Τα 8 επικίνδυνα νοσήματα που επιστρέφουν μαζί με την ιλαρά

Σημαντική έξαρση στην Ευρώπη παρουσιάζει η ιλαρά τα τελευταία δύο χρόνια, με 10πλάσια αύξηση κρουσμάτων λόγω χαμηλών ποσοστών εμβολιασμού (κάτω από 95%).

Η Ρουμανία, η Αυστρία, η Γαλλία και η Γερμανία πλήττονται ιδιαίτερα, με τον ιό να ενδημεί σε πολλές χώρες, ενώ η λοιμώδης νόσος καταγράφει και απότομη αύξηση στις ΗΠΑ, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχουν και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) της χώρας.

Η ιλαρά είναι η πιο μεταδοτική ασθένεια που υπάρχει και μπορεί να είναι σοβαρή, ιδιαίτερα για τα μικρά παιδιά.

Μεταδίδεται όταν κάποιος βήχει ή φτερνίζεται και μπορεί να προκαλέσει χαρακτηριστικό εξάνθημα με επίπεδες κόκκινες κηλίδες, πυρετό και συμπτώματα ανώτερης αναπνευστικής οδού.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να αναπτυχθούν επιπλοκές, όπως πνευμονία και εγκεφαλίτιδα. Πριν την εμφάνιση του εμβολίου, η ιλαρά ήταν υπεύθυνη για περίπου 2,6 εκατομμύρια θανάτους ετησίως.

Δύο δόσεις των εμβολίων για την ιλαρά, την παρωτίτιδα και την ερυθρά (MMR) ή την ιλαρά, την παρωτίτιδα, την ερυθρά και την ανεμοβλογιά (MMRV) προσφέρουν συνήθως προστασία δια βίου.

Χάνεται η ανοσία αγέλης για την ιλαρά

Ωστόσο, για να επιτευχθεί η συλλογική ανοσία, το 95% του πληθυσμού πρέπει να είναι ανοσοποιημένο, κάτι που είναι κρίσιμο για την προστασία των ατόμων που δεν μπορούν να εμβολιαστούν, όπως τα παιδιά κάτω των 12 μηνών.

Παρά την ανάγκη για μαζικό εμβολιασμό, η μείωση των ποσοστών εμβολιασμού επιτρέπει την εμφάνιση επιδημιών, και ακόμη και χώρες με ποσοστά εμβολιασμού άνω του 90% βιώνουν εξάρσεις.

«Αρχίζουμε να βλέπουμε αυτό το σημείο καμπής, όπου οι επιδημίες διαρκούν περισσότερο, είναι μεγαλύτερες και πιο συχνές», δήλωσε ο Νάθαν Λο, γιατρός λοιμωδών ασθενειών και επιστήμονας στην Ιατρική Σχολή του Στάνφορντ.

Μερικοί ειδικοί, όπως ο Λο, ανησυχούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χάσουν το καθεστώς εξάλειψης της ιλαράς φέτος, μια διάκριση που διατηρούν από το 2000.

Η ιλαρά θεωρείται εξαλείφθηκε σε μια γεωγραφική περιοχή όταν δεν κυκλοφορεί πια φυσικά.

Ωστόσο, πολλές χώρες έχασαν το καθεστώς εξάλειψης τους τελευταίους μήνες, όπως η Αρμενία, η Αυστρία, το Αζερμπαϊτζάν, η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Ουζμπεκιστάν.

Μείωση των ποσοστών εμβολιασμού

Όταν οι ποσοστώσεις εμβολιασμού μειώνονται, οι πιο μεταδοτικές ασθένειες εμφανίζονται πρώτες, «γι’ αυτό και η ιλαρά θεωρείται ότι είναι αυτή που θα μας δώσει πρώτη το στίγμα», δήλωσε η Κατρίν Γουάλας, επιδημιολόγος και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Σικάγου.

Άλλες μολυσματικές ασθένειες που προλαμβάνονται με εμβόλια, όπως προειδοποίησε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σε κοινή δήλωση με την UNICEF και την Gavi, η Συμμαχία Εμβολίων, ενδέχεται να ακολουθήσουν, μερικές ήδη να δείχνουν ανησυχητική άνοδο.

Κοκκύτης

Μετά την ιλαρά, η δεύτερη πιο ανησυχητική ασθένεια είναι ο κοκκύτης, δήλωσε η Καρίν Κοτλόφ, παιδίατρος και επικεφαλής της Διεύθυνσης Μολυσματικών Ασθενειών και Τροπικής Παιδιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ.

Ο κοκκύτης μπορεί να είναι ήπιος, αλλά η αναπνευστική αυτή ασθένεια είναι επικίνδυνη για τα μικρά παιδιά. «Η θνησιμότητα από τον κοκκύτη είναι ακόμη υψηλότερη από ό,τι από την ιλαρά, και επηρεάζει κυρίως τα μωρά», ανέφερε η Κοτλόφ.

Αντίθετα με την ιλαρά, ο κοκκύτης δεν εξαφανίστηκε ποτέ. Οι βακτηριακές λοιμώξεις ακολουθούν ένα κυκλικό μοτίβο, επανεμφανιζόμενες ως επιδημία κάθε τρία με πέντε χρόνια.

Τα κρούσματα μειώθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID-19, όταν η χρήση μάσκας και η κοινωνική αποστασιοποίηση εμπόδισαν τη διάδοση, αλλά «τώρα αρχίζουν πάλι να αυξάνονται», ανέφερε η Κοτλόφ.

Μηνιγγίτιδα

Η μηνιγγίτιδα, ή μηνιγγοκοκκική νόσος, δεν είναι τόσο διαδεδομένη ή μεταδοτική όσο η ιλαρά και ο κοκκύτης, αλλά τα κρούσματα αυξάνονται από το 2021. Οι ειδικοί φοβούνται ότι η πρόσφατη αφαίρεση του εμβολίου μηνιγγίτιδας από τις καθολικές συστάσεις του CDC για εφήβους θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες για μελλοντικές επιδημίες.

Πολιομυελίτιδα

Η πολιομυελίτιδα, που προκαλεί παράλυση ή και θάνατο, είναι μια σοβαρή ασθένεια. Τα παιδιά λαμβάνουν τέσσερις δόσεις του εμβολίου για την πολιομυελίτιδα (IPV) αρχής γενομένης από τους 2 μήνες της ζωής τους. Παρά την επιτυχία του εμβολιαστικού προγράμματος, ο ιός της πολιομυελίτιδας συνεχίζει να προκαλεί ασθένεια σε περιοχές όπως το Αφγανιστάν και το Πακιστάν.

Ροταϊός

Ο ροταϊός μπορεί να προκαλέσει σοβαρή αφυδάτωση σε βρέφη και μικρά παιδιά. Πριν την εισαγωγή του εμβολίου το 2006, σχεδόν όλα τα παιδιά κατά τη διάρκεια των πρώτων δύο ετών ζωής τους προσβάλλονταν από τον ροταϊό. Με την εισαγωγή του εμβολίου, τα κρούσματα μειώθηκαν δραστικά, αλλά τα ποσοστά εμβολιασμού μπορεί να μειωθούν ξανά, αυξάνοντας τα κρούσματα στο μέλλον.

RSV (Αναπνευστικός Συγκυτιακός Ιός)

Ο RSV προκαλεί ήπια συμπτώματα, αλλά μπορεί να είναι σοβαρός για τα πρόωρα μωρά ή τα παιδιά με υποκείμενα νοσήματα. Το 2023 και το 2024, εγκρίθηκαν εμβόλια για το RSV, αλλά η περιορισμένη σύσταση για καθολικό εμβολιασμό στα παιδιά από το CDC ενδέχεται να περιορίσει τα οφέλη αυτών των εμβολίων.

Ερυθρά

Η ερυθρά είναι μια ακόμα ασθένεια που απειλεί να επιστρέψει λόγω της μείωσης των εμβολιαστικών ποσοστών. Ειδικότερα, η συγγενής ερυθρά μπορεί να προκαλέσει αποβολή ή σοβαρά προβλήματα στα βρέφη εάν η μητέρα μολυνθεί κατά την εγκυμοσύνη.

Ηπατίτιδα B

Η ηπατίτιδα Β είναι μια σοβαρή ασθένεια του ήπατος που μπορεί να μεταδοθεί από τη μητέρα στο παιδί και να προκαλέσει καρκίνο του ήπατος αργότερα στη ζωή. Η μείωση του ποσοστού εμβολιασμού για την ηπατίτιδα Β μπορεί να αυξήσει τα κρούσματα, ειδικά σε περιοχές με χαμηλή κάλυψη εμβολιασμού.

Διφθερίτιδα

Η διφθερίτιδα, αν και σπάνια στις Ηνωμένες Πολιτείες, εξακολουθεί να κυκλοφορεί σε περιοχές με χαμηλά ποσοστά εμβολιασμού. Η επιστροφή της διφθερίτιδας μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, ακόμη και θάνατο, και οι ειδικοί ανησυχούν ότι η μείωση του εμβολιασμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα κρούσματα.

Καμπάνια από την Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων

Η Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων προχώρησε την περασμένη εβδομάδα στη δημιουργία καμπάνιας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού γύρω από τη σημασία του εμβολιασμού και του επανεμβολιασμού ως μια απλή αλλά ουσιαστική πράξη πρόληψης και προστασίας της δημόσιας υγείας.

Με βασικό μήνυμα «Κάνε την απλή κίνηση», η καμπάνια αναδεικνύει πως μικρές καθημερινές αποφάσεις μπορούν να συμβάλουν καθοριστικά στη μείωση της μετάδοσης λοιμώξεων και στη θωράκιση της κοινωνίας.

Ο εμβολιασμός αποτελεί μια πράξη φροντίδας που ξεκινά από το άτομο και επεκτείνεται στην οικογένεια και την κοινωνία. Επιλέγοντας να εμβολιαζόμαστε και να επανεμβολιαζόμαστε, συμβάλλουμε ενεργά στη δημιουργία ενός πιο προστατευμένου, υγιούς και ανθεκτικού μέλλοντος για όλους.

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων, Δρ. Νικόλαος Σύψας, δήλωσε ότι «ο εμβολιασμός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κατακτήσεις της σύγχρονης ιατρικής και το πιο αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης απέναντι σε σοβαρά λοιμώδη νοσήματα. Δεν προστατεύει μόνο το άτομο, αλλά θωρακίζει συνολικά την κοινότητα, ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους συμπολίτες μας. Ως Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων, καλούμε τους πολίτες να συμβουλεύονται τον ιατρό τους και να ενημερώνονται από έγκυρες επιστημονικές πηγές. Ο εμβολιασμός είναι επένδυση στην υγεία μας, σήμερα και στο μέλλον».