Πώς μπορεί να αντιδράσει το NATO μετά την πτώση του drone στη Ρουμανία

Τι μπορεί να κάνει το ΝΑΤΟ μετά την πτώση ενός μη επανδρωμένου εναέριου οχήματος (drone) σε πολυκατοικία στη Ρουμανία, χώρα-μέλος της Συμμαχίας;

Ο οργανισμός προβάλλει το αποτρεπτικό αποτέλεσμα των μηνυμάτων του καθώς και τις σταδιακές αποκρίσεις του.

Η πιο γνωστή, “το άρθρο 5”, περιλαμβάνει ρήτρα αλληλεγγύης η οποία προβλέπει ότι μία ένοπλη επίθεση εναντίον μίας χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ θα θεωρηθεί επίθεση εναντίον όλων.

Το άρθρο αυτό δεν έχει χρησιμοποιηθεί παρά μόνο μία φορά: μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2011 στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Όμως “υπονοεί όλες τις δραστηριότητες του ΝΑΤΟ στο πεδίο της αποτροπής και της άμυνας”, περιλαμβανομένης της “τακτικής διεξαγωγής στρατιωτικών γυμνασίων και της ανάπτυξης μόνιμων στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ”, υπογραμμίζει η Συμμαχία.

Η πρώτη αντίδραση του NATO μετά την πτώση του drone

Η πτώση ενός drone σε πολυκατοικία στη Ρουμανία στη διάρκεια της χθεσινής νύχτας, η οποία προκάλεσε τον ελαφρύ τραυματισμό δύο ανθρώπων στην πόλη Γαλάτσι, κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία, οδήγησε σε μια μελετημένη αντίδραση.

Σε πρώτο χρόνο, το ΝΑΤΟ εξέφρασε πολύ γρήγορα την “αλληλεγγύη” του με μία από τις 32 χώρες-μέλη του, στην αρχή διά της εκπροσώπου του και στη συνέχεια διά του γενικού γραμματέα του Μαρκ Ρούτε.

Καταδίκασε επίσης την “ανεύθυνη” συμπεριφορά της Ρωσίας, υποσχέθηκε να προστατεύσει το έδαφος της Συμμαχίας και να ενισχύσει τις ικανότητες άμυνάς του στα ανατολικά του σύνορα.

“Διαβουλεύσεις”: Το επόμενο στάδιο

Σε δεύτερο χρόνο, και μόνο αν η ενδιαφερόμενη χώρα το ζητήσει, οι Σύμμαχοι μπορούν να συνέλθουν για “διαβουλεύσεις”.

Για το ευρύ κοινό, αυτό σταματάει εκεί. Όμως, διαβεβαιώνει το ΝΑΤΟ, ο αντίκτυπος είναι πραγματικός.

Στη διπλωματία, κάθε λέξη μετράει και οι Ρώσοι ξέρουν πολύ καλά τη διάκριση ανάμεσα σε κάθε επίπεδο αντίδρασης, εξηγούν στις Βρυξέλλες.

Και πέρα από δηλώσεις και καταδίκες, η επίκληση του άρθρου 4 της Συμμαχίας γίνεται καλά αντιληπτή ως ένα επιπλέον στάδιο.

Το άρθρο αυτό προβλέπει ότι οι Σύμμαχοι “διαβουλεύονται κάθε φορά που, κατά τη γνώμη ενός από αυτούς, η εδαφική ακεραιότητα, η πολιτική ανεξαρτησία ή η ασφάλεια ενός από τα μέρη απειλείται”.

Οι εννιά φορές που έγινε επίκληση του άρθρου 4 του ΝΑΤΟ

Είναι κάτι που σημειώνουν οι Ρώσοι και το οποίο οδήγησε, στο παρελθόν, σε αλλαγή της συμπεριφοράς τους, λένε στις Βρυξέλλες.

Επίκληση του άρθρου 4 έχει γίνει εννέα φορές σε όλη την ιστορία του ΝΑΤΟ, εκ των οποίων τρεις φορές πριν από την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία. Μετά το 2014, επίκληση του άρθρου 4 έχει γίνει έξι φορές, εκ των οποίων οι τρεις μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Αυτές οι κεκλεισμένων των θυρών “διαβουλεύσεις” οδηγούν συχνά σε αποφάσεις, όχι πάντα πολύ ορατές, αλλά πάντα προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της ικανότητας αποτροπής της Συμμαχίας – κεντρικό στοιχείο αυτού του οργανισμού που δημιουργήθηκε το 1949.

Μία σύνοδος για το άρθρο 4, που είχε ζητήσει η Πολωνία τον Σεπτέμβριο 2025, μετά τη θεαματική διείσδυση ρωσικών drones στον εναέριο χώρο της, κατέληξε ως εκ τούτου στην επιχείρηση “Eastern Sentry” (“Ανατολικός Φρουρός”).

Με την επιχείρηση αυτή, το ΝΑΤΟ απέκτησε “επιπλέον ικανότητες και μέσα στη θέση αποτροπής του”, για παράδειγμα με “περισσότερα πολεμικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, μεταγωγικά αεροσκάφη, συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, αεροσκάφη επιτήρησης και φρεγάτες”, εξηγεί το αρχηγείο των δυνάμεων του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη (Shape).

Το ίδιο και για την επιχείρηση “Baltic Sentry”, που αποφασίστηκε τον Ιανουάριο 2025 έπειτα από ενέργειες δολιοφθοράς στη Βαλτική θάλασσα που αποδόθηκαν στη Ρωσία. Μοναδική διαφορά ήταν, όπως σημειώνει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι το άρθρο 4 επικαλέστηκαν αυτήν τη φορά οι χώρες της Βαλτικής.

Επίκληση του άρθρου 4 έγινε, αντίθετα, δύο φορές μέσα σε έναν μήνα τον περασμένο Σεπτέμβριο. Μετά την Πολωνία, η Εσθονία είχε ζητήσει επίσης “διαβουλεύσεις” μετά την υπερπτήση πάνω από το έδαφός της τριών ρωσικών μαχητικών αεροσκαφών.

Το χρονικό των εξελίξεων μετά την πτώση του drone σε έδαφος της Ρουμανίας

Ένα drone έπεσε σε ρουμανικό έδαφος, και συγκεκριμένα σε πολυκατοικία της πόλης Γκαλάτσι, κοντά στα σύνορα με την Ουκρανία. Το συμβάν είχε ως αποτέλεσμα να σημειωθούν υλικές ζημιές και να τραυματιστούν δύο άνθρωποι.

Το μεσημέρι της Παρασκευής (29/5), ο πρόεδρος της Ρουμανίας, Νικουσόρ Νταν, δήλωσε μετά την έκτακτη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Άμυνας (CSAT) ότι η Ρωσία φέρει την πλήρη ευθύνη για το περιστατικό. «Η πλήρης ευθύνη για αυτό το περιστατικό ανήκει στη Ρωσία, μια χώρα που διεξάγει επιθετικό πόλεμο κατά της Ουκρανίας εδώ και περισσότερα από τέσσερα χρόνια».

Ο ίδιος γνωστοποίησε, επίσης, ότι η Ρουμανία κήρυξε ανεπιθύμητο πρόσωπο (persona non grata) τον γενικό πρόξενο της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Κωνστάντζα. Ο Ρώσος πρόξενος θα απελαθεί, ενώ θα κλείσει το ρωσικό Γενικό Προξενείο στην πόλη.

Τα ρουμανικά ραντάρ εντόπισαν το ρωσικό drone να εισέρχεται στον εθνικό εναέριο χώρο και να φτάνει στην πόλη που βρίσκεται στα νοτιοανατολικά.

Σύμφωνα με τον στρατηγό Γκεόργκε Μαξίμ, οι ρουμανικές ένοπλες δυνάμεις «δεν είχαν τον χρόνο να καταρρίψουν το drone».

«Δεν υπήρχε καμιά ρεαλιστική δυνατότητα να αναχαιτισθεί με ασφάλεια» πρόσθεσε, «καθώς ο χρόνος που είχαμε στη διάθεσή μας –4 λεπτά– ήταν εξαιρετικά βραχύς».

«Η απόφαση να μην προσβληθεί ο στόχος ελήφθη επειδή δεν υπήρχαν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για τον καταστρέψουμε χωρίς να θέσουμε σε σοβαρό κίνδυνο την ασφάλεια του άμαχου πληθυσμού» πρόσθεσε μέσω του X ο Ρουμάνος πρόεδρος.

Το υπουργείο Άμυνας της Ρουμανίας ανακοίνωσε ότι δύο καταδιωκτικά F-16 και ένα στρατιωτικό ελικόπτερο απογειώθηκαν κατεπειγόντως από την αεροπορική βάση στο Φετέστι, έχοντας το πράσινο φως να «εμπλακούν» εναντίον των «στόχων». Πάντως, όπως εκτίμησε ο Ρουμάνος ταξίαρχος Γκεόργκε Μαξίμ, το αμερικανικό σύστημα anti-drone Merops είναι λειτουργικό στη Ρουμανία, αλλά θα ήταν πολύ επικίνδυνο να χρησιμοποιηθεί σε πόλη.

Φωτογραφίες από τον τόπο του συμβάντος κατέγραφαν καμένα και κατεστραμμένα τούβλα στην οροφή της 10ώροφης πολυκατοικίας, η οποία, σύμφωνα με τις ρουμανικές αρχές, χτυπήθηκε από ένα drone που εξερράγη κατά την πρόσκρουση. Το υπουργείο Αμυνας της Ρουμανίας ανέφερε ότι μια γυναίκα και ένα παιδί τραυματίστηκαν ελαφρά.  

Διεθνής καταδίκη

Σημειώνεται πως, αυτή ήταν η πρώτη φορά από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 που μια πυκνοκατοικημένη περιοχή χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ δέχεται επίθεση με αποτέλεσμα τον τραυματισμό ατόμων.

«Η απερίσκεπτη συμπεριφορά της Ρωσίας αποτελεί κίνδυνο για όλους μας» δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε μετά από τηλεφωνική συνομιλία με τον πρόεδρο της Ρουμανίας Νικουσόρ Νταν, η χώρα του οποίου είναι μέλος τόσο του Οργανισμού Βορειοατλαντικής Συνθήκης όσο και της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

«Επιβεβαίωσα ότι το ΝΑΤΟ είναι έτοιμο να υπερασπιστεί κάθε σπιθαμή του εδάφους των Συμμάχων» είπε, χωρίς να κάνει κάποια αναφορά στην ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ. «Θα συνεχίσουμε να ενισχύουμε την ετοιμότητά μας για την αποτροπή και την άμυνα έναντι οποιασδήποτε απειλής, συμπεριλαμβανομένων των drones».

Από την πλευρά του, ο Νταν δήλωσε στο X ότι η συμπεριφορά της Ρωσίας «αποδεικνύει πλήρη περιφρόνηση του διεθνούς δικαίου και της ασφάλειας των πολιτών ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ».

Το περιστατικό με το drone καταδεικνύει την «προθυμία της Ρωσίας για κλιμάκωση», προειδοποίησε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.

«Η απερίσκεπτη εισβολή της Ρωσίας με drone στη Ρουμανία καταδεικνύει για άλλη μια φορά την προθυμία της Ρωσίας για κλιμάκωση. Η Γερμανία στέκεται στο πλευρό των συμμάχων μας στο ΝΑΤΟ. Το περιστατικό υπογραμμίζει για άλλη μια φορά την ανάγκη για ισχυρή στάση του ΝΑΤΟ στην ανατολική πτέρυγα. Είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε κάθε σπιθαμή του εδάφους των συμμάχων» τόνισε ο ίδιος.

«Πρόκειται για ένα σοβαρότατο συμβάν, το οποίο αποδεικνύει ότι ο επιθετικός αυτός πόλεμος δεν εξαιρεί κανέναν και συνεχίζει να πλήττει βάναυσα αθώους πολίτες, αγνοώντας κάθε όριο και θέτοντας σε κίνδυνο την ευρωπαϊκή ασφάλεια» σημείωσε σε ανακοίνωσή της η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι.

Νωρίτερα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ρωσία «ξεπέρασε για άλλη μια φορά τα όρια. Στεκόμαστε απολύτως αλληλέγγυοι απέναντι στη Ρουμανία και στον λαό της. Καθώς συνεχίζουμε να ενισχύουμε την ασφάλειά μας και την αποτροπή, ειδικά στο ανατολικό μας σύνορο, θα συνεχίσουμε να αυξάνουμε την πίεση προς τη Ρωσία».

Δεν θα πρέπει να επιτρέπεται στη Μόσχα να παραβιάζει τον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο ατιμωρητί, εκτίμησε η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της Ε.Ε. Κάγια Κάλλας.

Από την πλευρά του, ο Γάλλος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μπενζαμέν Χαντάντ είπε ότι το περιστατικό αυτό δείχνει πως η Ρωσία συνιστά απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, ενώ ο Γάλλος ΥΠΕΞ Ζαν-Νοέλ Μπαρό δήλωσε ότι κάλεσε τον πρεσβευτή της Ρωσίας μετά το συμβάν.

«Επανειλημμένα, η Ρωσία έχει αποδείξει ότι δεν δείχνει κανέναν σεβασμό για τη ζωή των αμάχων, το διεθνές δίκαιο ή την κυριαρχία των γειτόνων της. Αυτό δεν πρέπει να παραμείνει ατιμώρητο» διεμήνυσε ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Ματ Γουίτακερ, δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον τάσσεται στο πλευρό της Ρουμανίας, συμμάχου της στο ΝΑΤΟ, και καταδικάζει «αυτήν την απερίσκεπτη εισβολή στο έδαφός της. Οι σκέψεις μας είναι με τους τραυματίες. Θα υπερασπιστούμε κάθε σπιθαμή εδάφους του ΝΑΤΟ».

Η Ουκρανία είναι «έτοιμη να στηρίξει τη Ρουμανία με όποιον τρόπο χρειαστεί» δήλωσε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, καλώντας τους Ευρωπαίους εταίρους να «εντείνουν την πίεση προς τη Ρωσία, ώστε ο πόλεμος αυτός να μην παραταθεί ή να μην επεκταθεί».

Ο Πούτιν αμφισβητεί ότι το drone προέρχεται από τη Ρωσία

Ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν, αμφισβήτησε το ενδεχόμενο το drone που συνετρίβη σε πολυκατοικία στη Ρουμανία να προέρχεται από τη Ρωσία και υπαινίχθηκε ότι θα μπορούσε να ήταν ουκρανικό.

«Ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν πετάξει σε διάφορες χώρες και η πρώτη αντίδραση ήταν πάντα ‘οι Ρώσοι επιτίθενται’» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ρώσος πρόεδρος.

Ο Πούτιν δήλωσε, επίσης, ότι μόλις είχε ενημερωθεί για το περιστατικό και πρότεινε να παραδοθούν τα συντρίμμια του drone στη Ρωσία, ώστε η Μόσχα να μπορέσει να διεξαγάγει μια δική της έρευνα.