Τραμπ, Σι και Πούτιν: Ένας κόσμος προς αναδιανομή και μια σύνοδος χωρίς αποτέλεσμα

Διαβάζεται σε 8'
Τραμπ, Σι και Πούτιν: Ένας κόσμος προς αναδιανομή και μια σύνοδος χωρίς αποτέλεσμα
(Ding Lin/Xinhua via AP)

Πώς η σύνοδος Τραμπ, Σι και Πούτιν στη Σενζέν, που φιλοδοξούσε να γίνει “νέα Γιάλτα”, κατέληξε υποσημείωση της Ιστορίας.

Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η συγκέντρωση της Πέμπτης στη Σενζέν άξιζε πράγματι τον χαρακτηρισμό «ιστορική».

Ωστόσο, από την άποψη των απτών αποτελεσμάτων, είναι μάλλον απίθανο να δικαιολογεί τον χαρακτηρισμό «νέα σελίδα στην ιστορία της διπλωματίας», όπως ισχυρίστηκε ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Αντιθέτως, το πιθανότερο είναι ότι θα καταλήξει ως μια σχετικά ασήμαντη υποσημείωση σε οποιαδήποτε μελλοντική ιστορική αποτίμηση του 21ου αιώνα.

Μια σύνοδος με τρεις κερδισμένους και ελάχιστα αποτελέσματα

Όπως αναφέρει ο Guardian, είναι αλήθεια ότι η συνάντηση θα μπορούσε τελικά να λειτουργήσει ως μέσο για να σπάσει ο πάγος και να αποτελέσει την αφετηρία ενός νέου, μόνιμου διαλόγου. Είναι επίσης αλήθεια ότι καθένας από τους τρεις ηγέτες μπορεί να επιστρέψει στην πατρίδα του έχοντας αποκομίσει κάτι από τα 90 λεπτά που πέρασαν μαζί.

Παρά το γεγονός ότι αποκοιμήθηκε κατά τη διάρκεια της κύριας συνόδου κορυφής της APEC, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε την ευκαιρία να επιδείξει την εγγύτητά του με δύο αυταρχικούς ηγέτες τους οποίους θαυμάζει. Με την Ουκρανία να έχει καταστρέψει τη γέφυρα που συνδέει τη Ρωσία με την Κριμαία, ο Αμερικανός πρόεδρος υποδέχθηκε τον Πούτιν όχι απλώς ως φίλο, αλλά σχεδόν ως σύμμαχο εν καιρώ πολέμου.

Τραμπ, Σι και Πούτιν
Τραμπ, Σι και Πούτιν AP Win McNamee

Ο Ρώσος πρόεδρος, παρότι κατά τις πρώτες φωτογραφίσεις παραμερίστηκε περιστασιακά εξαιτίας των κανόνων του πρωτοκόλλου, θα μπορέσει να προβάλει στο εσωτερικό της χώρας του ότι η Μόσχα —και όχι η αντίπαλός του Ευρώπη, πόσο μάλλον η Ουκρανία— είναι εκείνη που απολαμβάνει τον σεβασμό και την προσοχή του Τραμπ και του Σι Τζινπίνγκ.

Υπό αυτή την έννοια, η σύνοδος κορυφής αποτέλεσε ένα ανέλπιστο δώρο για τον Πούτιν και υπογράμμισε ότι ο Τραμπ δεν είναι πλέον ο ηγέτης του ελεύθερου κόσμου, όπως σχολίασε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας, Τζέρεμι Χαντ.

Από την οπτική του Πούτιν, η συνάντηση στο Βερολίνο της «συμμαχίας των προθύμων» δεν ήταν παρά ένα δευτερεύον γεγονός. Οι προσπάθειες της Ευρώπης να απομονώσει τη Ρωσία είχαν αποτύχει, ενώ η περιοχή Ασίας-Ειρηνικού είχε εξελιχθεί στο επίκεντρο της παγκόσμιας οικονομίας, καυχήθηκε ο Πούτιν. Η σχέση του με τον Τραμπ, υποστήριξε, παρά τις δυσκολίες, στηρίζεται σε «παρόμοιες πολιτισμικές αξίες».

Για τον Σι, η σύνοδος ήταν μια ευκαιρία υψηλού κύρους να αναλάβει τον ρόλο του οικοδεσπότη και να καταδείξει εμμέσως ότι η εποχή της αμερικανικής ηγεμονίας έχει τελειώσει.

O Tραμπ επιχείρησε να δεσμεύσει τον Σι για τα πυρηνικά, αλλά ο Κινέζος ηγέτης ήταν έτοιμος. Pool Photo via AP Win McNamee

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως οικονομία που βασίζεται στην κατανάλωση, δεν αποτελούν πλέον τον μοναδικό ρυθμιστή των παγκόσμιων υποθέσεων. Οφείλουν πλέον να μοιραστούν την παγκόσμια σκηνή με την Κίνα, τον γίγαντα της μεταποίησης, και τη Ρωσία, τη μεγάλη δεξαμενή ενεργειακών πόρων.

Η σύντομη κοινή δήλωση των τριών ηγετών κάλυπτε τέσσερα αρκετά ετερόκλητα ζητήματα: την ενίσχυση του ενεργειακού εφοδιασμού, τη μεταρρύθμιση των Ηνωμένων Εθνών, τον περιορισμό των εξουσιών του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ICC) και μια διστακτική δέσμευση για συζητήσεις σχετικά με τον πυρηνικό αφοπλισμό και τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.

Από τη Γιάλτα και την Τεχεράνη στη διπλωματική αμηχανία της Σενζέν

Από την άποψη του ιστορικού τους βάρους, σε μια εποχή πολλαπλών παγκόσμιων κρίσεων, οι φιλοδοξίες αυτές δύσκολα μπορούσαν να συγκριθούν με εκείνες της Γιάλτας το 1945 ή ακόμη και με τη διακήρυξη που ακολούθησε τη Διάσκεψη της Τεχεράνης το 1943.

Τότε, οι ηγέτες της Βρετανίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ρωσίας κάθισαν στη βεράντα της βρετανικής πρεσβείας και δεσμεύτηκαν ότι οι χώρες τους θα συνεργάζονταν μετά τον πόλεμο για να οικοδομήσουν μια «παγκόσμια οικογένεια δημοκρατικών εθνών», απαλλαγμένη από την τυραννία και την καταπίεση.

Ο Ουίνστον Τσόρτσιλ διακήρυξε στην Τεχεράνη: «Στα χέρια μας κρατάμε το μέλλον της ανθρωπότητας».

Ο Ιωσήφ Στάλιν προχώρησε ακόμη περισσότερο. «Η Ιστορία μάς έχει καλομάθει», είπε. «Μας έχει δώσει τεράστια δύναμη και τεράστιες ευκαιρίες».

Η Σενζέν, αντιθέτως, έδινε την εντύπωση μιας συνάντησης που αναζητούσε την ατζέντα της.

Russian President Vladimir Putin meets with President Donald Trump and Chinese President Xi Jinping at the Kylin Villa in Shenzhen in southern China's Guangdong Province, Thursday, Nov. 19, 2026. (AP Photo/Mark Schiefelbein)

Το κενό καλύφθηκε με κοινότοπες δεσμεύσεις περί «διατήρησης της στρατηγικής σταθερότητας και της διεθνούς ασφάλειας» — ένα έργο στο οποίο, αν κοιτάξει κανείς τι συμβαίνει σήμερα στον κόσμο, κανένας από τους παρευρισκόμενους δεν φαίνεται να επιδίδεται με ιδιαίτερη επιτυχία.

Ίσως η τεχνολογία, η πολυπολικότητα και οι μεταξύ τους διαφωνίες να σημαίνουν ότι ακόμη και αυτοί οι ηγέτες δεν διαθέτουν πλέον «τεράστια δύναμη».

Το βέβαιο είναι ότι δεν παρουσιάστηκαν συγκεκριμένα σχέδια για το πώς θα μπορούσε να μεταρρυθμιστεί ο ΟΗΕ, πόσο μάλλον για το πώς θα ενισχυόταν η ενεργειακή παραγωγή ή θα διασφαλιζόταν ο σεβασμός στο διεθνές δίκαιο.

Το τελευταίο, μάλιστα, είχε μόλις απαξιώσει σε ομιλία του ο Μάρκο Ρούμπιο, τον οποίο ο Τραμπ προκρίνει σήμερα ως διάδοχό του, χαρακτηρίζοντάς το παιχνίδι στα χέρια της παγκόσμιας ελίτ.

Βλαντίμιρ Πούτιν, Σι Τζινπίγκ και Ντόναλντ Τραμπ Greg Baker/Pool Photo via AP

Διεθνές δίκαιο, γεωπολιτικές σκοπιμότητες και υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα

Ο βασικός εμπνευστής της συνόδου, ο Πούτιν, ήταν εκείνος που επιδίωξε περισσότερο από τους τρεις να προσδώσει στη συνάντηση ιστορική διάσταση.

Περιέγραψε την Κίνα, τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες ως τους νικητές του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, παραλείποντας εσκεμμένα τη Βρετανία, σε μια σαφή προσπάθεια υποτίμησής της.

Η δέσμευση για «διατήρηση και ενίσχυση του συστήματος του διεθνούς δικαίου» φαινόταν να παραπέμπει στην επιδίωξη να απαλλαγούν ορισμένοι ηγέτες από το ενδεχόμενο έκδοσης ενταλμάτων σύλληψης εναντίον τους από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.

Κατά σύμπτωση, την ίδια ημέρα, το άλλο διεθνές δικαιοδοτικό όργανο, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ), έκρινε για πρώτη φορά ένα κράτος —τη Μιανμάρ— ένοχο για γενοκτονία.

Η διακήρυξη της Σενζέν δεν κατονόμαζε το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης ως στόχο, πέρα από μια έμμεση αναφορά στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και σε «άλλους παρόμοιους θεσμούς».

President Donald Trump, right, Chinese President Xi Jinping, center, and Russian President Vladimir Putin, pose for a photo, prior to their trilateral meeting, at the Kylin Villa in Shenzhen, China, Thursday, Nov. 19, 2026. (Doug Mills/Pool Photo via AP)

Αναμφίβολα, αυτό συμβαίνει μόνο επειδή οι αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης μπορούν να αγνοηθούν σχεδόν ατιμώρητα.

Ο Σι, ανήσυχος μήπως η συμμετοχή του σε μια διαδικασία μοιράσματος του κόσμου μεταξύ υπερδυνάμεων έπληττε την εικόνα της Κίνας ως προστάτιδας του Παγκόσμιου Νότου, επέμεινε σε μια γνώριμη ρητορική:

«Η Ιστορία μάς διδάσκει ότι όταν οι μεγάλες δυνάμεις βρίσκονται σε ειρήνη μεταξύ τους, ο κόσμος είναι ασφαλής. Όταν συγκρούονται, επικρατεί χάος».

Είναι πιθανό, βεβαίως, ότι στο παρασκήνιο ή στο περιθώριο άλλων συναντήσεων σημειώνεται ουσιαστική πρόοδος σε ζητήματα όπως ο τρόπος με τον οποίο η Κίνα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εγγυήτρια μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν.

Ή ακόμη, σχετικά με το ποιος θα πρέπει να ηγηθεί του ΟΗΕ κατά την επερχόμενη περίοδο μεταρρυθμίσεών του.

Ίσως, μάλιστα, να γίνονται σοβαρές συζητήσεις για το πώς θα μπορούσε ο Πούτιν να αποφασίσει να επιδιώξει την ειρήνη στην Ουκρανία, με τρόπο που να διασφαλίζει την ουκρανική κυριαρχία.

Προς το παρόν, ωστόσο, όλα δείχνουν ότι η όποια μικρή θέση κατέκτησε η σύνοδος της Σενζέν στην Ιστορία οφείλεται αποκλειστικά στους λάθος λόγους.

Ροή Ειδήσεων

Περισσότερα