FT: Εκλογές και δημοψήφισμα την άνοιξη σχεδιάζει ο Ζελένσκι

Η Ουκρανία έχει αρχίσει να σχεδιάζει προεδρικές εκλογές παράλληλα με δημοψήφισμα για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία, αφού η κυβέρνηση Τραμπ πίεσε το Κίεβο να πραγματοποιήσει και τις δύο ψηφοφορίες έως τις 15 Μαΐου, διαφορετικά κινδυνεύει να χάσει τις προτεινόμενες αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας.

Η κίνηση αυτή, σύμφωνα με Ουκρανούς και δυτικούς αξιωματούχους που επικαλούνται οι Financial Times, έρχεται εν μέσω έντονων πιέσεων από τον Λευκό Οίκο προς το Κίεβο να ολοκληρώσει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας την άνοιξη.

Το σχέδιο ευθυγραμμίζεται με την αμερικανική πίεση, την οποία περιέγραψε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε δημοσιογράφους την περασμένη Παρασκευή, ώστε να έχουν υπογραφεί όλα τα έγγραφα για τον τερματισμό της μεγαλύτερης σύγκρουσης στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έως τον Ιούνιο.

«Λένε ότι θέλουν να έχουν τελειώσει όλα μέχρι τον Ιούνιο… ώστε να τελειώσει ο πόλεμος», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανίας, επικαλούμενος την επιθυμία του Λευκού Οίκου να μετατοπίσει την προσοχή του στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ τον Νοέμβριο. «Και θέλουν ένα σαφές χρονοδιάγραμμα».

Η διεξαγωγή εκλογών θα αποτελούσε δραματική πολιτική στροφή για έναν πρόεδρο που έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι τέτοιες ψηφοφορίες είναι αδύνατες όσο η χώρα τελεί υπό στρατιωτικό νόμο, εκατομμύρια Ουκρανοί είναι εκτοπισμένοι και περίπου το 20% της χώρας βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή.

Σύμφωνα με Ουκρανούς και Ευρωπαίους αξιωματούχους που εμπλέκονται στον σχεδιασμό, καθώς και άλλες πηγές που έχουν ενημερωθεί, ο Ζελένσκι σκοπεύει να ανακοινώσει το σχέδιο για προεδρικές εκλογές και δημοψήφισμα στις 24 Φεβρουαρίου, την τέταρτη επέτειο της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας.

«Οι Ουκρανοί έχουν αυτή τη σταθερή ιδέα ότι όλα πρέπει να συνδεθούν με την επανεκλογή του Ζελένσκι», δήλωσε δυτικός αξιωματούχος.

Ουκρανοί και δυτικοί αξιωματούχοι τόνισαν ότι τόσο το χρονοδιάγραμμα όσο και το αμερικανικό τελεσίγραφο είναι πιθανό να μην τηρηθούν, καθώς εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της προόδου προς μια ειρηνευτική συμφωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ωστόσο, το σχέδιο υπογραμμίζει την επιθυμία του Ζελένσκι να μεγιστοποιήσει τις πιθανότητες επανεκλογής του, διαβεβαιώνοντας ταυτόχρονα τον Ντόναλντ Τραμπ ότι το Κίεβο δεν καθυστερεί σκόπιμα μια συμφωνία ειρήνης.

Η δημόσια στήριξη προς τον Ζελένσκι, αν και παραμένει σημαντική, έχει μειωθεί σε σχέση με τα σχεδόν ομόφωνα επίπεδα πριν από τέσσερα χρόνια, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, εν μέσω κόπωσης από τον πόλεμο και σκανδάλων διαφθοράς στον στενό του κύκλο.

Άτομα κοντά στον πρόεδρο ανέφεραν ότι ο ίδιος και η ομάδα του έχουν δείξει στην κυβέρνηση Τραμπ ότι είναι ανοιχτοί στο εξαιρετικά ταχύ χρονοδιάγραμμα, παρά τα σημαντικά πρακτικά εμπόδια διεξαγωγής εκλογών σε συνθήκες πολέμου.

Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι Ουκρανία και ΗΠΑ έχουν καταλήξει σε συμφωνία για εγγυήσεις ασφαλείας και είναι έτοιμος να την υπογράψει με τον Τραμπ.

Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει υποδείξει ότι οι αμερικανικές εγγυήσεις εξαρτώνται από μια ευρύτερη ειρηνευτική συμφωνία, η οποία πιθανόν θα περιλαμβάνει την παραχώρηση της περιοχής του Ντονμπάς στη Ρωσία και την ολοκλήρωσή της πριν από τις 15 Μαΐου.

Ο Ζελένσκι μέχρι στιγμής αντιστέκεται στις εκκλήσεις για παραχώρηση εδαφών, δηλώνοντας ότι η Ουκρανία «θα σταθεί εκεί όπου στέκεται».

Αξιωματούχοι προειδοποίησαν ότι το σχέδιο μπορεί να καθυστερήσει, καθώς Κίεβο και Μόσχα παραμένουν πολύ μακριά σε βασικά ζητήματα, όπως ο έλεγχος του Ντονμπάς και του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια.

Το χρονοδιάγραμμα μπορεί επίσης να διαταραχθεί εάν η Ρωσία εντείνει τις επιθέσεις της σε κρίσιμες υποδομές ή την επίγειά της προέλαση στα νοτιοανατολικά.

Ο Πούτιν έχει επιμείνει ότι θα συνεχίσει να επιδιώκει τους μέγιστους στόχους του, συμπεριλαμβανομένης της κατάληψης του Ντονμπάς με τη βία, εάν Κίεβο και Δύση δεν αποδεχθούν τα αιτήματά του.

Το σχέδιο εκλογών ενδέχεται να εξαρτηθεί από το αν ο Ζελένσκι θα εξασφαλίσει μια συμφωνία ειρήνης που θεωρεί δίκαιη και ανεκτή για τους Ουκρανούς. Έχει εδώ και καιρό δηλώσει ότι θέλει οποιαδήποτε συμφωνία να τεθεί σε εθνική ψηφοφορία για λόγους νομιμοποίησης.

Σύμφωνα με το προσωρινό χρονοδιάγραμμα, το ουκρανικό κοινοβούλιο θα αφιερώσει τον Μάρτιο και τον Απρίλιο στις αναγκαίες νομικές αλλαγές για να επιτραπεί η ψηφοφορία σε συνθήκες πολέμου, καθώς ο στρατιωτικός νόμος απαγορεύει τη διεξαγωγή εθνικών εκλογών.

Ειδικοί προειδοποιούν ότι το επιταχυνόμενο χρονοδιάγραμμα σημαίνει ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν ενώ εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες βρίσκονται στο μέτωπο και εκατομμύρια πολίτες είναι εκτοπισμένοι, γεγονός που ενέχει κινδύνους για τη νομιμότητα της διαδικασίας.

«Έξι μήνες προετοιμασίας δεν είναι το μέγιστο, είναι το ελάχιστο», δήλωσε η Όλγα Αϊβαζόβσκα από το think tank OPORA στο Κίεβο.

Χωρίς κατάπαυση του πυρός, πρόσθεσε, θα ήταν εύκολο για τη Ρωσία να διαταράξει τη διαδικασία — για παράδειγμα, με επιθέσεις drones που θέτουν σε κίνδυνο εκλογικά τμήματα.

Πολλοί πολιτικοί επίσης αντιτίθενται στη διεξαγωγή εκλογών πριν επιτευχθεί διαρκής ειρήνη με ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας, καθώς κάτι τέτοιο μπορεί να οξύνει τις εσωτερικές πολιτικές διαιρέσεις.

«Ο πολιτικός ανταγωνισμός κατά τη διάρκεια του πολέμου είναι κακός», δήλωσε ο δήμαρχος Κιέβου Βιτάλι Κλίτσκο. «Μπορούμε να καταστρέψουμε τη χώρα από μέσα — και αυτός είναι ο στόχος της Ρωσίας».

Ωστόσο, άτομα κοντά στον πρόεδρο ανέφεραν ότι πιστεύει πως η καλύτερη ευκαιρία επανεκλογής του είναι φέτος, ιδίως αν οι εκλογές συμπέσουν με δημοψήφισμα.

Αξιωματούχοι και εκλογικοί ειδικοί σημείωσαν ότι η ταυτόχρονη διεξαγωγή και των δύο ψηφοφοριών θα μπορούσε να εξασφαλίσει μεγαλύτερη συμμετοχή.

Δυτικός αξιωματούχος ανέφερε ότι θα πρέπει να συμμετάσχει τουλάχιστον το ήμισυ των προπολεμικά εγγεγραμμένων ψηφοφόρων ώστε το αποτέλεσμα να αναγνωριστεί από διεθνείς παρατηρητές και να μη δοθεί αφορμή — ιδίως στη Ρωσία — να αμφισβητήσει τη νομιμότητά του.

«Αν το κάνουμε λάθος… αν βιαστούμε, θα προκαλέσουμε τεράστια ζημιά στην ποιότητα και τη μελλοντική ακεραιότητα της δημοκρατικής μας διαδικασίας», δήλωσε η Αϊβαζόβσκα. «Και θα θεωρηθεί παράνομο».