Πόλεμος στις οθόνες: 6 τρόποι για να καθησυχάσετε τα παιδιά από το σοκ

Η έκθεση των παιδιών στις ειδήσεις για πολέμους μπορεί να διαταράξει την αίσθηση ασφάλειάς τους, προκαλώντας άγχος και φόβο, ακόμα κι αν η σύγκρουση είναι σε μεγάλη απόσταση.

Η επιστήμη εξηγεί τις ψυχολογικές επιπτώσεις αυτής της έκθεσης, ενώ η Unicef προσφέρει πρακτικές οδηγίες για την υποστήριξη των παιδιών σε αυτή την ευαίσθητη περίοδο.

Ενώ ο πόλεμος μπορεί να μην είναι άμεσα κοντά μας, για πολλά παιδιά είναι παρών μέσω των ειδήσεων, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των συζητήσεων μεταξύ ενηλίκων ή ακόμα και συζητήσεων.

Τα παιδιά δεν έχουν πάντα τα εργαλεία να διακρίνουν τον κίνδυνο από την ασφάλεια, και η συνεχιζόμενη παρουσία τρομακτικών εικόνων και ειδήσεων μπορεί να κλονίσει την αίσθηση ασφάλειάς τους.

Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η έμμεση έκθεση σε τρομακτικά γεγονότα μέσω μέσων ενημέρωσης (τηλεόραση, διαδίκτυο) συνδέεται με αυξημένο άγχος και στρες στα παιδιά.

Στην περίπτωση των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου, τα παιδιά που εκτέθηκαν περισσότερο στα ΜΜΕ παρουσίασαν υψηλότερα επίπεδα μετατραυματικών αντιδράσεων, όπως έντονο φόβο και διαταραχές ύπνου. Αυτό δείχνει ότι ο εγκέφαλος των παιδιών μπορεί να αντιληφθεί τις επαναλαμβανόμενες εικόνες ως συνεχή απειλή.

Αυτή η αντίδραση μπορεί να εκδηλωθεί με τρόπους που δεν συνδέονται άμεσα με τις ειδήσεις, όπως αυξημένη ευερεθιστότητα, προσκόλληση στους γονείς, σωματικά συμπτώματα (πονοκέφαλοι, πόνοι στην κοιλιά), διαταραχές στον ύπνο και φοβίες για αποχωρισμό ή τον θάνατο.

Πόλεμος – Γιατί είναι σημαντικό να μιλήσουμε πρώτοι ακόμα κι αν τα παιδιά «δεν προλάβουν να ρωτήσουν»

Πολλά παιδιά αποφεύγουν να ρωτήσουν για τον πόλεμο, όχι επειδή δεν τα απασχολεί, αλλά επειδή δεν γνωρίζουν πώς να το εκφράσουν ή φοβούνται ότι θα στενοχωρήσουν τους γονείς τους. Η σιωπή τους συνήθως υποδηλώνει προσπάθεια να κατανοήσουν οι ίδιοι τα όσα βλέπουν και ακούν. Η απουσία σαφών και ήρεμων εξηγήσεων από τους ενήλικες αφήνει κενά, τα οποία τα παιδιά γεμίζουν με φαντασία και παρανοήσεις. Ιδίως τα μικρότερα παιδιά σκέφτονται με έναν πιο «μαγικό» ή μονοδιάστατο τρόπο και μπορεί να πιστέψουν ότι ο κίνδυνος είναι άμεσος, ακόμη κι αν ο πόλεμος βρίσκεται μακριά.

Ο γονιός ως «φίλτρο» για τις ειδήσεις

Η σημασία του οικογενειακού πλαισίου στην ψυχολογική υποστήριξη των παιδιών έχει αποδειχτεί ερευνητικά.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Journal of Family Psychology μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου έδειξε ότι τα παιδιά που συζητούσαν για τα γεγονότα με τους γονείς τους παρουσίασαν λιγότερα συμπτώματα άγχους και μετατραυματικού στρες σε σχέση με εκείνα που είχαν υψηλή έκθεση σε ΜΜΕ χωρίς την καθοδήγηση των γονιών τους.

Η σωστή διαχείριση από τους γονείς μπορεί να μειώσει τη «συναισθηματική απειλή» που νιώθει το παιδί από τις ειδήσεις. Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Consulting and Clinical Psychology, οι γονείς που εκπαιδεύτηκαν σε πρακτικές «media literacy» και επικοινωνίας με τα παιδιά παρουσίασαν σημαντική μείωση της αίσθησης κινδύνου στα παιδιά τους.

Οι 6 τρόποι για να στηρίξετε και να καθησυχάσετε τα παιδιά σας

Η UNICEF παρέχει έναν σαφή οδηγό επικοινωνίας για τους γονείς, με πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές για να ανοίξουν έναν ασφαλή διάλογο, να μειώσουν το άγχος των παιδιών και να ενισχύσουν την αίσθηση σταθερότητας.

Μάθετε τι γνωρίζουν και πώς αισθάνονται

Επιλέξτε μια ήρεμη στιγμή για να συζητήσετε. Ρωτήστε το παιδί τι έχει ακούσει και πώς νιώθει. Εξηγήστε με απλά λόγια τα γεγονότα και μην υποτιμάτε τις ανησυχίες τους.

Μιλήστε ήρεμα και προσαρμοσμένα στην ηλικία τους

Χρησιμοποιήστε γλώσσα που καταλαβαίνουν και φροντίστε να διατηρείτε ήρεμο τόνο. Εξηγήστε τους ότι υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να αποκαταστήσουν την ειρήνη και καθησυχάστε τα για την ασφάλειά τους.

Καλλιεργήστε τη συμπόνια, όχι τον στιγματισμό

Αποφύγετε χαρακτηρισμούς και ενισχύστε την ενσυναίσθηση για τα παιδιά που ζουν σε δύσκολες συνθήκες.

Εστιάστε σε όσους βοηθούν

Αναζητήστε θετικά παραδείγματα προσφοράς και αλληλεγγύης και ενθαρρύνετε τα παιδιά να συμμετάσχουν με δράσεις υπέρ της ειρήνης.

Κλείστε τη συζήτηση με φροντίδα

Βεβαιωθείτε ότι το παιδί δεν μένει φορτισμένο και ολοκληρώστε τη συζήτηση με κάτι θετικό, όπως μια αγαπημένη ιστορία.

Συνεχίστε να ρωτάτε και να παρατηρείτε

Παρακολουθήστε τη συμπεριφορά του παιδιού και αναζητήστε αλλαγές που μπορεί να υποδηλώνουν άγχη ή ανησυχίες. Εάν η ανησυχία επιμένει, αναζητήστε τη βοήθεια ενός ειδικού.

Απλές τεχνικές χαλάρωσης

Ενθαρρύνετε το παιδί να χρησιμοποιήσει τεχνικές χαλάρωσης, όπως αργές αναπνοές, για να μειώσει το άγχος.

Με τη σωστή καθοδήγηση, οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να διαχειριστούν τις ανησυχίες τους και να διατηρήσουν την αίσθηση ασφάλειας μέσα σε έναν κόσμο που φαίνεται συχνά ασταθής και επικίνδυνος, επισημαίνει η Unicef.