Νάξος: Μία απίστευτη ιστορία καταπάτησης (τουλάχιστον) 26 χρόνων

Μόλις πριν από πέντε ημέρες, στις 19 Φεβρουαρίου, το NEWS 24/7 φιλοξένησε ρεπορτάζ σύμφωνα με τον οποίο οι ενέργειες αποκατάστασης του παράνομου δρόμου στην περιοχή Πλάκα στη Νάξο από το Δήμο Νάξου και Μικρών Κυκλάδων συνοδεύονταν από έντονες επιφυλάξεις πολιτών για το σύννομό τους.

Πληροφορήσαμε, επίσης, τους αναγνώστες μας ότι μετά από καταγγελία πολίτη επενέβη αστυνομική δύναμη (από το αστυνομικό τμήμα της Χώρας Νάξου) και ότι οι εργασίες (που υποτίθεται ότι θα αποκαθιστούσαν ζημιές σε τμήματα του δρόμου που προκλήθηκαν από την πρόσφατη κακοκαιρία) διακόπηκαν προσωρινά.

Πολλοί απόρησαν με το χαρακτηρισμό “παράνομο” που αποδώσαμε στον παραλιακό δρόμο της Πλάκας ο οποίος έχει χαραχθεί πάνω στις αμμοθίνες σε προστατευμένη περιοχή Natura. Ο χαρακτηρισμός δεν ανήκει σε μας και δεν αφορά κάποιο περίεργο δημοσιογραφικό βίτσιο. Ετσι τον χαρακτήρισε, επίσημα και γραπτώς, ο Συνήγορος του Πολίτη σε πόρισμά του το μακρινό 2000, δηλαδή πριν από 26 ολόκληρα χρόνια.

Στην σελίδα 25 του εν λόγω πορίσματος, που υπογράφεται από τον τότε βοηθό Συνήγορο του Πολίτη Γιάννη Μιχαήλ και τον επιστήμονα Νίκο Βίττη διαβάζουμε σχετικά (στο κεφάλαιο των συμπερασμάτων):

“Από τα παραπάνω συνάγουμε ότι:
1.Ο δρόμος (σσ στην περιοχή Πλάκα, Βίβλου) διανοίχθηκε παράνομα.
2. Παράνομα δεν κοινοποιήθηκαν οι εκθέσεις αυτοψίας που διαπίστωναν αυθαίρετες κατασκευές. Προκύπτουν σοβαρές ευθύνες παράβασης για τον Επαρχο Νάξου.
5. Η τοπική αυτοδιοίκηση συμβάλλει στην καταστρατήγηση της νομοθεσίας.
9. Σε καμία από τις παραπάνω περιπτώσεις δεν εξετάστηκαν περιβαλλοντικές παράμετροι”

Σας παραθέσαμε μερικά, μόνο, συμπεράσματα από το πόρισμα του βοηθού του Συνηγόρου του Πολίτη. Υπάρχουν, βέβαια και άλλα, καθώς ο Συνήγορος δεν εξέτασε μόνο την υπόθεση της διάνοιξης του δρόμου (σε περιοχή μικρότερη των 100 μετρών από τον Αιγιαλό, όπως χαρακτηριστικά τονίζεται ακόμα και στο θέμα του Πορίσματος) αλλά και την παράνομη έγκριση αγροτουριστικών επιδοτήσεων. Αλλά με το δεύτερο σκέλος του πορίσματος θα ασχοληθούμε κάποια άλλη στιγμή.

Σε ότι αφορά τον παραλιακό δρόμο της Πλάκας δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι είναι παράνομος και ότι η παρανομία διαιωνίζεται αφού κανείς δεν παίρνει την πρωτοβουλία να εφαρμόσει το νόμο. Εν τω μεταξύ, στο διάστημα που μεσολάβησε (1/4 του αιώνα, δεν το λες και λίγο) δίπλα στο δρόμο ξεφύτρωσαν πάσης φύσεως επιχειρήσεις, κυρίως τουριστικού ενδιαφέροντος. Και οι επιχειρήσεις, όπως είναι λογικό, προσπαθούν να υπερασπιστούν τα συμφέροντά τους τους διατηρώντας το δρόμο σε όσο το δυνατόν καλύτερη κατάσταση. Ενα δρόμο που δεν θα έπρεπε καν να έχει διανοιχτεί.

Την περασμένη εβδομάδα κάτοικοι της περιοχής διαπίστωσαν ότι εργολάβος είχε αρχίσει την επιχείρηση αποκατάστασης τμήματος του δρόμου. Διαπιστώθηκε ότι είχε πέσει ήδη βιομηχανοποιημένο χαλίκι και άργιλος, στοιχεία που δεν ενδείκνυται για την περιοχή η οποία ως περιοχή Natura προστατεύεται από το νόμο.

Κατά το προηγούμενο ρεπορτάζ είχαμε αποστείλει στο Δήμο Νάξου τo εξής ερώτημα αναζητώντας συγκεκριμένη απάντηση:

Διαπιστώνουμε από φωτογραφίες και video στο διαδίκτυο ότι φορτηγά του Δήμου ξεφορτώνουν χαλίκι και άργιλο στο δρόμο της Πλάκας. Γιατί γίνεται η συγκεκριμένη ενέργεια, σε δρόμο που μάλιστα είναι παράνομος αφού βρίσκεται πάνω στις αμμοθίνες;

Παραθέτουμε αυτούσια την απάντηση του Δήμου Νάξου και μικρών Κυκλάδων: “Σε συνέχεια του ερωτήματός σας σχετικά με τις εργασίες που πραγματοποιούνται στον χωμάτινο δρόμο της Πλάκας, σας γνωρίζουμε ότι οι παρεμβάσεις που εκτελεί ο Δήμος γίνονται σε συνέχεια της κήρυξης της περιοχής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, κατόπιν των ακραίων και πρωτοφανών καιρικών φαινομένων (θυελλώδεις άνεμοι, ανύψωση της στάθμης της θάλασσας) που επικράτησαν στην περιοχή τις προηγούμενες ημέρες.

Οι εργασίες αποσκοπούν στη διασφάλιση στοιχειώδους προσβασιμότητας και στη βελτίωση της βατότητας υφιστάμενου χωμάτινου δρόμου, ο οποίος χρησιμοποιείται καθημερινά από κατοίκους και επισκέπτες και εξυπηρετεί βασικές ανάγκες πρόσβασης σε κατοικίες και δραστηριότητες.

Οι εργασίες περιορίζονται σε ήπιες παρεμβάσεις αποκατάστασης (εξομάλυνση επιφάνειας), χωρίς μεταβολή χάραξης, πλάτους ή γεωμετρικών χαρακτηριστικών και χωρίς μόνιμο τεχνικό έργο. Δεν πρόκειται για διάνοιξη νέου δρόμου ούτε για έργο οδοποιίας μόνιμου χαρακτήρα. Η ενέργεια αυτή πραγματοποιείται για λόγους δημόσιας ασφάλειας, ώστε να είναι δυνατή η ασφαλής διέλευση κατοίκων και οχημάτων έκτακτης ανάγκης (π.χ. ασθενοφόρων, πυροσβεστικών κτλ).

Σε σχέση με τον ισχυρισμό περί «παράνομου δρόμου», επισημαίνεται ότι ζητήματα χαρακτηρισμού, νομιμότητας ή καθεστώτος της συγκεκριμένης περιοχής εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των καθ’ ύλην αρμόδιων υπηρεσιών και εξετάζονται στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαδικασιών.

Η παρούσα παρέμβαση προσωρινής αποκατάστασης επί υφιστάμενης διόδου που εδώ και δεκαετίες εξυπηρετεί την περιοχή, υπαγορεύεται αποκλειστικά από λόγους προστασίας της ανθρώπινης ζωής και δημόσιας ασφάλειας, λόγω των έκτακτων καιρικών φαινομένων, και αποσκοπεί στη διασφάλιση στοιχειώδους προσβασιμότητας των διερχομένων”.

Ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων επικαλείται την κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τις ενέργειές του. Ξεχνά όμως να μας πει ότι ακριβώς τις ίδιες ενέργειες (χαλίκι και άργιλος στο δρόμο) έκανε και πέρυσι και πρόπερσι. Παράλληλα, από αυτόπτες μάρτυρες, το NEWS 24/7 πληροφορήθηκε ότι υλικά ξεφορτώθηκαν σε σημεία του δρόμου που έμειναν άθικτα από την πρόσφατη κακοκαιρία. Άρα ένας…κακόπιστος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι πραγματικό κίνητρο δεν είναι η αποκατάσταση των τμημάτων που υπέστησαν ζημιές αλλά η ενίσχυση του συνόλου του (παράνομου) δρόμου.

Ως προς το χαρακτηρισμό παράνομο, διαπιστώνουμε ότι ο Δήμος τον βάζει σε εισαγωγικά καθώς, όπως ισχυρίζεται, “ζητήματα χαρακτηρισμού, νομιμότητας ή καθεστώτος της συγκεκριμένης περιοχής εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των καθ’ ύλην αρμόδιων υπηρεσιών και εξετάζονται στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαδικασιών”. Η συγκεκριμένη απάντηση ουσιαστικά μάς γνωστοποιεί ότι ο Δήμος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων πραγματοποιεί έργα σε περιοχές των οποίων το στάτους δεν γνωρίζει. Ο Δήμος Νάξου όμως γνωρίζει πολύ καλά ότι ο νόμος διανοίχτηκε παράνομα και ότι η περιοχή είναι προστατευόμενη.

Aλλωστε, το 2010, ο Δήμος, όπως διαβάζουμε σε ποστάρισμα του Κινήματος “Σώστε τις παραλίες της Νάξου” ο Δήμος είχε πληρώσει σχετικό πρόστιμο “αφού και πάλι έκανε παράνομες εργασίες οδοστρωσίας και μάλιστα όπως μπορείτε να διαβάσετε στο σχετικό έγγραφο, πάλι όπως και τώρα αμετανόητα συνέχιζε παρά την παρέμβαση της σχετικής υπηρεσίας”.

Το έγγραφο επιβολής προστίμου ανέφερε τα εξής:

“Στις 24-6-2010 έγινε διενέργεια αυτοψίας αρµοδίου υπαλλήλου Γραφείου Περιβάλλοντος Τµήµατος Πολεοδοµίας Νάξου, σχετικά µε εργασίες οδοστρωσίας στον παραλιακό δρόµο που διέρχεται ανάµεσα από αµµοθίνες στην περιοχή «Πλάκα» Νάξου. Σύµφωνα µε την από 24-6-2010 έκθεση αυτοψίας, διαπιστώθηκαν τα εξής: – Στην περιοχή επιτελούνται εργασίες διάστρωσης και συµπίεσης (µε επεξεργασµένο υλικό 3Α) του εν λόγω δρόµου, σε µήκος περί τα 150m. Επιπλέον, διαπιστώθηκε η ύπαρξη µηχανηµάτων οδοστρωσίας (φορτηγά µεταφοράς υλικού 3Α, γκρέιντερ και οδοστρωτήρας). – Οι εργασίες πραγµατοποιούνται άνευ περιβαλλοντικής αδειοδότησης και κατά παράβαση της περιβαλλοντικής Νοµοθεσίας”.

Η άποψη της ειδικού

Θα αναρωτηθεί κάποιος και που είναι, σε τελική ανάλυση, το πρόβλημα αν αποκατασταθούν τμήματα του δρόμου με χαλίκι και άργιλο; Η απορία φαντάζει (και είναι) λογική.

H Νίκη Ευελπίδου είναι Καθηγήτρια στο Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Γνωρίζει την Νάξο άριστα, δραστηριοποείται επιστημονικά εδώ και πολλά χρόνια στο νησί.Βρέθηκε τις προηγούμενες ημέρες στη Νάξο και διενήργησε αυτοψίες σ’ όλες τις παραλίες.

Τα κυριότερα αποτελέσματα τα βλέπετε παρακάτω:

Ο Δήμαρχος Νάξου και Μικρών Κυκλάδων Δημήτρης Λιανός ήρθε σε επαφή με την Ελληνίδα επιστημόνισσα και ζήτησε την επιστημονική συμβουλή της.

Η κα Ευελπίδου ήταν σαφής όταν απάντησε στις σχετικές ερωτήσεις του NEWS 24/7: “Ξέρουμε ότι η ποιότητα της παραλίας της Πλάκας είναι πολύ υψηλή. Οσοι έχουν βουτήξει στο νερό αυτό, ξέρουν την απίστευτη διαύγεια την οποία διαθέτει. Αν όμως αναμειχθούν βιομηχανικά υλικά του δρόμου στο νερό, η ποιότητα της παραλίας κινδυνεύει. Και το κυριότερο, όταν αυτά τα υλικά, το χαλίκι και ο άργιλος, εισβάλλουν στη θάλασσα, χτυπούν τη βιοποικιλότητα της παραλίας. Αρα η περιοχή επηρεάζεται και περιβαλλοντικά.

Η παραλία της πλάκας έχει πολλή χαλαζία και καθόλου αργιλικά ορυκτά. Γι’ αυτό δεν κολλάει τίποτα πάνω στο σώμα. Μπορούμε, άρα, αν επιμένουμε ότι αυτός ο δρόμος πρέπει να αποκατασταθεί, να φέρουμε υλικό τοποθετημένο σε γεώσακους έτσι ώστε να μην μπορεί να ξεπλυθεί. Πάνω απ’ όλα πρέπει να κάνουμε το εξής: Να φτιάξουμε ότι χαλάσαμε τα προηγούμενα χρόνια. Τους ακτόλιθους που βγάλαμε από το βυθό, τις αμμοθίνες οι οποίες χρειάζονται αποκατάσταση χωρίς μηχανικό μέσο. Πρέπει να αφήσουμε τη φύση να κάνει τη δουλειά της με μικρές μόνο παρεμβάσεις. Ο,τι σας λέω τώρα, είπα και στο δήμαρχο”.

Οι πιο παρατηρητικοί από τους αναγνώστες μας ίσως θυμούνται ότι στην παραλία της Πλάκας είχε πραγματοποιηθεί παράνομος εκβραχισμός πριν από το καλοκαίρι του 2023. Και ακριβώς τότε η Νίκη Ευελπίδου είχε χτυπήσει τον κώδωνα του κινδύνου. Ουδείς την άκουσε και τρία χρόνια αργότερα η θάλασσα κατά την κακοκαιρία “ανέβηκε” σχεδόν 50 εκατοστά και σ’ αυτό συνετέλεσε και ο εκβραχισμός αφύ οι ακτόλιθοι (βράχια στην καθομιλουμένη) αποτελούν φυσικά αναχώματα που απορροφούν ενέργεια και προστατεύουν την ενδοχώρα.

Στην περιοχή, κοντολογίς, επικρατεί περιβαλλοντική απορρύθμιση σε όλα τα επίπεδα. Και να φανταστεί κανείς ότι ο βοηθός Συνήγορος του Πολίτη στην πρώτη από τις προτάσεις που συνόδευαν το πόρισμα το οποίο παρουσιάσαμε παραπάνω ανέφερε: “Να αποκατασταθεί το τοπίο στην περιοχή της Πλάκας και στους χώρους που έχουν διαμορφωθεί μέσα στη ζώνη των 100 μέτρων από τον αιγιαλό και γενικά να αποτραπεί στο μέλλον κάθε ενέργεια που να προσβάλλει στο περιβάλλον”. Που να ήξερε τότε ο συντάκτης του πορίσματος ότι τα επόμενα 26 χρόνια θα συνέβαιναν ακριβώς τα αντίθετα…