Τράπεζες: Οι επιπτώσεις από την απόφαση του Αρείου Πάγου για τον Ν. Κατσέλη

Καμπανάκι για μια σειρά από παρενέργειες που μπορεί να προκαλέσει στο εγχώριο πιστωτικό σύστημα η πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου ήχησε χθες ο Οίκος αξιολόγησης Moody’s την ώρα που στα τραπεζικά επιτελεία εκτιμούν ότι οι συνέπειες θα είναι διαχειρίσιμες.

Σύμφωνα με ανάλυση της Moody’s, η απόφαση μπορεί να μειώσει σημαντικά τα έσοδα που περίμεναν τράπεζες, funds και εταιρείες διαχείρισης από τα συγκεκριμένα δάνεια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα δάνεια αυτά γίνονται ουσιαστικά άτοκα, γεγονός που «κόβει» τόκους που είχαν υπολογιστεί στους ισολογισμούς. Η πιθανή απώλεια εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει έως και 1 δισ. ευρώ, κυρίως για Funds και Servicers.

Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Πρώτον, μπορεί να υπάρξουν πιέσεις στα σχήματα τιτλοποίησης «Ηρακλής», όπου τα «καλά» ομόλογα έχουν κρατική εγγύηση. Αν μειωθούν οι εισπράξεις, αυξάνεται ο κίνδυνος ενεργοποίησης εγγυήσεων, αν και υπάρχουν «μαξιλάρια» προστασίας.

Δεύτερον, η Moody’s προειδοποιεί για κίνδυνο χαλάρωσης της κουλτούρας πληρωμών. Δανειολήπτες που έχουν κάνει άλλες ρυθμίσεις (διμερείς ή μέσω εξωδικαστικού) ίσως ζητήσουν αντίστοιχη μεταχείριση, ανοίγοντας νέο κύκλο διεκδικήσεων.

Τρίτον, οι τράπεζες ενδέχεται να γίνουν πιο αυστηρές στα νέα δάνεια. Πιο αυστηροί έλεγχοι και πιθανώς υψηλότερα επιτόκια στα στεγαστικά είναι ένα πιθανό σενάριο, ειδικά αν θεωρηθεί ότι αυξάνεται το «ηθικό ρίσκο».

Το τελικό κόστος πάντως θα εξαρτηθεί από το αν η απόφαση εφαρμοστεί αναδρομικά και σε πόσο ευρύ φάσμα δανείων, επισημαίνει η Moody’s και καταλήγει ότι οι οικονομικές επιπτώσεις μπορεί να είναι διαχειρίσιμες, σε μία εποχή που οι τράπεζες έχουν ενισχύσει τα κεφάλαια και τα κέρδη τους.

Χαμηλότερη τελικά η ζημιά

Στο ίδιο μήκος κύματος κυμαίνονται και οι εκτιμήσεις στα τραπεζικά επιτελεία που χαρακτηρίζουν διαχειρίσιμες τις συνέπειες από την απόφαση του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη, παρά την αρχική ανησυχία που προκάλεσε η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των τόκων.

Τα ανεξόφλητα υπόλοιπα των δανείων που επηρεάζονται υπολογίζονται σήμερα περίπου στα 3 δισ. ευρώ και αφορούν περί τα 150.000 δάνεια από περίπου 70.000 δανειολήπτες. Πρόκειται για υποθέσεις που εκκρεμούν εδώ και χρόνια και σε μεγάλο βαθμό έχουν ήδη αποτιμηθεί στα χαρτοφυλάκια τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης.

Η κρίσιμη αλλαγή αφορά το γεγονός ότι οι τόκοι δεν θα υπολογίζονται πλέον επί του άληκτου κεφαλαίου, αλλά επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο. Αυτό μειώνει το τελικό ποσό αποπληρωμής για τους οφειλέτες, ωστόσο – σύμφωνα με τραπεζικές πηγές – η δημοσιονομική και κεφαλαιακή επίπτωση είναι περιορισμένη.

Και αυτό γιατί τα συγκεκριμένα δάνεια έχουν σε μεγάλο βαθμό τιτλοποιηθεί ή μεταβιβαστεί σε funds σε τιμές πολύ χαμηλότερες των αρχικών εκτιμήσεων. Η δυνητική ζημία που αποτιμάται σήμερα κινείται κοντά στα 600 εκατ. ευρώ, έναντι αρχικών φόβων που έφθαναν έως και το 1,1 δισ. ευρώ. Επιπλέον, οι τράπεζες έχουν ήδη σχηματίσει προβλέψεις για τα συγκεκριμένα χαρτοφυλάκια.

Το μεγάλο «κλειδί» παραμένει η καθαρογραφή της απόφασης και κυρίως το αν θα έχει αναδρομική ισχύ. Αν η εφαρμογή περιοριστεί σε συγκεκριμένο χρονικό εύρος, τότε η επίπτωση θα είναι ακόμη πιο ελεγχόμενη. Ακόμη όμως και σε περίπτωση ευρύτερης εφαρμογής, τραπεζικά στελέχη εκτιμούν ότι δεν τίθεται ζήτημα διατάραξης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Τράπεζα της Ελλάδος. Ο διοικητής Γιάννης Στουρνάρας έχει επισημάνει ότι οι λεπτομέρειες της απόφασης είναι καθοριστικές, εκφράζοντας παράλληλα την πεποίθηση ότι έχουν ληφθεί όλες οι απαραίτητες πρόνοιες ώστε να μην υπάρξει κίνδυνος για το σύστημα.

Τραπεζικές πηγές επισημαίνουν ότι «παρά τη νομική ανατροπή που επήλθε, τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα εμφανίζονται προετοιμασμένα και οι όποιες συνέπειες δεν αλλάζουν τη μεγάλη εικόνα για την πορεία του συστήματος».