Από τη Βουκουρεστίου στη Νέα Υόρκη: Το Παλλάς μεταμορφώνεται σε ελληνικό καφενείο της Astoria

Η «ASTORIA», η νέα μεγάλη παραγωγή, ανεβαίνει στο Θέατρο Παλλάς από τις 19 Μαρτίου, σε πρωτότυπο κείμενο του Κωνσταντίνου Σαμαρά και σκηνοθεσία του Βασίλη Μαυρογεωργίου

26 Φεβρουαρίου 2026 11:00

Στις αρχές του 20ού αιώνα και κυρίως στον Μεσοπόλεμο, χιλιάδες Έλληνες εγκαταλείπουν μια χώρα εξαντλημένη από πολέμους, πολιτική αστάθεια και οικονομική ασφυξία. Πουλούν χωράφια, σπίτια, υπάρχοντα. Αποχαιρετούν οικογένειες γνωρίζοντας ότι ίσως δεν τις ξαναδούν. Στο κατάστρωμα ενός πλοίου κοιτούν τη γραμμή του ορίζοντα και ταξιδεύουν προς μια λέξη που ακούγεται σαν υπόσχεση: Αμερική.

Η «ASTORIA», η νέα μεγάλη παραγωγή που ανεβαίνει στο Θέατρο Παλλάς από τις 19 Μαρτίου, σε πρωτότυπο κείμενο του Κωνσταντίνου Σαμαρά και σκηνοθεσία του Βασίλη Μαυρογεωργίου, φωτίζει αυτό το κεφάλαιο της ελληνικής ιστορίας με μια μουσική αφήγηση γεμάτη ένταση, συναίσθημα και ιστορικό βάθος.
Πρωταγωνιστούν, η Έβελυν Ασουάντ και η Θεοδoσία Σαββάκη σε διπλή διανομή στον ρόλο της Τασούλας, ο Χρήστος Στέργιογλου, η Μπέσσυ Μάλφα, η Μαρία Κεχαγιόγλου, ο Μιχάλης Αλικάκος, ο Γιάννης Τσουμαράκης και άλλοι γνωστοί ηθοποιοί.

Η πόλη που υπόσχεται τα πάντα — και δεν χαρίζει τίποτα

Η Νέα Υόρκη του ’30 είναι μια πόλη αντιθέσεων. Ουρανοξύστες και υπόγειες συμφωνίες. Ποτοαπαγόρευση και λαθρεμπόριο. Το κραχ του 1929 και η Μεγάλη Ύφεση μετατρέπουν το «αμερικανικό όνειρο» σε δοκιμασία αντοχής. Χιλιάδες άνεργοι, εξοντωτικές ώρες εργασίας, καμία κοινωνική προστασία.

Μέσα σε αυτό το αμείλικτο περιβάλλον, οι Έλληνες μετανάστες αγωνίζονται να κρατηθούν όρθιοι.

Πρώτη δοκιμασία, το Ellis Island, εκεί όπου η ελπίδα περνούσε από έλεγχο και το όνειρο υποβαλλόταν σε εξέταση. Ένα βλέμμα, μια υποψία ασθένειας, μια παρερμηνευμένη απάντηση μπορούσαν να σημαίνουν επιστροφή. Για κάποιους, το νησί ήταν η αρχή μιας νέας ζωής. Για άλλους, το τέλος της πριν καν ξεκινήσει.

Οι τυχεροί που περνούν τη δοκιμασία, εργάζονται αδιάκοπα σε εστιατόρια, εργοστάσια και μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, προσπαθώντας να ριζώσουν σε έναν τόπο που τους αντιμετωπίζει συχνά με καχυποψία.

Η ξενοφοβία δεν είναι υπαινιγμός, είναι γεγονός. Τα Anti-Greek riots — οι βίαιες επιθέσεις εναντίον ελληνικών κοινοτήτων στις αρχές του 20ού αιώνα — αποκαλύπτουν πόσο εύκολα ο φόβος μετατρέπεται σε μίσος και ο «ξένος» σε αποδιοπομπαίο τράγο.
Η ιστορία αυτή δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν. Οι μηχανισμοί του αποκλεισμού αλλάζουν μορφή, όχι όμως ουσία. Σχεδόν έναν αιώνα μετά, οι ίδιες λέξεις επιστρέφουν στον δημόσιο λόγο — «ανεπιθύμητοι», «απειλή», «εθνική ταυτότητα» — θυμίζοντας πως η μνήμη της μετανάστευσης είναι πιο σύγχρονη απ’ όσο θα θέλαμε να πιστεύουμε.

Μία γυναίκα στο επίκεντρο και η ελληνική όαση της Αστόρια

Μέσα σε αυτή τη θορυβώδη, αδυσώπητη Νέα Υόρκη φτάνει η Τασούλα. Μόνη. Χωρίς οικογένεια, χωρίς καμία βεβαιότητα πέρα από την ανάγκη να επιβιώσει.

Η συνοικία της Αστόρια εξελίσσεται σε άτυπη πρωτεύουσα της ελληνικής ομογένειας και ένα καφενείο γίνεται σημείο αναφοράς. Εκεί όπου οι μυρωδιές του ελληνικού καφέ συναντούν τον καπνό των τσιγάρων και τις γλώσσες των μεταναστών. Εκεί όπου η πατρίδα επιβιώνει μέσα από τη μνήμη και το τραγούδι.

Το ελληνικό καφενείο γίνεται το καταφύγιο της Τασούλας. Εκεί τραγουδά. Και το τραγούδι δεν είναι διασκέδαση — είναι εξομολόγηση. Μέσα στους στίχους χωρά η νοσταλγία για όσα άφησε πίσω, ο έρωτας που φουντώνει και απειλεί, η αγωνία για το αύριο, η ανάγκη να σταθεί με αξιοπρέπεια. Για την Τασούλα το τραγούδι είναι και τα πάθη και όνειρα, που η ίδια καταδίκασε για να μην ξεφύγει από την σκληράδα των συνθηκών.

Γύρω της υφαίνεται ένας πυκνός ιστός σχέσεων: προδοσίες, οικονομικά συμφέροντα, υπόγειες συμφωνίες. Σε μια πόλη που δεν συγχωρεί αδυναμίες, η επιβίωση απαιτεί συμβιβασμούς. Και η προσωπική ελευθερία δεν χαρίζεται, κερδίζεται με κόστος.

Οι Ελληνίδες μετανάστριες, αν και συχνά αθέατες στις επίσημες αφηγήσεις, υπήρξαν καθοριστικός πυρήνας της κοινότητας. Δεν περιορίστηκαν στον ρόλο της συζύγου ή της μητέρας, ούτε έμειναν στη σκιά των ανδρών που «έφευγαν για το μεροκάματο». Εργάστηκαν σε μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, στάθηκαν πίσω από πάγκους και ταμεία, άνοιξαν δικά τους μαγαζιά, διαχειρίστηκαν οικονομίες, πήραν ρίσκα.

Παράλληλα, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της συλλογικής διεκδίκησης. Συμμετείχαν σε σωματεία, σε εργατικές συνελεύσεις, σε κύκλους συζήτησης και πολιτικού προβληματισμού. Έγραψαν, μίλησαν, διατύπωσαν άποψη. Στην «ASTORIA», οι μορφές της Τασούλας και της Ρίτας αναδεικνύουν τη γυναίκα που επιχειρεί και παλεύει, ενώ μία άλλη ηρωίδα, η Σοφία, φέρνει επί σκηνής τη γυναικεία φωνή που αρθρογραφεί και παρεμβαίνει δημόσια.

Δεν ήταν απλώς συνοδοιπόροι της μετανάστευσης, ήταν συνδιαμορφώτριες της νέας πραγματικότητας.

Το ρεμπέτικο ως ταυτότητα

Μαζί με τα λιγοστά υπάρχοντα και τις σιωπηλές υποσχέσεις για επιστροφή, οι μετανάστες κουβαλούν και τη μουσική τους. Το ρεμπέτικο — ήδη σημαδεμένο από την προσφυγιά και την απώλεια — διασχίζει τον Ατλαντικό και ριζώνει σε υπόγεια καφενεία και μικρές αίθουσες της Astoria. Εκεί γίνεται κοινός κώδικας. Ένας τρόπος να συστηθούν, να αναγνωριστούν, να θυμηθούν ποιοι είναι.

Στα τραγούδια χωρούν όσα δεν λέγονται εύκολα: ο έρωτας που μένει μετέωρος, η αδικία που βαραίνει, η ξενιτιά που τρυπώνει στα σωθικά, ο καθημερινός αγώνας για αξιοπρέπεια. Οι ρεμπέτισσες — με τη φωνή τους καθαρή και ανυπότακτη — δίνουν σχήμα σε αυτή τη συλλογική εμπειρία, μετατρέποντας τον καημό σε αφήγηση και την απώλεια σε ταυτότητα.

Στην «ASTORIA», η ζωντανή ορχήστρα υπό τη μουσική διεύθυνση του Νίκου Στρατηγού δεν λειτουργεί ως απλή συνοδεία. Η μουσική διατρέχει την παράσταση σαν υπόγειο ρεύμα. Δεν ντύνει τις σκηνές, τις γεννά. Δεν αποτελεί φόντο, είναι η μνήμη που επιμένει, ο παλμός μιας κοινότητας που τραγουδά για να μην χαθεί.

Μια ιστορία για το χθες που αφορά το σήμερα

Η ελληνική μετανάστευση του Μεσοπολέμου δεν ανήκει σε κάποια προθήκη ιστορικού μουσείου, δεν είναι ένα κλειστό κεφάλαιο με ημερομηνίες και υποσημειώσεις. Οι ίδιες λέξεις επιστρέφουν επίμονα στον δημόσιο λόγο: «κρίση», «ξενοφοβία», «ανεπιθύμητοι», «εθνική ταυτότητα». Σχεδόν έναν αιώνα μετά, τα ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά. Η «ASTORIA» δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία του τότε, θέτει ξανά το διαρκές ερώτημα: τι σημαίνει να ξεριζώνεσαι για να μπορέσεις να ζήσεις;

Με τα σκηνικά του Μανόλη Παντελιδάκη να ανασυνθέτουν μια Νέα Υόρκη αντιθέσεων, τους φωτισμούς της Στέλλας Κάλτσου να διαγράφουν τις σκιές και τις ρωγμές της εποχής, τη χορογραφία του Πάρη Μαντόπουλου να δίνει σάρκα κι οστά στην αγωνία και την επιθυμία, και ένα πολυπρόσωπο καστ που κινείται ανάμεσα στο ρεαλισμό και τη μουσική αφήγηση, η παράσταση οικοδομεί έναν κόσμο όπου η Ιστορία δεν παρουσιάζεται — βιώνεται.

Η «ASTORIA» είναι μια μουσική ιστορία για όσους έφυγαν και για όσους έμειναν πίσω. Για τις γυναίκες που αναγκάστηκαν να ενηλικιωθούν απότομα. Για τους άντρες που έμαθαν να κρύβουν τον φόβο τους πίσω από τη σιωπή. Για μια κοινότητα που τραγουδά για να κρατηθεί όρθια. Γιατί όσο υπάρχει τραγούδι, υπάρχει μνήμη. Και όσο υπάρχει μνήμη, τίποτα δεν χάνεται οριστικά.

Από 19 Μαρτίου στο Θέατρο Παλλάς.

Μια παράσταση για το ταξίδι. Και για όσα κουβαλάμε μέσα μας όταν δεν έχουμε τίποτα άλλο.

Σκηνοθεσία: Βασίλης Μαυρογεωργίου
Κείμενο: Κωνσταντίνος Σαμαράς
Πρωτότυπη Μουσική – Μουσικές Διασκευές: Νίκος Στρατηγός
Σκηνικά: Μανόλης Παντελιδάκης
Video Art: Παντελής Μάκκας
Ενδυματολόγος: Αλεξία Θεοδωράκη
Σχεδιασμός φωτισμών: Στέλλα Κάλτσου
Χορογραφία/ Κίνηση: Πάρης Μαντόπουλος
Συνεργάτης Σκηνογράφος: Ελίνα Δράκου
Βοηθοί Σκηνοθέτη: Ελένη Τσιναρέλη, Ανατολή Τσελαρίδου

Πρωταγωνιστούν:
Έβελυν Ασουάντ/ Θεοδoσία Σαββάκη
Χρήστος Στέργιογλου
Μπέσσυ Μάλφα
Μαρία Κεχαγιόγλου
Μιχάλης Αλικάκος
Γιάννης Τσουμαράκης
Αριάδνη Καβαλιέρου
Φωτεινή Παπαθεοδώρου
Δημήτρης Μαχαίρας
Δημήτρης Γαλανάκης
Γιάννης Μπισμπικόπουλος,
Νίκος Δερτιλής
Μιχάλης Κουτσκούδης
Λεωνίδας Μπακάλης
Ανατολή Τσελαρίδου
Ελένη Τσιναρέλη