Ποιοι θα πρέπει να κάνουν άμεσα το εμβόλιο για τη γρίπη των πτηνών

Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας και η πτώση της θερμοκρασίας δημιουργεί ευνοϊκότερες συνθήκες για την επιβίωση και τη διασπορά των ιών της γρίπης, η γρίπη των πτηνών επανέρχεται στο επίκεντρο της προσοχής των υγειονομικών αρχών.

Πρόκειται για έναν ιό που εξακολουθεί να κυκλοφορεί στη φύση και να μεταλλάσσεται, αναδεικνύοντας τη στενή σχέση ανάμεσα στην υγεία των ζώων και τη δημόσια υγεία.

Την ανάγκη διαρκούς επαγρύπνησης επισημαίνουν ο Σπυρίδων Σταυρουλάκης, κτηνίατρος και συνεργάτης του Τμήματος Ζωοανθρωπονόσων του ΕΟΔΥ, και ο Γεώργιος Δουγάς, κτηνίατρος, διδάκτορας και προϊστάμενος του ίδιου Τμήματος, εξηγώντας γιατί η επιτήρηση και η πρόληψη παραμένουν καθοριστικής σημασίας.

Όπως αναφέρουν οι δύο επιστήμονες, την αντίστοιχη περσινή περίοδο καταγράφηκε ιδιαίτερα έντονη δραστηριότητα της γρίπης των πτηνών στην Ευρώπη, με κρούσματα σε εκατοντάδες πτηνοτροφικές μονάδες, ακόμη και σε περιοχές κοντά στα ελληνικά σύνορα, αλλά και χιλιάδες περιστατικά σε άγρια πτηνά.

Καθοριστικό ρόλο στη γεωγραφική εξάπλωση του ιού διαδραματίζουν τα μεταναστευτικά πτηνά, τα οποία μπορούν να τον μεταφέρουν σε μεγάλες αποστάσεις, ανεξάρτητα από εθνικά σύνορα.

Η παρουσία του ιού της γρίπης των πτηνών στην Ελλάδα και η μετάδοση σε θηλαστικά

Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση, καθώς περιστατικά γρίπης των πτηνών έχουν καταγραφεί επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια, συγκεκριμένα το 2016, το 2017, το 2021, το 2022 και το 2025.

Σύμφωνα με τους δύο ειδικούς του ΕΟΔΥ, το τελευταίο αναφερόμενο περιστατικό στη χώρα εντοπίστηκε τον Απρίλιο του 2026, σε κύκνο στην Καστοριά.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η καταγραφή κρούσματος σε εκτροφή πουλερικών στην Πελοπόννησο το 2017, σε μια περιοχή όπου δεν είχαν αναφερθεί προηγουμένως αντίστοιχα περιστατικά. Το γεγονός αυτό, όπως εξηγούν, καταδεικνύει ότι η μεταφορά του ιού μέσω των άγριων πτηνών μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνισή του σε οποιαδήποτε περιοχή της ελληνικής επικράτειας.

Εκείνο, ωστόσο, που προκαλεί πρόσθετο προβληματισμό στην επιστημονική κοινότητα είναι η δυνατότητα του ιού να προσβάλλει και άλλα ζωικά είδη πέραν των πτηνών.

Η μετάδοσή του σε θηλαστικά, όπως τα μινκ που εκτρέφονται για τη γούνα τους, έχει ήδη καταγραφεί. Η εμφάνιση του ιού σε νέους ξενιστές δημιουργεί πρόσθετες ευκαιρίες κυκλοφορίας και γενετικής εξέλιξής του, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο αναγκαία τη συστηματική παρακολούθηση της διασποράς του.

Για τον λόγο αυτό, οι δύο επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η έγκαιρη ανίχνευση, η πρόληψη και η τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας αποτελούν βασικά εργαλεία για τον περιορισμό του κινδύνου.

Δωρεάν εμβολιασμός για εργαζόμενους σε ομάδες αυξημένου κινδύνου

Ένα σημαντικό μέσο προστασίας είναι και ο εμβολιασμός. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί του ΕΟΔΥ, υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο κατά της γρίπης των πτηνών, το οποίο έχει εγκριθεί από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA).

Στην Ελλάδα εφαρμόζεται πρόγραμμα δωρεάν εμβολιασμού για συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο έκθεσης στον ιό, λόγω της φύσης της εργασίας τους.

Στις ομάδες αυτές περιλαμβάνονται:

• Εργαζόμενοι σε πτηνοτροφικές μονάδες.
• Εργαζόμενοι σε εκτροφές μινκ.
• Κτηνίατροι που δραστηριοποιούνται σε εκτροφές.
• Εργαζόμενοι σε οργανισμούς φροντίδας και διαχείρισης άγριων πτηνών.

Οι Σπυρίδων Σταυρουλάκης και Γεώργιος Δουγάς διευκρινίζουν ότι ο εμβολιασμός προσφέρει ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας απέναντι σε έναν ιό που εξακολουθεί να εξελίσσεται.

Δεν αντικαθιστά, ωστόσο, τα μέτρα ατομικής προστασίας και βιοασφάλειας, τα οποία παραμένουν απαραίτητα για όσους έρχονται σε επαφή με πτηνά ή άλλα ζώα που ενδέχεται να έχουν μολυνθεί.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη γρίπη των πτηνών και το δωρεάν εμβολιαστικό πρόγραμμα, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επικοινωνούν με τον ΕΟΔΥ στα τηλέφωνα 210 5212303 και 1135, καθώς και να επισκέπτονται την ειδική ενημερωτική σελίδα του Οργανισμού για τη γρίπη των πτηνών.

Τι ισχύει για την κατανάλωση αυγών και κρέατος πουλερικών

Οι δύο επιστήμονες καθησυχάζουν, παράλληλα, τους καταναλωτές, διευκρινίζοντας ότι η γρίπη των πτηνών δεν μεταδίδεται μέσω της κατανάλωσης αυγών και κρέατος πουλερικών που διατίθενται νόμιμα στην αγορά.

Τα συγκεκριμένα προϊόντα υπόκεινται σε κτηνιατρικούς ελέγχους, ενώ το σωστό και επαρκές μαγείρεμα εξακολουθεί να αποτελεί βασική πρακτική για την ασφάλεια των τροφίμων.

Το μήνυμα των ειδικών είναι ότι η γρίπη των πτηνών απαιτεί συνεχή επιστημονική επιτήρηση και στοχευμένα μέτρα πρόληψης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συντρέχει λόγος ανησυχίας για τους καταναλωτές που προμηθεύονται ελεγμένα προϊόντα από τη νόμιμη αγορά.

Το κείμενο βασίζεται στην ενημέρωση των Σπυρίδωνα Σταυρουλάκη, κτηνιάτρου BSc και συνεργάτη του Τμήματος Ζωοανθρωπονόσων του ΕΟΔΥ, και Γεώργιου Δουγά, κτηνιάτρου BSc, PhD και προϊσταμένου του Τμήματος Ζωοανθρωπονόσων του ΕΟΔΥ.