Euractiv: Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή φέρνει ρήξη στο εσωτερικό της ΕΕ

Οι ηγέτες των δύο ισχυρότερων θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης φαίνεται πως συγκρούονται δημόσια για τη νομιμότητα του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να αντιδράσει η Ένωση.

«Είναι προς το συμφέρον μας να διασφαλίσουμε ότι ο κόσμος παραμένει βασισμένος σε κανόνες και συνεργατικός», δήλωσε ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, σε ομιλία του προς τους 145 πρεσβευτές της ΕΕ την Τρίτη, σε μια επίκριση των δηλώσεων που έκανε μία ημέρα νωρίτερα η Πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στο ίδιο συνέδριο.

Τη Δευτέρα, η φον ντερ Λάιεν κάλεσε την ΕΕ να υιοθετήσει μια πιο σκληρή προσέγγιση στη νέα εποχή των γεωπολιτικών ανταγωνισμών και δήλωσε ότι η συζήτηση για την αναγκαιότητα του πολέμου στο Ιράν «εν μέρει αστοχεί». Προκάλεσε αντιδράσεις υπονοώντας ότι η «παλαιά παγκόσμια τάξη πραγμάτων», όπως την αποκάλεσε, είναι ουσιαστικά ανενεργή.

Όπως γράφει το Εuractiv, ο Κόστα και η φον ντερ Λάιεν, μέχρι τώρα, κατέβαλλαν κάθε δυνατή προσπάθεια για να προβάλουν ενότητα. Εξέδιδαν συχνά κοινές δηλώσεις για να γυρίσουν σελίδα στην ταραγμένη διοργανική σχέση που χαρακτήρισε τη θητεία του πρώην Προέδρου του Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, ο οποίος προήδρευε των συνόδων κορυφής μέχρι το 2024.

Οι δύο ηγέτες εξέδωσαν επίσης μια σύντομη κοινή δήλωση για το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, μετά τα πρώτα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ, καλώντας «όλα τα μέρη» να «σεβαστούν πλήρως το διεθνές δίκαιο».

Oι διαφορετικές κομματικές γραμμές

Όμως από τότε, οι θέσεις τους έχουν απομακρυνθεί, εν μέρει λόγω κομματικών γραμμών. Η φον ντερ Λάιεν απηχεί σε μεγάλο βαθμό τον τόνο της «ρεαλπολιτίκ» (realpolitik) των κεντροδεξιών συμμάχων της. Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε λίγο μετά τα πρώτα πλήγματα ότι δεν επιθυμεί να κάνει κηρύγματα στον Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με το διεθνές δίκαιο.

Ο Κόστα, αντίθετα, έχει υιοθετήσει μια στάση πιο κοντά σε εκείνη του σοσιαλιστή συναδέλφου του στην Ισπανία, Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος έχει προειδοποιήσει για τις ολέθριες συνέπειες της εγκατάλειψης του κράτους δικαίου σε όλο τον κόσμο. Η «πρώτη» αποστολή της ΕΕ είναι να προασπίσει τη «διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες», δήλωσε ο Κόστα.

«Ο μονομερισμός δεν μπορεί ποτέ να είναι ο δρόμος προς τα εμπρός», τόνισε, επαναλαμβάνοντας μια φράση που διατύπωσε για πρώτη φορά την Παρασκευή στο Αμβούργο. Είναι η πιο κοντινή στιγμή που κάποιος ηγέτης της ΕΕ έφτασε στο να ασκήσει ανοιχτή κριτική στις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ.

«Είναι ζωτικής σημασίας η ΕΕ να μιλά με μία φωνή για να υπερασπιστεί τις αξίες και τα συμφέροντά της», πρόσθεσε ο Κόστα.

Προς το παρόν, αυτό μπορεί να είναι το μόνο σημείο συναίνεσης. Οι ηγέτες της ΕΕ συμφωνούν γενικά ότι το μπλοκ πρέπει να προβάλλει ενότητα στην εξωτερική πολιτική. Αλλά δεν συμφωνούν στο ποια θα πρέπει να είναι αυτή — ή ποιου η φωνή θα πρέπει να την εκφέρει.