Ακρίβεια: Μπαράζ ελέγχων – Νέα ρύθμιση για το “shrinkflation” και πλατφόρμα για MyKataggelies

Να “στήσει” αναχώματα σε ένα νέο ανοδικό σπιράλ τιμών επιχειρεί το υπουργείο Ανάπτυξης στο φόντο της εμπόλεμη κατάστασης στη Μέση Ανατολή, που ήδη πυροδοτεί ένα νέο κύκλο αυξήσεων στα καύσιμα. Η εκτίναξη του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με την άνοδο των ναύλων λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, δημιουργεί ένα νέο κύμα κόστους που απειλεί να περάσει από την ενέργεια στη βιομηχανία και από εκεί στο ράφι.

Αναπόδραστα, ο φόβος για συνολικές αυξητικές πιέσεις σε όλη την έκταση της εφοδιαστικής αλυσίδας είναι “ante portas” και γιαυτό, χθες το πρωί πραγματοποιήθηκε συνάντηση του Υπουργού Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου και της Διοικήτριας της Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας του Καταναλωτή και Ελέγχου της Αγοράς Δέσποινας Τσαγγάρη, με αντικείμενο την εικόνα της αγοράς.

Μήνυμα Θεοδωρικάκου

«Από την πρώτη στιγμή των πολεμικών επιχειρήσεων είμαστε σε συνεχή εγρήγορση, παρακολούθηση, καθώς και έλεγχο της αγοράς. Θέλω να βεβαιώσω όλους τους πολίτες ότι υπάρχει πλήρης επάρκεια σε όλα τα προϊόντα και δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος ανησυχίας» , δήλωσε ο υπουργός, σημειώνοντας ότι οι όποιες αυξήσεις παρατηρούνται είναι αδικαιολόγητες, δείχνουν αισχροκέρδεια, και δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές.

«Καθώς τα δεδομένα αλλάζουν διαρκώς, επεξεργαζόμαστε από κοινού με την Ανεξάρτητη Αρχή Προστασίας του Καταναλωτή, ενδεχόμενα πρόσθετα και έκτακτα μέτρα για την προστασία των καταναλωτών», είπε ο υπουργός. Να σημειωθεί ότι από το περασμένο Σάββατο έως χθες η Ανεξάρτητη Αρχή είχε πραγματοποιήσει περισσότερους από 500 ελέγχους και θα συνεχίσει με εντατικό ρυθμό για όσο διάστημα χρειαστεί.

“Κλειδί” η διάρκεια της κρίσης

Στο μεταξύ, κλειδί για την εικόνα της αγοράς αναμένεται να είναι η διάρκεια της νέας κρίσης στη Μέση Ανατολή, με τις πολεμικές επιχειρήσεις να εισέρχονται σήμερα στην πέμπτη ημέρα.

Η εκτίναξη του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με την άνοδο των ναύλων λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, δημιουργεί ένα νέο κύμα κόστους που απειλεί να περάσει από την ενέργεια στη βιομηχανία και από εκεί στο ράφι. Το Brent κινείται πλέον σε επίπεδα άνω των 83 δολαρίων το βαρέλι, με σωρευτική άνοδο που ξεπερνά το 15% σε σχέση με την Παρασκευή πριν την έναρξη των επιθέσεων, ενώ το φυσικό αέριο στο TTF του Άμστερνταμ έφθασε ενδοσυνεδριακά έως και τα 65 ευρώ/MWh, τιμή σχεδόν διπλάσια από τα επίπεδα της προηγούμενης εβδομάδας. Την ίδια στιγμή, εκατοντάδες δεξαμενόπλοια με πετρέλαιο και LNG παραμένουν ακινητοποιημένα ή αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές, γεγονός που αυξάνει το μεταφορικό κόστος και εντείνει την αβεβαιότητα. Το ενεργειακό αποτύπωμα είναι οριζόντιο. Επηρεάζει το κόστος παραγωγής, τη λειτουργία ψυκτικών αλυσίδων, τα υλικά συσκευασίας και τις μεταφορές, δημιουργώντας πίεση σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Οι βιομηχανίες παρακολουθούν τις εξελίξεις, καθώς ακόμη και μια σύντομη αλλά έντονη ανατίμηση μπορεί να μεταφραστεί σε αυξημένο λειτουργικό κόστος μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Με βάση, πάντως, παράγοντες της αγοράς, μια μακρά διάρκεια στην κρίση θα δημιουργήσει μεγάλες πιέσεις στην αλυσίδα παραγωγής. Είναι, δε, άγνωστο, το κατά πόσον μια βιομηχανία μπορεί να απορροφήσει το αυξημένο κόστος. Έτσι δεν αποκλείεται να υπάρξουν κάποιες ανατιμητικές κινήσεις στο τέλος του μήνα.

Χαρακτηριστική η αναφορά του προέδρου της Eurobank καθηγητή Γιώργου Ζανιά, κατά την Τελετή Βράβευσης του 9ου Διαγωνισμού Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας “Growth Awards 2026”, στο Μέγαρο Μουσικής, όπου τόνισε ότι “σήμερα, η επιχειρηματικότητα και συνολικά η ελληνική οικονομία, λειτουργούν μέσα σε μια πολύ ενδιαφέρουσα συγκυρία με πολλές πηγές αβεβαιότητας.

Σοβαροί γεωπολιτικοί κίνδυνοι βρίσκονται σε εξέλιξη. Αυτή τη στιγμή δύο πόλεμοι μαίνονται στην ευρύτερη περιοχή με κάποιες άμεσες αντιδράσεις από τις αγορές ενώ το πέρασμα κάποιων επιπτώσεων την Ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία θα εξαρτηθεί κυρίως από τη διάρκεια της νέας σύρραξης στη Μέση Ανατολή. Επίσης, ήδη εδώ και ένα χρόνο, η διεθνής οικονομική τάξη αλλάζει. Η Ευρώπη προσπαθεί να αφυπνιστεί και να βρει το βηματισμό της. “

Καμπανάκι πληθωρισμού

Κι όλα αυτά την ώρα που το περιβάλλον τιμών ήδη ένεκα της πίεσης από την εδώ και ένα μήνα άνοδο του πετρελαίου δε βοηθά. Αυτό αποτυπώνει και η προκαταρκτική εκτίμηση της Eurostat, που δείχνει οριακή επιτάχυνση του πληθωρισμού στην Ελλάδα στο 3% τον Φεβρουάριο από 2,9% τον Ιανουάριο, ενώ ο ετήσιος πληθωρισμός στα τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά διαμορφώθηκε στο 4,5% τον Ιανουάριο, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ. Ουσιαστικά στην ήδη καταγεγραμμένη ανοδική πίεση , έρχονται να προστεθούν νέες συνιστώσες, κύρια από το μέτωπο της ενέργειας, που πυροδοτούν ακρίβεια. Κι έτσι, το ενδεχόμενο νέου πληθωριστικού κύματος μέσα στον Μάρτιο παραμένει ανοιχτό, ιδίως αν η κρίση παραταθεί.

Τα σούπερ μάρκετ και η βιομηχανία

Στο μεταξύ, με βάση παράγοντες της αγοράς,βιομηχανία και λιανεμπόριο τηρούν στάση αναμονής. Χαρακτηριστικά, σε δηλώσεις του ο Απόστολος Πεταλάς, γενικός διευθυντής της Ενωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας τόνισε “τα σούπερ μάρκετ δεν κάνουν ανατιμήσεις αν δεν δεχθούν ανατιμήσεις από τη βιομηχανία και τους προμηθευτές”

Όπως σημειώνει, η βασική προτεραιότητα των αλυσίδων είναι η διασφάλιση της επάρκειας, καθώς υπάρχουν μεταφορικές δυσκολίες λόγω της κρίσης, ωστόσο η αγορά είναι καλυμμένη και για την περίοδο έως το Πάσχα. «Είναι πολύ νωρίς για να μετρηθούν οι επιπτώσεις. Αν το κόστος της ενέργειας αποκλιμακωθεί μέσα σε τρεις ή τέσσερις εβδομάδες, δεν θα περάσει στην εφοδιαστική αλυσίδα. Αν όμως η κρίση διαρκέσει περισσότερο, τότε οι πιέσεις θα μεταφερθούν μέσα από την παραγωγική διαδικασία», αναφέρει, επισημαίνοντας ότι ο κρίσιμος παράγοντας είναι η διάρκεια.

Παρέμβαση στα “τρικ” με τις συσκευασίες

Στο μεταξύ, στο φόντο της όλης αυτής κατάστασης, το ΥΠΑΝ ξεκινά μια προσπάθεια να βάλει τέλος σε πρακτικές παραπλάνησης των καταναλωτών με τη χρήση μικρότερων συσκευασιών, από τα σούπερ μάρκετ και την όλη αλυσίδα παραγωγής. Συγκεκριμένα, το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης που αναμένεται να περάσει από την κοινοβουλευτική διαδικασία επιχειρεί να αντιμετωπίσει τη σύγχυση που προκαλεί η σμίκρυνση των συσκευασιών των προϊόντων χωρίς ανάλογη μείωση της τιμής τους.

Το «shrinkflation»

Βασικό σημείο της όλης αυτής προσπάθειας είναι η ρύθμιση για ειδική σήμανση στα προϊόντα, ώστε το λεγόμενο «shrinkflation», να μην αποτελεί “Δούρειο Ίππο” αυξήσεων τιμών και παραπλάνησης των καταναλωτών. Υπενθυμίζεται ότι το φαινόμενο πήρε έκταση τα χρόνια της πληθωριστικής λαίλαπας και πλέον αποτελεί παγιωμένη πρακτική. Έτσι, πολλές εταιρείες μικραίνουν τη συσκευασία ή την ποσότητα του προϊόντος τους, διατηρώντας όμως ίδια την τιμή. Η πρακτική αυτή ακολουθείται σε όλη την γκάμα των προϊόντων από τα τροφίμων έως τα απορρυπαντικά και συχνά δυσκολεύει τους καταναλωτές τους στις αγορές τους καθώς πιστεύουν ότι οι μικρότερες συσκευασίες αντιστοιχούν και σε χαμηλότερες τιμές.

Υπενθυμίζεται ότι το μέτρο, το είχε προαναγγείλει ήδη από την περασμένη άνοιξη ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος. Σύμφωνα με το σχετικό άρθρο του πολυνομοσχεδίου , το οποίο έχει τεθεί σε διαβούλευση έως και τις 13 Μαρτίου « τα προσυσκευασμένα προϊόντα των οποίων η ποσότητα μειώνεται χωρίς να μειώνεται ανάλογα η τιμή, έτσι ώστε η προκύπτουσα μετά τη μείωση της ποσότητας του προϊόντος τιμή μονάδας, να είναι μεγαλύτερη από αυτήν που ίσχυε πριν από τη μείωση της ποσότητας, θα φέρουν ειδική επισήμανση». Η ειδική επισήμανση θα διατηρείται για τουλάχιστον δύο μήνες από τη διάθεση του προϊόντος με μειωμένη ποσότητα στην αγορά και για τουλάχιστον δύο μήνες από τη διάθεση του προϊόντος από κάθε επιχείρηση λιανικού εμπορίου ξεχωριστά.

Υπόχρεες για την τοποθέτηση και τη διατήρηση της ειδικής επισήμανσης θα είναι οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου, δηλαδή τα σούπερ μάρκετ, ενώ το κόστος κατασκευής και διατήρησης της επισήμανσης θα αναλαμβάνεται εξ ολοκλήρου από τις επιχειρήσεις που παράγουν το προϊόν ή το εισάγουν στην ελληνική αγορά. Το έλεγχο της εφαρμογής του συγκεκριμένου μέτρου θα έχει η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή. Μάλιστα ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης, σωρευτικά ή διαζευκτικά, θα προβλέπονται οι κυρώσεις ανάμεσα τους :σύσταση με σκοπό την παύση της παράνομης πρακτικής και τη συμμόρφωση εντός οριζόμενης αποκλειστικής προθεσμίας και παράλειψή της στο μέλλον, αλλά και πρόστιμο από πέντε χιλιάδες έως δύο εκατομμύρια ευρώ ευρώ και ανακοίνωση της επωνυμίας του παραβάτη και του επιβληθέντος προστίμου.

Πλατφόρμα για MyKataggelies.

Επίσης, με απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης θα καθοριστούν οι λεπτομέρειες σχετικά με το είδος, το περιεχόμενο και το μέγεθος της επισήμανσης, τη διαδικασία ελέγχου και επιβολής των κυρώσεων αλλά και την κλιμάκωση των προστίμων, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για την εφαρμογή του μέτρου. Στο ίδιο νομοσχέδιο προβλέπεται επίσης και η δημιουργία ηλεκτρονικής εφαρμογής υποβολής καταγγελιών «MyKataggelies».

Η εφαρμογή θα εγκαθίσταται σε «έξυπνες» κινητές συσκευές με λογισμικό/λειτουργικό Android ή iOS και θα μπορεί να χρησιμοποιείται από τους ενδιαφερόμενους για την υποβολή ανώνυμης ή επώνυμης καταγγελίας. Μάλιστα σε περίπτωση επώνυμης καταγγελίας, θα απαιτείται η σύνδεση με χρήση προσωπικών κωδικών-διαπιστευτηρίων (taxisnet) και θα δίνεται η δυνατότητα λήψης και επισύναψης φωτογραφίας με δεδομένα χρονοσήμανσης και εντοπισμού γεωγραφικής θέσης.

Το κλίμα στα νοικοκυριά

Στο μεταξύ, με βάση τη μηνιαία έρευνα οικονομικού κλίματος του ΙΟΒΕ, για τον Φεβρουάριο, καταγράφεται, μικρή βελτίωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, ήπια ενίσχυση των προβλέψεων για την οικονομική κατάσταση της χώρας

Ουσιαστικά, πριν την έναρξη της κρίσης, ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης βελτιώθηκε ελαφρά τον Φεβρουάριο και διαμορφώθηκε στις -49,2 μονάδες, έναντι -50,3 μονάδες τον Ιανουάριο. Και αυτόν τον μήνα οι Έλληνες καταναλωτές εμφανίζονται ως οι περισσότερο απαισιόδοξοι στην ΕΕ, με διαφορά από τους επόμενους, με τους καταναλωτές στην Εσθονία με επίπεδο δείκτη –23,9 και την Σλοβακία (-23,3) να ακολουθούν. Οι επιμέρους δείκτες για τα οικονομικά των νοικοκυριών βελτιώνονται οριακά, ενώ η γενικότερη οικονομική κατάσταση στην χώρα εμφανίζει μικρή βελτίωση.

Παράλληλα, η πρόθεση για μείζονες αγορές ενισχύεται ελαφρά, με την αποταμίευση να εξασθενεί οριακά. Στις χαμηλότερες θέσεις αυτής της κατάταξης, όπως και μέσα στο 2025 βρίσκεται η Μάλτα (+3,8) και η Λιθουανία (+0,7) με την θετική τιμή του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης να συνεπάγεται ουσιαστικά αισιοδοξία από τους καταναλωτές της χώρας. Οι μέσοι ευρωπαϊκοί δείκτες διαμορφώθηκαν στις -11,7 μονάδες στην ΕΕ και στις -12,2 μονάδες στην Ευρωζώνη.

Ο δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης βελτιώθηκε ελαφρά τον Φεβρουάριο και διαμορφώθηκε στις -49,2 μονάδες, έναντι -50,3 μονάδες τον Ιανουάριο1. «shrinkflation»,

με διαφορά από τους επόμενους, με τους καταναλωτές στην Εσθονία με επίπεδο δείκτη –23,9 και την Σλοβακία (-23,3) να ακολουθούν. Οι επιμέρους δείκτες για τα οικονομικά των νοικοκυριών βελτιώνονται οριακά, ενώ η γενικότερη οικονομική κατάσταση στην χώρα εμφανίζει μικρή βελτίωση. Παράλληλα, η πρόθεση για μείζονες αγορές ενισχύεται ελαφρά, με την αποταμίευση να εξασθενεί οριακά. Στις χαμηλότερες θέσεις αυτής της κατάταξης, όπως και μέσα στο 2025 βρίσκεται η Μάλτα (+3,8) και η Λιθουανία (+0,7) με την θετική τιμή του δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης να συνεπάγεται ουσιαστικά αισιοδοξία από τους καταναλωτές της χώρας. Οι μέσοι ευρωπαϊκοί δείκτες διαμορφώθηκαν στις -11,7 μονάδες στην ΕΕ και στις -12,2 μονάδες στην Ευρωζώνη.

Αναμονές για αυξήσεις

Επίσης, ο θετικός δείκτης για τις προβλέψεις μεταβολών στις τιμές τους προσεχείς 12 μήνες κλιμακώθηκε σημαντικά τον Φεβρουάριο και διαμορφώθηκε στις +40,8 μονάδες, έναντι +38,6 μονάδων τον Ιανουάριο. Το 68% (από 65%) των νοικοκυριών προέβλεψε άνοδο τιμών με τον ίδιο ή ταχύτερο ρυθμό και το 10% (από 12%) αναμένει σταθερότητα. Οι σχετικοί δείκτες σε ΕΕ και Ευρωζώνη διαμορφώθηκαν στις +25,2 και 25,8 μονάδες αντίστοιχα.

Διατήρηση του ποσοστού που «μόλις τα βγάζει πέρα»

Σχετικά με τις εκτιμήσεις για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού, το ποσοστό των καταναλωτών που δηλώνει ότι «μόλις τα βγάζει πέρα» διαμορφώθηκε στο 65%, όσο και τον προηγούμενο μήνα, ενώ στο 8% ενισχύθηκε οριακά το ποσοστό όσων αναφέρουν ότι αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους. Οι καταναλωτές που δήλωσαν ότι αποταμιεύουν λίγο ή πολύ αποτελούν το 20% του συνόλου, ενώ το ποσοστό όσων δήλωσαν ότι «έχουν χρεωθεί» διαμορφώθηκε στο 6% από 7% τον προηγούμενο μήνα.