Ιρανικός “πονοκέφαλος” στον τουρισμό με τη σεζόν ante portas

Προβληματισμός και στάση αναμονής για τις εξελίξεις στον τουρισμό κυριαρχεί με τη σεζόν να ξεκινά σταδιακά. Προφανώς είναι ακόμη νωρίς, ωστόσο, με τον κλάδο να αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης κάθε ανησυχία και διεθνής αναταραχή δεν περνά αδιάφορα. Προφανώς η ανησυχία εστιάζεται κυρίως στη διάρκεια της κρίσης, αλλά και σε πιθανή εμπλοκή περιοχών της Αν. Μεσογείου σε επεισόδια (π.χ. Κύπρος). Αν η ανάφλεξη αποδειχθεί σύντομη, οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι περιορισμένες, αν και βέβαια τα πλήγματα σε περιοχές του Κόλπου και της Μέσης Ανατολής, επηρεάζουν τις αερομεταφορές και τον εκεί τουρισμό, σημεία που είναι και στη ζώνη αναφοράς ειδικά των ελληνικών αεροπορικών εταιρειών .

Πάντως, η κύρια ανησυχία αφορά το το εάν ένταση διαρκέσει περισσότερο. Τότε, μόνο, υπάρχει φόβος για επιβράδυνση κρατήσεων, ιδιαίτερα από μακρινές αγορές που είναι πιο ευαίσθητες σε γεωπολιτικούς κινδύνους.

Σταθερά, μια εικόνα σταθερότητας της Ανατολικής Μεσογείου εισφέρει στη διατήρηση της τουριστικής δυναμικής. Αν και η Ελλάδα θεωρείται ασφαλής προορισμός, οι διεθνείς ταξιδιωτικές ροές συχνά επιβραδύνονται σε περιόδους περιφερειακής έντασης, με πιθανές επιπτώσεις στα τουριστικά έσοδα.

Μοχλός ο τουρισμός

Χαρακτηριστικά, ανάλυση της Eurobank, αναφέρει ότι η ενίσχυση της εισερχόμενης ταξιδιωτικής κίνησης συνέχισε να αποτελεί τον βασικό μοχλό ανόδου των πραγματικών τουριστικών εισπράξεων το 2025.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ισοζυγίου πληρωμών της Τραπέζης της Ελλάδος (ΤτΕ), οι ταξιδιωτικές εισπράξεις ως απόλυτο μέγεθος ανήλθαν σε νέο ιστορικό υψηλό το 2025, ενισχύοντας το εισόδημα και τις θέσεις εργασίας της ελληνικής οικονομίας. Συγκεκριμένα, διαμορφώθηκαν στα €23,6 δισεκ. σε τρέχουσες τιμές, από 21,6 δισεκ. το 2024, καταγράφοντας έναν ετήσιο ρυθμό αύξησης της τάξης του 9,4%, έναντι 4,8% το 2024, ενώ εξαιρουμένων των εσόδων από κρουαζιέρα αυξήθηκαν στα €22,6 δισεκ, από €20,6 δισεκ. το 2024, σημειώνοντας ετήσια άνοδο 9,7%, έναντι 4,3% το 2024.

Ως προς τη βαρύτητα των τουριστικών εσόδων στο ονομαστικό Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), εκτιμάται ότι ενισχύθηκαν στο 9,5%, από 9,1% το 2024, παραμένοντας ωστόσο οριακά χαμηλότερα από τα προ πανδημίας επίπεδα του 2019.Επισημαίνεται ότι οι ταξιδιωτικές εισπράξεις, μετά την αφαίρεση της επίδρασής τους στις εισαγωγές, συνιστούν προσέγγιση της άμεσης συνεισφοράς του εισερχόμενου τουρισμού στην οικονομία.

Στην εκκίνηση η σεζόν

Στο μεταξύ, ξεκινά σταδιακά από το Μάρτιο η τουριστική σεζόν για φέτος, με τον κόσμο του τουρισμού να αναμένει τα “σήματα”, στο φόντο και της κρίσης, που θα εκπέμψει η μεγάλη έκθεση του Βερολίνου, η ΙΤΒ, μια έκθεση αναφοράς για τη μεγαλύτερη “δεξαμενή” τουριστών για τη χώρα, τη Γερμανία.

Να σημειωθεί ότι ήδη τα μηνύματα από τη Γερμανία, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει εκεί η οικονομία είναι θετικές. Χαρακτηριστικά με βάση όσα ανέφερε ενημέρωση του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου με αφορμή δύο σημαντικές περιφερειακές εκθέσεις τουρισμού στη Γερμανία.

Η Γερμανική οικονομία

Αξίζει να σημειωθεί ότι με βάση ανάλυση του ΙΝΣΕΤΕ, με τίτλο «Οι εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία και στις χώρες προέλευσης των εισερχόμενων τουριστών στην Ελλάδα», η  οικονομία της Γερμανίας αναμένεται να αναπτυχθεί με ρυθμό 1,1%, έναντι πρόβλεψης 1,2%  της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και 0,9% του ΔΝΤ. Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να αυξηθεί το 2026 κατά 1,0%, όπως και το 2025.
Η Ελλάδα εισέπραξε από τον εισερχόμενο τουρισμό από τη Γερμανία περίπου 3,8 δισ. ευρώ το 2025 (16% του συνόλου των εσόδων, περιλαμβανομένων αυτών από την κρουαζιέρα) αυξημένα κατά +2,2% σε σύγκριση με το 2024 (3,7 δισ. Ευρώ).

Οι διεθνείς αεροπορικές αφίξεις από τα αεροδρόμια της Γερμανίας για το σύνολο του 2025 παρουσίασαν αύξηση +5,8% σε σχέση με το 2024.

Τα “βαρόμετρα”

Συνολικά, τη διατήρηση της ανθεκτικότητας και των αναπτυξιακών παραγόντων στην παγκόσμια οικονομία το 2026, παρά τις γεωπολιτικές προκλήσεις και τον εμπορικό προστατευτισμό, υπογραμμίζει η περιοδική έκθεση του ΙΝΣΕΤΕ με τίτλο «Οι εξελίξεις στην παγκόσμια οικονομία και στις χώρες προέλευσης των εισερχόμενων τουριστών στην Ελλάδα».

Με βασικούς παράγοντες την επεκτατική δημοσιονομική πολιτική των ΗΠΑ – με υψηλό έλλειμμα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, τη σταδιακή αποκλιμάκωση των επιτοκίων και την ενίσχυση της κατανάλωσης λόγω της ανόδου των χρηματιστηριακών αξιών (wealth effect), το 2026 αναμένεται να αποτελέσει έτος σταδιακού εξορθολογισμού των αγορών.

Παρά τους αυξημένους κινδύνους χρηματοοικονομικών ανισορροπιών και τις γεωπολιτικές πιέσεις που οδηγούν σε ενίσχυση των αμυντικών δαπανών στην Ευρώπη, οι κύριες αγορές του ελληνικού τουρισμού εμφανίζουν ανθεκτικότητα. Εξάλλου, η εκτιμώμενη μείωση των τιμών ενέργειας κατά -4,5% – με άμεση επίδραση στο κόστος μεταφορών – σε συνδυασμό με την επιτάχυνση των επενδύσεων μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, διαμορφώνουν προοπτικές συγκρατημένης αισιοδοξίας για τις οικονομίες των αγορών  εισερχόμενου τουρισμού το 2026.
Ανασκόπηση 2025: ανθεκτικότητα απέναντι στον προστατευτισμό

Όπως αναφέρεται, το 2025 σημαδεύτηκε από την νέα εμπορική πολιτική των ΗΠΑ, με την επιβολή δασμών σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από τη δεκαετία του 1950. Παρά το γεγονός ότι οι δασμοί (effective tariff) στις εισαγωγές των ΗΠΑ από την Κίνα έφτασαν στο 37,1%, το παγκόσμιο εμπόριο αυξήθηκε κατά +3,6% και η παγκόσμια οικονομία κατά +3,2%.

Αυτή η ανθεκτικότητα οφείλεται στον συνδυασμό της μεγάλης αύξησης των χρηματιστηριακών αξιών, της υποτίμησης του δολαρίου και της έντονα επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής των ΗΠΑ, παράγοντες που υπεραντιστάθμισαν τις αρνητικές επιπτώσεις των εμπορικών φραγμών στην παγκόσμια ανάπτυξη. Αυτοί οι παράγοντες αντιστάθμισαν αποτελεσματικά τις αρνητικές επιπτώσεις του εμπορικού προστατευτισμού, επιτρέποντας στην Κίνα (+5,0%), στις ΗΠΑ (+2,0%) και στην ΕΕ-20 ​​(+1,3%) να ξεπεράσουν τις αρχικές προσδοκίες ανάπτυξης κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά τους αυξημένους δασμούς, και η Κίνα και η ΕΕ-20 αύξησαν τις εξαγωγές τους προς ΗΠΑ κατά +4,4% και +1,7% αντίστοιχα. Όσον αφορά τις επιδόσεις εντός της Ευρώπης, το 2025 σημειώθηκαν σημαντικές αποκλίσεις, με χώρες όπως η Ιρλανδία (+14,2%), η Κύπρος (+3,7%) και η Ισπανία (+2,7%) να ηγούνται, ενώ η Γερμανία (+0,20%), η Γαλλία (+0,57%) και η Ιταλία (+0,5%) κατέγραψαν χαμηλότερους ρυθμούς.

Προβλέψεις ανάπτυξης παγκόσμιου ΑΕΠ για το 2026

Κύριοι προσδιοριστικοί παράγοντες της πορείας της παγκόσμιας οικονομίας το 2026 αναμένεται να είναι οι ακόλουθοι:

1. Επεκτατική δημοσιονομική πολιτική των ΗΠΑ: Το έλλειμμα της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ προβλέπεται να ανέλθει στο -7,8% του ΑΕΠ ενισχύοντας την ζήτηση στην οικονομία των ΗΠΑ και, κατ’ επέκταση, παγκοσμίως.

2. Νομισματική πολιτική και χρηματιστήρια: Αναμένονται δύο ή περισσότερες μειώσεις επιτοκίων από τη FED, ενώ ο δείκτης S&P 500 ενδέχεται να προσεγγίσει τις 7.500 έως 8.000 μονάδες, ενισχύοντας την κατανάλωση λόγω αυξημένου  πλούτου (wealth effect).

3. Δασμολογική πολιτική ΗΠΑ: Η πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ που ακύρωσε τους δασμούς που επέβαλε ο Πρόεδρος Τραμπ την Ημέρα της Ελευθερίας (Liberation Day), συνοδεύτηκε από επιβολή νέων δασμών από τον Πρόεδρο. Καθώς οι νέοι αυτοί δασμοί θα πρέπει να εγκριθούν από το Κογκρέσο εντός 150 ημερών, η σχετική αβεβαιότητα παρατείνεται.

4. Ενέργεια και άμυνα στην Ευρώπη: Η Ευρώπη έχει δημιουργήσει νέες αλυσίδες προμήθειας φυσικού αερίου μετά την παύση προμήθειάς του από τη Ρωσία. Οι τιμές πετρελαίου και αερίου προβλέπεται να μειωθούν κατά -4,5%. Παράλληλα, λόγω γεωπολιτικών εξελίξεων, οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες αναμένεται να διπλασιαστούν από 1,5% σε περισσότερο από 3,0% του ΑΕΠ.

5. Επενδύσεις: Η εντατικοποίηση των έργων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), που λήγει εντός του 2026, θα αποτελέσει καταλύτη για αύξηση των επενδύσεων στην Ευρώπη.

Κίνδυνοι

Παρά το θετικό βασικό σενάριο, επισημαίνεται από την έκθεση, ότι ο συνδυασμός επεκτατικών πολιτικών και πολύ υψηλών χρηματιστηριακών αποτιμήσεων, ενέχει τον κίνδυνο μιας σοβαρής παγκόσμιας χρηματοοικονομικής κρίσης εάν η κατάσταση οδηγήσει σε μη διαχειρίσιμες “φούσκες”. Στους κινδύνους θα πρέπει να συνυπολογιστούν ενδεχόμενες αρνητικές γεωπολιτικές εξελίξεις με επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.