Οι ΗΠΑ απελαύνουν ΛΟΑΤΚΙ+ μετανάστες σε χώρες που κινδυνεύουν ακόμα και με θάνατο

“Φοβάμαι τόσο πολύ. Θέλω να βγω έξω, γιατί είμαι άνθρωπος. Αλλά εδώ δεν μπορώ να κυκλοφορήσω“.

Η 28χρονη Αϊλίν καθόταν σε μια ήσυχη αυλή στο κέντρο της Μπανγκί, της πολυσύχναστης πρωτεύουσας της Κεντροαφρικανικής Δημοκρατίας. Διηγείται την παράλογη διαδρομή που την έφερε από την πατρίδα της, την Τουρκία, στις Ηνωμένες Πολιτείες, και από εκεί, μέσω απελάσεων, σε μια εντελώς άγνωστη γι’ αυτήν χώρα της Αφρικής.

Είναι ομοφυλόφιλη. Για την προστασία της από τυχόν αντίποινα, το CNN, που δημοσιεύει την ιστορία της, χρησιμοποιεί ψευδώνυμο.

Η Αϊλίν έφυγε από την πατρίδα της πριν από δύο χρόνια. Αφότου μια θρησκευτική ομάδα και ένα κοντινό της πρόσωπο από την οικογένειά της απείλησαν τη ζωή της, αποφάσισε να αναζητήσει καταφύγιο στις ΗΠΑ.

“Ήλπιζα απλώς να είμαι ελεύθερη. Να ζήσω τη ζωή μου όπως θέλω, να πάρω μια ανάσα. Να έχω φίλους. Μια σχέση. Μια οικογένεια. Τη δική μου οικογένεια. Δικαιοσύνη”.

Λίγο μετά την άφιξή της στις ΗΠΑ, αμερικανός δικαστής της χορήγησε το καθεστώς «αναστολής απέλασης» (withholding of removal), μια μορφή προστασίας που αναγνωρίζει ότι η επιστροφή στην Τουρκία εγκυμονεί κινδύνους για τη ζωή της λόγω του σεξουαλικού της προσανατολισμού. Η αίτησή της για άσυλο είχε απορριφθεί βάσει συνοριακής πολιτικής της περιόδου Μπάιντεν, η οποία περιόριζε το δικαίωμα ασύλου για όσους διέσχιζαν τα νότια σύνορα εκτός των επίσημων σημείων διέλευσης, πολιτική που μεταγενέστερα ακυρώθηκε από ομοσπονδιακό δικαστή.

Ωστόσο, τον Ιούλιο, έπειτα από 18 μήνες σε αμερικανικό κέντρο κράτησης, η ίδια καταγγέλλει ότι συνελήφθη και επιβιβάστηκε σε πτήση με προορισμό την Κεντροαφρικανική Δημοκρατία. Έμαθε τον προορισμό της εν μέσω της πτήσης, ενώ δεν είχε καν ακούσει ποτέ για αυτή τη χώρα.

Η περίπτωσή της αποτελεί ένα παράδειγμα μιας εξαιρετικά ανησυχητικής τακτικής, όπως καταγγέλλουν οργανώσεις προάσπισης των δικαιωμάτων των μεταναστών. Οι ΗΠΑ απελαύνουν πλήθος ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων σε τρίτες χώρες, όπου η ταυτότητά τους τα εκθέτει σε άμεσο και θανάσιμο κίνδυνο.

Ζώντας στην αβεβαιότητα

Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ παρείχαν άσυλο σε ανθρώπους που αποδείκνυαν στα αρμόδια δικαστήρια ότι ο επαναπατρισμός τους συνεπαγόταν διώξεις, βασανιστήρια ή θάνατο. Σήμερα, τα ίδια αυτά άτομα βρίσκονται εγκλωβισμένα σε χώρες που δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ. Αυτό συμβαίνει στο πλαίσιο μιας πολιτικής, η οποία, σύμφωνα με νομικούς κύκλους, εκμεταλλεύεται “παραθυράκια” του νόμου για να απελαύνει μετανάστες όχι στις χώρες καταγωγής τους, αλλά σε τρίτες χώρες πρόθυμες να τους υποδεχθούν.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει συνάψει τουλάχιστον 35 τέτοιες συμφωνίες με χώρες της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και άλλων περιοχών, σύμφωνα με το παρατηρητήριο «Third Country Deportation Watch».

Ανάμεσα στους πληγέντες βρίσκονται αιτούντες άσυλο της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, όπως η Αϊλίν, οι οποίοι είχαν ήδη εξασφαλίσει δικαστική προστασία στις ΗΠΑ.

Η Αϊλίν πέρασε αρκετές εβδομάδες έγκλειστη σε ένα διαμέρισμα στην Μπανγκί, βιώνοντας μια ιδιότυπη ομηρία. Απορριφθείσα από τις ΗΠΑ, συνειδητοποιούσε ότι ήταν αδύνατον να ζήσει ελεύθερη στη νέα της χώρα, καθώς το μίσος προς την ομοφυλοφιλία είναι διάχυτο στην κεντρική Αφρική, ενώ παράλληλα έτρεμε στην ιδέα να επιστρέψει εκεί από όπου διέφυγε.

Παρά τους φόβους της, τελικά πήρε την απόφαση να επιστρέψει στην Τουρκία.

«Ελπίζω τα πράγματα να έχουν αλλάξει στην Τουρκία για ανθρώπους σαν εμένα», ανέφερε στο CNN την παραμονή της αναχώρησής της. «Αλλά φοβάμαι πάρα πολύ. Ειλικρινά, φοβάμαι πολύ».

Τις τελευταίες εβδομάδες, οι τουρκικές αρχές έχουν εξαπολύσει ένα από τα αγριότερα κύματα καταστολής των τελευταίων ετών κατά οργανώσεων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Παρότι η ομοφυλοφιλία δεν είναι παράνομη στην Τουρκία, έχουν πραγματοποιηθεί συντονισμένες εφόδοι και μαζικές συλλήψεις ακτιβιστών σε πολλές πόλεις.

Αξιωματούχοι στην Άγκυρα υπεραμύνθηκαν των επιχειρήσεων του Σεπτεμβρίου, προτάσσοντας την ανάγκη προστασίας των «παραδοσιακών οικογενειακών αξιών».

“Αδιανόητη μεταχείριση”

Αν και χιλιάδες μετανάστες έχουν απελαθεί σε τρίτες χώρες φέτος, σύμφωνα με το Third Country Deportation Watch, οι αμερικανικές αρχές δεν δημοσιοποιούν στοιχεία για το πόσοι από αυτούς είχαν αιτηθεί άσυλο επικαλούμενοι τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό.

Ωστόσο, η Μπρίτζετ Κρόφορντ από την οργάνωση “Immigration Equality”, που παρέχει νομική υποστήριξη σε ΛΟΑΤΚΙ+ μετανάστες στις ΗΠΑ, εκτιμά ότι ο αριθμός αυτός έχει εκτοξευθεί.

«Είναι εφιαλτικό για κάθε πρόσφυγα να απελαύνεται σε μια χώρα όπου δεν έχει κανέναν δεσμό, κανένα δίκτυο υποστήριξης και όπου συχνά οδηγείται σε αυθαίρετη κράτηση χωρίς καμία προοπτική νόμιμης παραμονής», τονίζει η Κρόφορντ. «Αλλά όταν είσαι κουίρ ή τρανς άτομο και σε στέλνουν σε μια χώρα που διώκει συστηματικά τα κουίρ και τρανς άτομα, αυτό είναι απλώς αδιανόητο».

Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν ιδιαίτερη ανησυχία για το γεγονός ότι σχεδόν οι μισές χώρες που υποδέχονται απελασθέντες από τις ΗΠΑ βρίσκονται στην Αφρική, όπου πολλές κυβερνήσεις ποινικοποιούν την ομοφυλοφιλία. Το κλίμα για τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα επιδεινώνεται ραγδαία στην ήπειρο, με πολιτικούς να επενδύουν συστηματικά σε ομοφοβική ρητορική.

Το CNN συνομίλησε με αρκετούς απελασθέντες ΛΟΑΤΚΙ+ σε Καμερούν, Ισημερινή Γουινέα και Κεντροαφρικανική Δημοκρατία. Όλοι τους περιέγραψαν το σοκ και τον τρόμο που νιώθουν, καθώς στάλθηκαν σε περιβάλλοντα όπου η ζωή τους βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο.

Η 21χρονη Αντουόα (ψευδώνυμο), αμφιφυλόφιλη από τη Γκάνα, περιγράφει δακρυσμένη πώς εγκατέλειψε τη χώρα της για να γλιτώσει από τη βία και την περιθωριοποίηση. Λόγω του σεξουαλικού της προσανατολισμού, οι γείτονες εξοστράκισαν την οικογένειά της, κατηγορώντας την ακόμα και για «μαγεία». Ωστόσο, παρότι εξασφάλισε δικαστική απόφαση στις ΗΠΑ που απαγόρευε την επιστροφή της στη Γκάνα, οι αμερικανικές αρχές τη μετέφεραν στο Καμερούν, όπου οι ομόφυλες σχέσεις τιμωρούνται με φυλάκιση έως και πέντε ετών.

Η Κρόφορντ σημειώνει ότι η οργάνωσή της έχει αναλάβει πολλές υποθέσεις αιτούντων άσυλο από το ίδιο το Καμερούν, οι οποίοι κατέφυγαν στις ΗΠΑ για να γλιτώσουν τις διώξεις.

«Σε αντιμετωπίζουν σαν εγκληματία», λέει η Αντουόα για τη διαμονή της σε κέντρο κράτησης στο Καμερούν. «Ζεις με έναν μόνιμο τρόμο», σημειώνει, εκτιμώντας πως αν επιστρέψει στη Γκάνα, θα τη σκοτώσουν.

Παρότι η ομοφυλοφιλία δεν είναι τυπικά παράνομη στην Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, η διατήρηση ομόφυλης σχέσης θεωρείται «εξαιρετικά επικίνδυνη», σύμφωνα με έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Στους δρόμους της Μπανγκί, το CNN συνάντησε απροκάλυπτη εχθρότητα. «Δεν τους θέλουμε, πρέπει να τους σκοτώσουν», ανέφερε ένας πολίτης, ενώ άλλος ζήτησε τη σύλληψη και παραδειγματική τιμωρία τους.

Παράλληλα, οι οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι οι γυναίκες σε ομόφυλες σχέσεις στην Αφρική πέφτουν συχνά θύματα της λεγόμενης «διορθωτικής» σεξουαλικής βίας, επιθέσεων και παρενοχλήσεων.

“Δεν μπορώ να είμαι ο εαυτός μου”

Το αμερικανικό Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS) υπεραμύνθηκε της πολιτικής του, υποστηρίζοντας ότι τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες και ότι οι συμφωνίες με τρίτες χώρες είναι απολύτως νόμιμες.

«Αυτές οι διμερείς συμφωνίες διασφαλίζουν τη δίκαιη δίκη βάσει του αμερικανικού Συντάγματος και είναι απαραίτητες για την ασφάλεια της πατρίδας μας. Εφαρμόζουμε τον νόμο. Αν ένας δικαστής κρίνει ότι ένας παράτυπος μετανάστης δεν έχει δικαίωμα παραμονής, τον απομακρύνουμε. Τελεία».

Οι επικριτές διαφωνούν κάθετα. «Πρόκειται για παραβίαση των νομικών και ηθικών μας υποχρεώσεων, τόσο βάσει του εσωτερικού όσο και του διεθνούς δικαίου», τονίζει η Κρόφορντ.

Ομοσπονδιακό εφετείο επικύρωσε δικαστική απόφαση που έκρινε παράνομες ορισμένες πτυχές της πολιτικής απελάσεων σε τρίτες χώρες, αμφισβητώντας αν δίνεται στους μετανάστες η δυνατότητα να προσβάλουν τη μεταφορά τους. Η υπόθεση αναμένεται να φτάσει στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Για όσους βιώνουν αυτή την κατάσταση, η πολιτική αντιπαράθεση φαντάζει μακρινή. Η Αϊλίν βρίσκεται πλέον στην Τουρκία, έχοντας αναγκαστεί να δηλώσει στην οικογένειά της ότι «άλλαξε» προσανατολισμό. Απέχει όμως παρασάγγας από την ελευθερία που ονειρεύτηκε.

«Θα βρω μια δουλειά, θα μαζέψω χρήματα και θα φύγω κρυφά για την Ευρώπη ή κάπου αλλού», δηλώνει. «Εδώ δεν μπορώ να είμαι ο εαυτός μου».