάλειψη.

Αντί για την κατάργηση της κατοχής ζώων, την οποία κάποιοι υποστηρίζουν, η Grebowicz προτείνει έναν ριζικό επανασχεδιασμό της κοινωνίας: καλύτερη υγειονομική φροντίδα, λιγότερο εξαντλητική εργασία και συνθήκες ζωής που επιτρέπουν τόσο στους ανθρώπους όσο και στους σκύλους να ευημερούν.