Ιράν – Αγορά: Έλεγχοι για αισχροκέρδεια και αγωνία για τον πληθωρισμό

Προβλέψεις για άμεση άνοδο των τιμών των υγρών καυσίμων κατά 7-8 λεπτά ανά λίτρο στην εγχώρια αγορά καταθέτουν στελέχη της αγοράς την ώρα, που η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, ανακοίνωσε ότι παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο από το Σάββατο το μεσημέρι την εξέλιξη των τιμών βενζίνης και πετρελαίου, καθώς και τη διαθεσιμότητά τους στα πρατήρια σε όλη τη χώρα και έχει ήδη πραγματοποιήσει  περισσότερους από 200 ελέγχους. Στην ίδια ανακοίνωση τονίζεται ότι από σήμερα Δευτέρα και καθ’ όλη τη διάρκεια της επόμενης εβδομάδας, οι έλεγχοι θα ενταθούν, περαιτέρω, με ενισχυμένα κλιμάκια και διευρυμένη παρουσία σε όλη τη χώρα.

Στο μεταξύ οι αγορές κυρίως προσπαθούν να σταθμίσουν το πόσο θα διαρκέσει η κρίση. Αναλογικά και η η εγχώρια αγορά καυσίμων παρακολουθεί τις εξελίξεις σε στάση αναμονής, χωρίς ανησυχία για την επάρκεια τροφοδοσίας προς το παρόν, αλλά με βέβαιη την πίεση στις τιμές στην αντλία.

Ασφάλεια εφοδιασμού

Πάντως, η  χώρα διαθέτει, βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου που καλύπτουν τουλάχιστον 90 ημέρες κατανάλωσης, με παράγοντες της αγοράς να εκτιμούν ότι τα διαθέσιμα αποθέματα ενδέχεται να επαρκούν ακόμη και για μεγαλύτερο διάστημα. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι σε επίπεδο τροφοδοσίας υπάρχουν εναλλακτικές πηγές προμήθειας αργού, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν εφόσον απαιτηθεί.

Σε περίπτωση παρατεταμένης διακοπής της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, αναλυτές δεν αποκλείουν κίνηση των τιμών πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ακόμη και προς τα 140 δολάρια, ενώ εκτιμάται ότι το σημερινό άνοιγμα μπορεί να διαμορφωθεί σε επίπεδα κοντά στα 100 δολάρια.

“Κλειδί” η διάρκεια

Στο φόντο αυτό με βάση τον πρόεδρο του ΕΒΕΠ Βασίλη Κορκίδη, το κρίσιμο μέγεθος για την οικονομία δεν είναι μόνο η αρχική αντίδραση των τιμών, αλλά κυρίως η διάρκεια της σύρραξης. Όπως σημειώνει, μια παρατεταμένη περίοδος έντασης θα μεταφραστεί σε υψηλότερο ενεργειακό κόστος, πιέσεις στον πληθωρισμό και επιβάρυνση σε μεταφορές, εμπόριο και τουρισμό, με την ενέργεια να αποτελεί τον βασικότερο δέκτη των κραδασμών λόγω της εξάρτησης από εισαγωγές.

Αγωνία στο οικονομικό επιτελείο

Στο μεταξύ,ενδεχόμενες πιέσεις στις τιμές ενέργειας δημιουργούν κινδύνους και στον προϋπολογισμό, ειδικά εφόσον  κρίση κρατήσει για πολύ. Ενδεχόμενη παγιοποίηση υψηλών διεθνών τιμών του πετρελαίου, λόγω της στρατηγικής σημασίας των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20–30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, επιβαρύνει τις αγορές ενέργειας αλλά και τα σενάρια πάνω στα οποία έχει βασιστεί ο προϋπολογισμός. Έτσι, οι τιμές του Brent αυξήθηκαν περίπου 10% και πολλοί αναλυτές προβλέπουν πιθανή άνοδο πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι εάν η αναταραχή συνεχιστεί.

Υπενθυμίζεται ότι ο προϋπολογισμός του 2026 καταρτίστηκε με την παραδοχή ότι η μέση διεθνής τιμή του αργού θα κινηθεί το 2026 στα 62,4 δολάρια το βαρέλι. Εκεί βασίζονται οι προβλέψεις για ανάπτυξη, πληθωρισμό και δημοσιονομικά μεγέθη, που προφανώς σε περίπτωση που η σύρραξη αποδειχθεί παρατεταμένη, μπορεί και να ανατραπούν. Ήδη στα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Ανάπτυξης επικρατεί έντονος προβληματισμός για το πώς θα αντιδράσουν από σήμερα οι τιμές του πετρελαίου και της βενζίνης στην εγχώρια αγορά.

Εισαγωγέας η Ελλάδα

Σε σχέση με την ενέργεια, υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα, παραμένει καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, κάτι που την καθιστά ευάλωτη σε διακυμάνσεις των διεθνών τιμών, αντιμετωπίζοντας επιβαρύνσεις στο κόστος καυσίμων, ηλεκτρικής ενέργειας και μεταφορών.

Προφανώς, μια εκτίναξη τιμών θα μπορούσε να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό, να συμπιέσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και να αυξήσει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα σε κλάδους όπως η βιομηχανία, η αγροτική παραγωγή και οι μεταφορές.

Οι επενδύσεις

Παράλληλα μια άλλη ανησυχία έχει να κάνει με την πορεία των επενδύσεων, σημείο όπου ποντάρει η χώρα για να “πιάσει” τους φετινούς στόχους ανάπτυξης, που είναι στο 2,4%

Είναι προφανές ότι η αβεβαιότητα επηρεάζει και τις επενδύσεις, καθώς ξένοι επενδυτές μπορεί να τηρήσουν στάση αναμονής, ενώ τυχόν επιδείνωση του διεθνούς κλίματος μπορεί να αυξήσει το κόστος δανεισμού και να επηρεάσει τις αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων.

Σε ό,τι αφορά τη ναυτιλία, έναν από τους πιο δυναμικούς και εξωστρεφείς κλάδους της ελληνικής οικονομίας, ήδη καταγράφεται αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου και ανησυχία για πιθανές ανακατευθύνσεις δρομολογίων λόγω των στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή. Η αύξηση του κόστους ναύλωσης και ασφάλισης μετακυλίεται στο διεθνές εμπόριο, επηρεάζοντας εισαγωγές και εξαγωγές.

Γεωπολιτικό ρίσκο

Να σημειωθεί ότι στους βασικούς κινδύνους που εξακολουθούν να σκιάζουν το μακροοικονομικό περιβάλλον, παρά τη σαφή βελτίωση των δεικτών σε Ελλάδα και Ευρώπη, εστίασε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, στο πλαίσιο πρόσφατη συζήτησης που πραγματοποιήθηκε κατά την ετήσια εκδήλωση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Όπως σημείωσε ο κ. Στουρνάρας, παραμένει ασταθές το διεθνές περιβάλλον με τον σημαντικότερο κίνδυνος, κατά τον Διοικητή της ΤτΕ, να είναι ο γεωπολιτικός. «Δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει αύριο», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα περιβάλλον όπου οι εξελίξεις μπορούν να ανατρέψουν τα δεδομένα σε πολύ σύντομο χρόνο.

Το στίγμα της ΤτΕ

Ήδη, η Τράπεζα της Ελλάδος έχει από πέρυσι δώσει το στίγμα στην ετήσια Έκθεσή της για τη Νομισματική Πολιτική. “Σε συνθήκες ιδιαιτέρα αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας λόγω των πολιτικών εμπορικού προστατευτισμού και των γεωπολιτικών ανακατατάξεων, η διατήρηση ικανοποιητικού ρυθμού ανάπτυξης που θα βασίζεται σε ένα βιώσιμο παραγωγικό υπόδειγμα αποτελεί τη σημαντικότερη πρόκληση για την ελληνική οικονομία” αναφέρει η έκθεση που συμπληρώνει:

“Οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τις προβλέψεις της Τράπεζας της Ελλάδος για την ανάπτυξη είναι κυρίως καθοδικοί. Αναλυτικότερα, κινδύνους για τις βραχυχρόνιες προοπτικές της ελληνικής οικονομίας αποτελούν: (α) η περαιτέρω αύξηση του προστατευτισμού στο διεθνές εμπόριο και πιο σημαντική της αναμενόμενης επιβράδυνση της οικονομίας της ευρωζώνης, (β) οι ισχυρότερες αρνητικές επιδράσεις στο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον και στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές συνθήκες από τη γενικευμένη αβεβαιότητα, (γ) η μεγαλύτερη στενότητα στην αγορά εργασίας και ενδεχόμενες υψηλότερες μισθολογικές πιέσεις, (δ) ενδεχόμενες φυσικές καταστροφές που συνδέονται με τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, (ε) ο χαμηλότερος του αναμενομένου ρυθμός απορρόφησης και αξιοποίησης των κονδυλίων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και (στ) η βραδύτερη του αναμενομένου υλοποίηση των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων, με δυσμενείς επιδράσεις στην παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας.”

Το “κακό” σενάριο

Σε σχέση με ένα δυσμενές σενάριο για την πορεία του προϋπολογισμού, εάν η τιμή του πετρελαίου ξεπεράσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι καταγράφονται προβλέψεις ότι:

-Η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο (που προβλέπει αύξηση 1% το 2026), ενώ οι επενδύσεις θα υποχωρήσουν κατά 0,9%.

-Σε πραγματικούς όρους οι εισαγωγές θα μειωθούν λόγω πτώσης της εγχώριας ζήτησης, αλλά σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν κατά περίπου 7,4%, με το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινώνεται κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.

-Ο πληθωρισμός θα εκτιναχθεί στο 4,7% έναντι 2,2% στο βασικό σενάριο.

– Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9% έναντι πρόβλεψης 2,4%, αν και το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω πληθωρισμού, οδηγώντας σε οριακή βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου και μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το βασικό σενάριο.

Όπως επισημαίνουν κυβερνητικές πηγές, η έκταση και η διάρκεια της σύγκρουσης θα καθορίσουν εάν οι επιπτώσεις θα είναι διαχειρίσιμες ή αν η ελληνική οικονομία θα βρεθεί αντιμέτωπη με έναν νέο κύκλο ισχυρών εξωτερικών κραδασμών. Στο φόντο αυτό, προτάσσεται ο ευρωπαϊκός συντονισμός, την ώρα που ο Κυριάκος Πιερρακάκης προεδρεύει του Eurogroup.