Χάος στο Μεξικό: Εμπλοκή των ΗΠΑ στην εξόντωση του διαβόητου “Ελ Μέντσο”

Ένας από τους πιο ισχυρούς και καταζητούμενους εμπόρους ναρκωτικών στον κόσμο, ο Νεμέσιο Οσεγκέρα, γνωστός με το προσωνύμιο «Ελ Μέντσο», σκοτώθηκε από τις δυνάμεις ασφαλείας του Μεξικό, το βράδυ της Κυριακής (22/2). Μια επιχείρηση με την εμπλοκή των ΗΠΑ, που πυροδότησε κύμα βίας, με πυρπολημένα αυτοκίνητα και ένοπλους να μπλοκάρουν αυτοκινητόδρομους σε περισσότερες από έξι πολιτείες.

Ο βαρόνος των ναρκωτικών δολοφονήθηκε στη δυτική πολιτεία Χαλίσκο μαζί με τουλάχιστον έξι φερόμενους συνεργούς του, ανέφερε το υπουργείο Άμυνας του Μεξικού σε ανακοίνωσή του.

Ο 59χρονος ήταν ο αρχηγός μιας συμμορίας που τα τελευταία χρόνια είχε γίνει η πιο ισχυρή και διαβόητη εγκληματική οργάνωση του Μεξικού: το Καρτέλ Νέας Γενιάς του Χαλίσκο (CJNG), το οποίο σημειωτέον διαθέτει μεγάλο οπλοστάσιο.

Τέσσερα μέλη του καρτέλ σκοτώθηκαν επί τόπου, ενώ άλλα τρία πέθαναν κατά τη μεταφορά τους στην Πόλη του Μεξικού, ανάμεσά τους και ο Ελ Μέντσο. Δύο φερόμενα μέλη του καρτέλ συνελήφθησαν με όπλα που περιλάμβαναν εκτοξευτές πυραύλων ικανούς να καταρρίψουν αεροσκάφη και τεθωρακισμένα οχήματα. Πλάνα που δημοσιεύθηκαν σε μια περιφερειακή εφημερίδα, την El Occidental, έδειχναν σκηνές από σφοδρές μάχες στην Ταπάλπα, η οποία βρίσκεται στην οροσειρά Σιέρα Μάντρε του Μεξικού.

Η δολοφονία του Ελ Μέντσο προκάλεσε μεγάλη αναταραχή στην περιοχή που κυβερνούσε, δείχνοντας την τεράστια επιρροή του στο Μεξικό και σε άλλα μέρη της Λατινικής Αμερικής. Οι εικόνες βίας ανάγκασαν τις αμερικανικές και καναδικές αεροπορικές εταιρείες να ακυρώσουν δεκάδες πτήσεις.

Εμπλοκή των ΗΠΑ στην επιχείρηση κατά του «Ελ Μέντσο»

Όπως μεταδίδουν διεθνή ΜΜΕ, μια νεοσύστατη υπηρεσία του Πενταγώνου που ειδικεύεται στη συλλογή πληροφοριών για τα καρτέλ ναρκωτικών συνέβαλε στην επιχείρηση κατά του «Ελ Μέντσο», δήλωσε Αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters.

Η Κοινή Διυπηρεσιακή Μονάδα Κατά των Καρτέλ (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JIATF-CC), στην οποία συμμετέχουν αρκετές κυβερνητικές υπηρεσίες των Ηνωμένων Πολιτειών, συγκροτήθηκε επισήμως τον προηγούμενο μήνα με στόχο την χαρτογράφηση δικτύων καρτέλ ναρκωτικών που δραστηριοποιούνται στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος, που μίλησε στο Reuters υπό τον όρο να διατηρηθεί η ανωνυμία του, δεν αποκάλυψε λεπτομέρειες σχετικά με τις πληροφορίες που παρείχε η JIATF-CC στις μεξικανικές αρχές, υπογραμμίζοντας πως η επιχείρηση διεξήχθη από τις ένοπλες δυνάμεις του Μεξικού.

Αμερικανός πρώην αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε επίσης υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσε – χωρίς να αναφερθεί συγκεκριμένα στην JIATF-CC – ότι οι ΗΠΑ συνέταξαν λεπτομερή φάκελο με πληροφορίες για τον Νεμέσιο «Ελ Μέντσο» Οσεγκέρα και τον διαβίβασαν στο Μεξικό. Διευκρίνισε πως ο «Ελ Μέντσο» ήταν πολύ ψηλά – αν όχι στην κορυφή – της λίστας με τους «στόχους» των ΗΠΑ στο Μεξικό.

Το υπουργείο Άμυνας του Μεξικού γνωστοποίησε πως οι αρχές των ΗΠΑ συνέβαλαν στην επιχείρηση παρέχοντας «πληροφορίες», χωρίς να υπεισέλθει σε περαιτέρω λεπτομέρειες. Κυβερνητικοί κύκλοι στο Μεξικό ανέφεραν ότι η επιχείρηση σχεδιάστηκε και διεξήχθη από τις μεξικανικές αρχές, χωρίς ενεργή ανάμειξη αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.

Σημειώνεται πως, η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει ασκήσει έντονες πιέσεις στην πρόεδρο του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ προκειμένου να εντείνει τις επιχειρήσεις καταστολής των καρτέλ διακίνησης ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένων απειλών για ανάληψη στρατιωτικής δράσης από τις ΗΠΑ.

Η νέα υπηρεσία των ΗΠΑ που συνέβαλε στην επιχείρηση κατά του «Ελ Μέντσο»

Ελάχιστες πληροφορίες είναι διαθέσιμες σχετικά με την αμερικανική Κοινή Διυπηρεσιακή Μονάδα Κατά των Καρτέλ (Joint Interagency Task Force-Counter Cartel / JIATF-CC). Στον ιστότοπό της αναφέρεται ότι στόχος της είναι να «εντοπίσει, να διαταράξει και να εξαρθρώσει δίκτυα καρτέλ που αποτελούν απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες, κατά μήκος των συνόρων ΗΠΑ-Μεξικού».

Ο ταξίαρχος Μαουρίτσιο Καλαμπρέζι, ο οποίος ηγείται της JIATF-CC, είχε μιλήσει στο Reuters προ ημερών για το πώς ο αμερικανικός στρατός αξιοποιεί την εμπειρία που έχει αποκομίσει από την εκστρατεία εναντίον τρομοκρατικών οργανώσεων, όπως η Αλ Κάιντα και το Ισλαμικό Κράτος, προκειμένου να χαρτογραφήσει τα δίκτυα των καρτέλ ναρκωτικών. «Τα καρτέλ λειτουργούν διαφορετικά από την Αλ Κάιντα ή το Ισλαμικό Κράτος, έχουν διαφορετικά κίνητρα, κάτι που καθιστά ακόμη πιο σημαντικό για εμάς να εντοπίσουμε ολόκληρα δίκτυα ώστε να τα πλήξουμε και να τα εξαρθρώσουμε», δήλωσε ο Καλαμπρέζι.

Ο Τζακ Ράιλι, πρώην αξιωματούχος της αμερικανικής Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών (DEA) δήλωσε ότι η απόφαση του προέδρου Τραμπ να συμπεριλάβει πέρυσι μεξικανικά καρτέλ στη λίστα των τρομοκρατικών οργανώσεων «ξεκλείδωσε» περισσότερους πόρους στον αγώνα εναντίον των διακινητών ναρκωτικών.

Άλλος Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε στο Reuters πριν από την επιχείρηση των μεξικανικών αρχών, δήλωσε ότι η συγκρότηση της JIATF-CC εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική των ΗΠΑ για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, στο πλαίσιο της οποίας ο αμερικανικός στρατός έχει εντείνει τις επιχειρήσεις του στα σύνορα με το Μεξικό.

Σε αυτή τη στρατηγική περιλαμβάνονται άλλωστε τα συχνά αμερικανικά πλήγματα σε ταχύπλοα που φέρονται να διακινούν ναρκωτικά στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό, η νομιμότητα των οποίων αμφισβητείται από ειδικούς και προκαλεί αντεγκλήσεις κυβερνητικών με αντιπολιτευόμενους στην Ουάσιγκτον.

Ποιος ήταν ο Νεμέσιο Οσεγκέρα

Ο Νεμέσιο «Μέντσο» Οσεγκέρα θεωρούνταν ο ισχυρότερος βαρόνος ναρκωτικών στον κόσμο. Οι συγκυρίες των τελευταίων ετών ευνόησαν την άνοδό του: η κοκαΐνη φαίνεται πως γίνεται ξανά δημοφιλής στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πέρασαν δεκαετίες μέχρι ο Οσεγκέρα να μετατρέψει το καρτέλ της Χαλίσκο (Jalisco New Generation Cartel), του οποίου είναι επικεφαλής, σε μια διεθνή εγκληματική οργάνωση η οποία μάλιστα ξεπέρασε πλέον και το γνωστό καρτέλ της Σιναλόα.

Το Σιναλόα, μετά τη σύλληψη του Χοακίν «Ελ Τσάπο» Γκουσμάν, στράφηκε σχεδόν αποκλειστικά στη φαιντανύλη. Η κυβέρνηση Τραμπ όμως κήρυξε πόλεμο στο συνθετικό οπιοειδές, αφήνοντας κενό για την κοκαΐνη. Εκεί βρήκε χώρο το CJNG, εκμεταλλευόμενο και την αυξανόμενη κατανάλωση στις ΗΠΑ: σύμφωνα με την Millennium Health, η χρήση κοκαΐνης αυξήθηκε 154% στη δυτική Αμερική από το 2019.

Ο Μέντσο, ο οποίος μεγάλωσε μέσα στη φτώχεια πουλώντας αβοκάντο, μετακινούσε με το καρτέλ του τεράστιες ποσότητες κοκαΐνης προς τις ΗΠΑ, από την Κολομβία στον Ισημερινό και στη συνέχεια βόρεια προς την ακτή του Ειρηνικού του Μεξικού με ταχύπλοα σκάφη και υποβρύχια.

Ωστόσο, το CJNG δεν ζει μόνο από τη διακίνηση ναρκωτικών. Φορολογεί τρόφιμα και καύσιμα, ελέγχει κατασκευαστικές εταιρείες και δημοτικά έργα, κερδίζει δισεκατομμύρια από το παράνομο εμπόριο καυσίμων, ακόμη και από απάτες call centers που στοχεύουν ηλικιωμένους Αμερικανούς. Σε πολλές περιοχές, το καρτέλ λειτουργεί ως «παράλληλο κράτος», οργανώνοντας γιορτές και μοιράζοντας τρόφιμα για να εδραιώσει την επιρροή του.

Μετά από αιματηρές συγκρούσεις που κόστισαν χιλιάδες ζωές, το CJNG και οι «Τσαπίτος» – οι γιοι του Ελ Τσάπο – είχαν καταλήξει σε ιστορική συμφωνία: το καρτέλ Σιναλοά θα κρατούσε την κυριαρχία στη φαιντανύλη, ενώ το CJNG θα ήλεγχε την κοκαΐνη και τη μεθαμφεταμίνη.

Παρά την επικηρυγμένη αξία των 15 εκατ. δολαρίων από τις ΗΠΑ, ο Οσεγκέρα παρέμενε άφαντος για καιρό. Οι επισκέπτες στο καταφύγιό του μεταφέρονταν με κλειστά μάτια, σε διαδρομές γεμάτες νάρκες που γνώριζαν μονάχα οι έμπιστοι. Ο ίδιος κυκλοφορούσε με κομβόι θωρακισμένων οχημάτων, προστατευμένος από άνδρες με RPG και ειδικές δυνάμεις πρώην Κολομβιανών στρατιωτικών.

Ο Οσεγκέρα καταδικάστηκε για εμπόριο ηρωίνης στις ΗΠΑ το 1994, εξέτισε ποινή τριών ετών και απελάθηκε στο Μεξικό. Εκεί παντρεύτηκε την κόρη αρχηγού συμμορίας και ανέβηκε στην ιεραρχία μέχρι που το 2011 δημιούργησε το δικό του καρτέλ.